Agawa królowej Wiktorii

gatunek rośliny

Agawa królowej Wiktorii (Agave victoriae-reginae T.Moore) – gatunek rośliny z rodziny szparagowatych (Asparagaceae) z podrodziny agawowych (Agavoideae). W naturze występuje w rozproszeniu na pustyni Chihuahua w północno-wschodnim Meksyku[4]. Rośnie tam na podłożu wapiennym, często porasta zagłębienia na stromych zboczach, tworząc duże kolonie[5]. Zasiedla obszary położone na rzędnych między 500 i 1700 m n.p.m.[6] Mimo rejestrowania zmniejszania zasobów z powodu urbanizacji, górnictwa i pozyskiwania okazów z natury do uprawy gatunek uznawany jest z powodu znacznych zasobów za niezagrożony (gatunek najmniejszej troski)[6]. Roślina rozpowszechniona jest w uprawie jako ozdobna[4].

Agawa królowej Wiktorii
ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina szparagowate
Rodzaj agawa
Gatunek agawa królowej Wiktorii
Nazwa systematyczna
Agave victoriae-reginae T.Moore[2]
Gard. Chron. n.s., 4(2): 485 1875[2]
Synonimy

A. consideranti Carrière, A. ferdinandi-regis A.Berger, A. victoriae-reginae: f. dentata Breitung, f. latifolia Breitung, f. longifolia Breitung, f. longispina Breitung, f. ornata Breitung, f. stolonifera Jacobson, A. victoriae-reginae subsp. victoriae-reginae[3]

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Sukulent ogólnym pokrojem przypominający inne agawy[5]. Łodyga silnie skrócona. Tworzy pojedyncze, zwarte rozety, rzadko rośnie w kępach lub rozgałęzia się u podstawy[7]. Rośnie wolno, po wielu latach może osiągnąć wysokość do 45 cm i podobną średnicę (wyjątkowo 60 cm[4]), rzadko jednak przekracza wysokość 25 cm[5].
Liście
Zebrane w gęstą rozetę liściową o mniej więcej kulistym pokroju. Różyczka liściowa złożona z grubych, sztywnych liści o długości 15–20 cm i szerokości około 3[5] lub 4–6 cm[7], kształtu równowąskiego do jajowatego, na szczycie zaokrąglone, od spodu zaokrąglone lub z ostrym grzbietem. Na szczycie z czarnym kolcem trójkątnie stożkowatym, z szeroką nasadą osiągającym od 1,5 do 3 cm długości. Brzeg liścia zwykle bez kolców i ząbków[7]. Charakterystyczną cechą liści są białe obrzeżenia oraz cienkie, białe paski o szerokości 2–5 mm na środku blaszki liściowej[5].
Kwiaty
Zebrane w gęsty, kłosokształtny i widlasto rozgałęziający się kwiatostan, pojawiający się po około 20–30 latach wzrostu rośliny. Osiąga on 3–5 m wysokości i nieco ponad 4 cm średnicy, przy czym kwiaty skupione są w górnej jego połowie. Kwiaty osiągają nieco ponad 4 cm długości, są różnie zabarwione[7], zwykle zielonkawożółte[8], czerwono lub purpurowo nabiegłe. Okwiat u nasady zrośnięty w krótką, lejkowatą rurkę (do 3 mm długości). Listki okwiatu osiągają ok. 18–20 mm długości. Zalążnia gruba, ok. 2 cm długości, ze ściętą, krótką szyjką słupka[7]. Pręciki z nitkami o długości ok. 5 cm i żółtymi lub brązowymi pylnikami o długości ok. 2 cm[9]. Roślina po zakwitnięciu i wydaniu owoców obumiera[8].
Owoce
Jajowate torebki o długości do 2 cm i szerokości 1–1,3 cm, zaokrąglone u nasady, a na szczycie zaostrzone. Zawierają nasiona półkoliste lub kształtu łzy, na powierzchni żyłkowane i z wąskim skrzydełkiem na brzegu. Osiągają do 5 mm długości i szerokości ok. 3 mm[9].

UprawaEdytuj

Jest uprawiana jako roślina ozdobna. Przez niektórych uważana jest za najpiękniejszą z agaw[8]. Poza formami typowymi wyhodowano także mieszańce z Agava asperrima i Agava lechuguilla[7]. Wśród roślin rosnących w naturze wyszukiwane są także okazy o nietypowej budowie, zwłaszcza karłowe, różniące się kształtem liści, wielkością białych pasków, długością i kształtem szczytowego kolca. Wprowadzane są one do upraw i opisywane jako formy[9].

Rośliny tego gatunku znoszą tylko niewielkie przymrozki (strefy mrozoodporności 9–12), z tego względu w Polsce mogą być uprawiane tylko jako rośliny pokojowe lub w ogrzewanych szklarniach[8].

Agawa ta preferuje miejsca słoneczne. Najlepszym podłożem jest próchniczna lub gliniasta gleba z dużym dodatkiem żwiru lub gruboziarnistego piasku. Nie toleruje dużej wilgoci w podłożu, dobrze natomiast znosi suszę i wietrzną pogodę. Zimą przechodzi okres spoczynku. Najlepiej wówczas przenieść ją do chłodnego pomieszczenia (najlepiej o temperaturze 6–12 °C). Wiosną dobrze jest wynieść ją na pole, należy jednak stopniowo przyzwyczajać ją do silniejszego światła. Nawozi się tylko dwa razy w roku – najlepiej w kwietniu i lipcu. Stosuje się nawóz z dużą ilością potasu[5].

Rozmnażana jest z nasion[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-02].
  2. a b The Plant List (ang.). [dostęp 2019-11-25].
  3. World Flora Online (ang.). [dostęp 2019-11-25].
  4. a b c d Fred Dortort: Guide to Succulent Plants of the World. Portland, Or.: Timber Press, s. 302. ISBN 978-0-88192-995-9.
  5. a b c d e f Encyklopedia roślin ozdobnych (pol.). [dostęp 2019-11-25].
  6. a b González-Elizondo, M., Hernández Sandoval, L., Zamudio, S., Sánchez, E., Matias-Palafox, M. & Hernández-Martínez, M: Agave victoriae-reginae. W: The IUCN Red List of Threatened Species 2018 [on-line]. 2018. [dostęp 2019-11-26].
  7. a b c d e f Illustrated Handbook of Succulent Plants: Monocotyledons. Urs Eggli (red.). Springer Science & Business Media, 2012, s. 71. ISBN 978-3-642-56715-5.
  8. a b c d Geoff Burnie i inni, Botanica. Rośliny ogrodowe, Könemann, 2005, ​ISBN 3-8331-1916-0​.
  9. a b c Howard Scott Gentry: Agaves of Continental North America. University of Arizona Press, 2004, s. 183–184. ISBN 978-0-8165-2395-5.