Otwórz menu główne

Aleksiej Nikołajewicz Botian, ros. Алексей Николаевич Ботян, biał. Аляксей Мікалаевіч Бацян, pol. Aleksander Bocian, ps. Alosza (ur. 10 lutego 1917 r. we wsi Czertowica na mińszczyźnie) – Białorusin, wieloletni pracownik radzieckich służb specjalnych, żołnierz polski w czasie wojny obronnej, radziecki wywiadowca, dywersant i partyzant podczas II wojny światowej znany min. z ocalenia Krakowa (co negują niektórzy polscy historycy[1]), Bohater Federacji Rosyjskiej.

Aleksiej Nikołajewicz Botian
Аляксей Мікалаевіч Бацян
Алексей Николаевич Ботян
Aleksander Bocian

Alosza
Ilustracja
Aleksiej Botian w 2016
Pułkownik Bezpieczeństwa Państwowego Pułkownik Bezpieczeństwa Państwowego
Data i miejsce urodzenia 10 lutego 1917
Czertowica w ówczesnej guberni wileńskiej (dzisiejszy obwód miński)
Przebieg służby
Lata służby 1939-1983
Formacja Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
NKVD Emblem (Solid Colors).svg NKWD
Red star.svg Partyzantka radziecka
NKVD Emblem (Solid Colors).svg NKGB
NKVD Emblem (Solid Colors).svg MGB
MVD Badge (Gradient).svg MWD
Emblema KGB.svg KGB
Jednostki IV zarząd NKWD
Samodzielna Zmotoryzowana Strzelecka Brygada Specjalnego Przeznaczenia
I Zarząd NKGB
Wympieł
Stanowiska Dowódca grupy rozpoznawczo-dywersyjnej
Zastępca dowódcy oddziału partyzanckiego ds. wywiadu
Dowódca oddziału dywersyjnego
Pracownik organów bezpieczeństwa państwowego
Konsultant Grupy Specjalnego Przeznaczenia "Wympieł"
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Późniejsza praca Cywilny pracownik Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR
Odznaczenia
Золотая звезда Героя России.svg
Order Zasług dla Ojczyzny IV klasy (Rosja)
Order Męstwa (Rosja) Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Order Czerwonego Sztandaru Pracy Medal „Za Zasługi Bojowe” Medal 100-lecia urodzin Lenina Medal „Partyzantowi Wojny Ojczyźnianej” I klasy (ZSRR) Medal „Za Obronę Moskwy” Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945” Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 30 years of victory rib.png 40 years of victory rib.png Medal 50-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 60 victory rib.png 65 years.png 70 victory rib.png Medal „Weteran Sił Zbrojnych ZSRR” Medal "30 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal jubileuszowy „40 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal jubileuszowy „50 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal jubileuszowy „60 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal jubileuszowy „70 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal „Za nienaganną służbę” I Klasy (ZSRR) Medal „Za nienaganną służbę” II Klasy (ZSRR) Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari POL Złoty Medal Polakom b zoln ACz BAR.svg

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Po ukończeniu szkoły podstawowej został zmobilizowany do Wojska Polskiego. Brał udział w wojnie obronnej 1939 r., podczas której jako podoficer dowodził pododdziałem artylerii przeciwlotniczej, który pod Warszawą miał zestrzelić 3 niemieckie bombowce. Po klęsce wojsk polskich przebijał się w kierunku Rumunii, ale w rejonie Lwowa został wzięty do niewoli przez Armię Czerwoną. Zdołał z niej uciec, po czym powrócił na rodzinną mińszczyznę. Otrzymał obywatelstwo sowieckie. Pracował jako nauczyciel w szkole podstawowej. Był działaczem Komsomołu. Wiosną 1941 r. wyjechał do Moskwy, gdzie ukończył szkołę wywiadowczą NKWD.

Po ataku III Rzeszy na Związek Radziecki został oficerem Samodzielnej Brygady Strzelców Zmotoryzowanych Specjalnego Przeznaczenia, podporządkowanej IV Zarządowi NKWD (od 1943 przeformowana w dywizję, wraz z IV Zarządem podporządkowano ją NKGB). W listopadzie na czele grupy zwiadowczo-dywersyjnej został przerzucony na tyły frontu. Następnie uczestniczył w walkach obronnych pod Moskwą. Od 1942 r. działał na okupowanych terenach zachodniej Ukrainy i Białorusi. Prowadził działania wywiadowczo-dywersyjne samodzielnie lub w składzie oddziałów partyzanckich. W 1943 r. objął funkcję zastępcy ds. wywiadu dowódcy oddziału partyzanckiego mjr. Wiktora A. Karasiowa walczącego min. na żytomierszczyźnie. Przyjął pseudonim „Alosza”. Na początku września tego roku dowodził akcją wysadzenia niemieckiego komisariatu w Owruczu, za co przedstawiono go do nagrodzenia tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.

Na początku maja 1944 na czele dwudziestoośmioosobowej grupy partyzanckiej przeszedł na południowe ziemie polskie w celu organizacji wywiadu w rejonie Krakowa. Uczestniczył w różnych akcjach partyzanckich m.in. nocą 16/17 maja 1944, wspólnie z oddziałami Armii Ludowej im. Langiewicza, im. Głowackiego i im. Narutowicza, na cztery godziny zajął Iłżę rozbijając miejscowe więzienie i uwalniając przetrzymywanych, niszcząc sklepy niemieckie, organizując akcję zaopatrzeniową i ostrzeliwując miejscowy posterunek żandarmerii (dobre stosunki utrzymywał także z Batalionami Chłopskimi). Z kolei z oddziałami partyzanckimi Armii Krajowej utrzymywał złe stosunki, gdyż na polecenie Sowietów prowadził rozpoznanie miejscowych sił AK. Według historyków rosyjskich w styczniu 1945 roku doprowadził do uratowania Krakowa przed zniszczeniem przez Niemców poprzez wysadzenie ładunków wybuchowych zgromadzonych na Zamku Królewskim w Nowym Sączu, ale jest to powszechnie kwestionowane przez historyków polskich. Prawdopodobnie w pierwszych dniach maja 1945 r. ze strony AK doszło do nieudanego zamachu na A. N. Botiana. Został on przerzucony na tereny Czechosłowacji.

Po zakończeniu wojny Aleksiej Botian służył w stopniu kapitana bezpieczeństwa państwowego w I Zarządzie Narkomatu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR (od 1946 r. Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR, zaś od 1954 r. Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR). W tym czasie wypełniał liczne misje zagraniczne pracując min. ponownie w Czechosłowacji. Pełnił funkcję konsultanta Grupy Specjalnego Przeznaczenia Wympieł. Doszedł do stopnia pułkownika bezpieczeństwa państwowego. W 1983 r. odszedł ze służby. Do 1989 r. pracował w KGB jako cywilny specjalista. 9 maja 2007 dekretem Prezydenta Federacji Rosyjskiej otrzymał tytuł Bohatera Federacji Rosyjskiej za

 
męstwo i heroizm, które wykazał podczas operacji oswobodzenia polskiego miasta Krakowa i uniemożliwienie zniszczenia go przez niemieckich faszystów w czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941-1945 roku

W 2017, z okazji swoich setnych urodzin, został odznaczony Orderem Za Zasługi dla Ojczyzny[2].

Życie prywatneEdytuj

Aleksiej Botian ożenił się z Czeszką Heleną Gincel (Galina Władimirowna Botian), perfekcyjnie włada językami polskim, czeskim i niemieckim. Mieszka w Moskwie.

W literaturzeEdytuj

Aleksiej Botian był pierwowzorem tytułowego bohatera powieści "Major Wicher" autorstwa Juliana Siemionowa. Opowiada ona o akcji ocalenia Krakowa przed wysadzeniem. Zalicza się ona do cyklu powieści Siemionowa o radzieckim agencie "Justusie" jednak Stirlitz jest tutaj postacią drugoplanową[3].

OdznaczeniaEdytuj

Federacja RosyjskaEdytuj

i inne

Związek RadzieckiEdytuj

W 1943 został przedstawiony do nagrodzenia tytułem Bohatera Związku Radzieckiego za zniszczenie Gebietskommissar w Owruczu. Śmierć poniosło wtedy 80 oficerów hitlerowskich jednak wniosek o nagrodzenie Botiana odrzucono.

Polska LudowaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj