Aniołki

dzielnica Gdańska
Ten artykuł dotyczy dzielnicy miasta. Zobacz też: Aniołki.

Aniołki (kaszb. Janiółczi, niem. Aller Gottes Engel, Gottes Engel, Aller Engel[2]) – dzielnica administracyjna w Gdańsku położona na północ od Śródmieścia miasta.

Aniołki
Dzielnica Gdańska
Ilustracja
Aleja Zwycięstwa – widok w stronę Aniołków
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Miasto Gdańsk
Zarządzający Monika Mazurowska, Przewodnicząca Zarządu Dzielnicy
Powierzchnia 2,31 km²
Populacja (2019)
• liczba ludności

4545[1]
• gęstość 1968 os./km²
Plan Aniołków
Plan Aniołków
Położenie na mapie Gdańska
Mapa konturowa Gdańska, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Aniołki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Aniołki”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Aniołki”
Ziemia54°21′51″N 18°37′41″E/54,364306 18,628194
Portal Polska

Północna część dzielnicy ma charakter willowy, zaś południową zajmuje kolonia bloków mieszkalnych.

PołożenieEdytuj

Dzielnica jest położona w centralnej części miasta, wzdłuż Alei Zwycięstwa. Od północy graniczy z Wrzeszczem Górnym i Wrzeszczem Dolnym, od wschodu z Młyniskami, od południa ze Śródmieściem i Siedlcami, od zachodu z Suchaninem. Leży w mezoregionie Pobrzeże Kaszubskie.

Granice dzielnicyEdytuj

Granica z Młyniskami jest dość łatwa do zauważenia, gdyż przebiega wzdłuż linii kolejowej od trójstyku ze Śródmieściem na wiadukcie kolejowym do trójstyku z Wrzeszczem w miejscu odejścia linii kolejowej do Nowego Portu od linii kolejowej nr 9 i 250.

Granica z Siedlcami biegnie wzdłuż ulicy Powstańców Warszawskich na odcinku od ulicy Generała Henryka Dąbrowskiego (trójstyk ze Śródmieściem) do Cygańskiej Góry (trójstyk z Suchaninem).

Granica z Suchaninem stanowi przedłużenie granicy z Siedlcami na północ. Biegnie wzdłuż wschodniej jezdni ulicy Cygańska Góra do skrzyżowania z ulicą Smoluchowskiego, gdzie znajduje się trójstyk z Wrzeszczem.

Granica ze Śródmieściem biegnie w większości ulicą Dąbrowskiego. Pozostała część granicy to kładka nad torami oraz fragment ulicy 3 Maja, łączący te fragmenty granicy.

Granica z Wrzeszczem biegnie od trójstyku z Suchaninem fragmentem ulicy Smoluchowskiego (ulica Smoluchowskiego jest w całości zalicznana do Aniołków). Następnie biegnie prosto (ulica Smoluchowskiego skręca w prawo) przez park, po czym odbija również w prawo i tak biegnie do ulicy Traugutta, którą przecina niedaleko zabudowań parafii prawosławnej św. Mikołaja (obiekt ten leży w Aniołkach). Następnie granica przebiega ulicą Traugutta oraz Aleją Zwycięstwa do Opery Bałtyckiej. Od opery granica biegnie Aleją Hallera do linii kolejowej nr 9 i 250 aż do trójstyku z Młyniskami.

HistoriaEdytuj

 
Wielka Aleja, ok. 1905
 
Wielka Aleja, współcześnie

Nazwa dzielnicy najbardziej prawdopodobnie pochodzi od kościoła św. Michała i Wszystkich Aniołów Bożych, który stał tam, gdzie dziś stoi czołg-pomnik (w 2021 odsłonięto relikty świątyni)[3]. Potwierdzają to niemieckie nazwy dzielnicy: Aller Gottes Engel lub Gottes Engel[4]. Historycznie Aniołki należały do dzielnicy Zigankenberg[5].

W okolicy Bramy Oliwskiej funkcjonował dworzec czołowy Brama Oliwska (Am Olivaer Tor), który był stacją końcową doprowadzonej tu w 1870 linii kolejowej ze Szczecina, przez Koszalin i Słupsk. Po rozebraniu miejskich fortyfikacji i budowie Dworca Głównego, stacja została przekształcona na stację towarową[6].

W 1896, na terenach pocmentarnych dawnego lazaretu pw. Św. Aniołów i przylegającego cmentarza, został założony Park Steffensa. Nazwa pochodzi od gdańszczanina Otto Steffensa. W latach 1946-1995 park nosił imię Marcina Kasprzaka[7].

19 kwietnia 1911 oddano do użytku kompleks nowego, większego szpitala miejskiego przy ul. Dębinki, wyposażony w 818 łóżek[8]. Szpital został przeniesiony z terenów w obrębie fortyfikacji miejskich i umiejscowiony na ówczesnych terenach podmiejskich.

W 1946 został ustawiony jako pomnik czołg T-34/76, dowodzony przez Juliana Miazgę (wyprodukowany najprawdopodobniej w 1941)[9].

Istotne obiekty, miejsca i zabytkiEdytuj

 
Nieistniejący kościół i szpital św. Aniołów
 
Teren byłego cmentarza
 
Ul. Traugutta
 
Plac Zebrań Ludowych
 
Ul. Kolejowa
 
Studium Wychowania Fizycznego Politechniki Gdańskiej
 
Cmentarz Garnizonowy
 
"Żółty" wiadukt

Przez dzielnicę w znacznej części przebiega zabytkowa Wielka Aleja[10] – część głównej arterii komunikacyjnej Trójmiasta, a wzdłuż niej rozciąga się Park Steffensa. W dzielnicy znajdują się także takie obiekty jak:

  • Biurowiec Opera Office
  • Budynek, w którym w l. 1903-1945 znajdowała się kawiarnia Café Halbe Allee (pol. Połowa Alei, al. Zwycięstwa 43a); w tym właśnie budynku zapalona została pierwsza żarówka elektryczna w Gdańsku[11], w 2020 podpisano umowę na wykonanie dokumentacji projektowej renowacji budynku[12].
  • Centrum usługowo handlowe Polon Park
  • Centrum Medyczne Lux Med
  • Pomnik czołg T-34
  • Dawne cmentarze
  • Filia Urzędu Pocztowego Gdańsk VI (znajduje się w zabytkowej kamienicy, zaprojektowanej przez architekta o nazwisku Johhan Henkenhaf[11])
  • Historyczna zabudowa
  • Hospicjum im E. Dutkiewicza SAC
  • Klub Studencki Medyk
  • Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej
  • Multikino
  • Obszar dawnej Bramy Oliwskiej
  • Okręgowa Izba Lekarska W Gdańsku
  • Opera Bałtycka
  • Osiedle Kolonia Jordana
  • Plac Zebrań Ludowych
  • Pomnik Daniela Gralatha
  • Ryglowy domek dozorców alei (na skrzyżowaniu ul. Traugutta i al. Zwycięstwa)
  • Stadion MOSiR
  • Studium Wychowania Fizycznego Politechniki Gdańskiej
  • Szubieniczna Góra
  • Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku
  • Wronia Górka
  • Zabytkowy Cmentarz Garnizonowy, założony na początku XIX wieku[13]
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat Gdańsk Wrzeszcz
  • "Żółty" wiadukt z około 1910[14]

Pomniki przyrodyEdytuj

Na terenie dzielnicy rośnie 12 pomników przyrody: (lipa srebrzysta, 2 platany klonolistne, buk zwyczajny odm. czerwonolistnej, brzoza brodawkowata, perełkowiec japoński, lipa drobnolistna, miłorząb dwuklapowy, dąb czerwony i 3 kasztanowce zwyczajne). Drzewa w większości rosną w parku Steffensa[15].

Osobny artykuł: Pomniki przyrody w Gdańsku.

KomunikacjaEdytuj

Dzielnicę obejmuje komunikacja tramwajowa, autobusowa oraz kolei miejskiej (SKM). Przejeżdżają przez nią następujące linie[16][17]:

  • linie tramwajowe dzienne: 2, 3, 4, 6, 9, 11, 12, 63, 66.
  • linie tramwajowe nocne: N0
  • linie autobusowe dzienne: 115, 131, 283
  • linie autobusowe nocne: N1, N4, N13
  • linie kolei miejskiej (SKM): G1: Gdańsk Gł. – Gdynia Gł. – Gdańsk Gł.; C1: Gdańsk Gł. – Gdynia Chylonia – Gdańsk Gł.; C2: Gdańsk Gł. – Gdynia Cisowa – Gdańsk Gł.; R1: Gdańsk Gł. – Rumia – Gdańsk Gł.; R2: Gdańsk Gł. – Reda – Gdańsk Gł.; W1: Gdańsk Gł. – Wejherowo – Gdańsk Gł.; L2: Gdańsk Gł. – Luzino – Gdańsk Gł.;L3: Gdańsk Gł. – Lębork – Gdańsk Gł.

W części dzielnicy Aniołki obowiązuje strefa płatnego parkowania. Ulice objęte strefą: Chodowieckiego, Dantyszka, Dębinki, Dębowa, Fahrenhite`a, Hoene-Wrońskiego, Kopernika, Orzeszkowej, Skłodowskiej -Curie, Śniadeckich, Smoluchowskiego, Tuwima, Wronia, Zwycięstwa. Postój płatny obowiązuje w dni powszednie od godziny 9 do 15[18].

EdukacjaEdytuj

W dzielnicy Aniołki znajdują się następujące jednostki prowadzące działalność edukacyjną:

  • Szkoła Podstawowa nr 15 w Gdańku im. dr Urszuli Mroczkiewicz[19]
  • Gdański Uniwersytet Medyczny[20]

Hotele i GastronomiaEdytuj

Obiekty hotelarskie:

  • Hotel Impresja
  • Aniołki Apartament
  • Willa Fahrenheita
  • Hostel Norbit

Obiekty gastronomiczne:

  • Restauracja "Trattoria La Cantina"
  • Restauracja "Weranda"
  • Restauracja "Włoska Robota"
  • Restauracja "Winne Grono"
  • Restauracja "Gospoda"
  • Resturacja "Opera"
  • Raro Cafe
  • Pawilony z gastronomią przy SKM Politechnika

Rada DzielnicyEdytuj

W Radzie Dzielnicy zasiada 15 radnych. W kadencji 2019–2024[21]:

  • Przewodnicząca Zarządu Dzielnicy – Monika Mazurowska
  • Przewodniczący Rady Dzielnicy – Marek Zygmunt

PrzypisyEdytuj

  1. BIP - Urząd Miejski w Gdańsku, bip.gdansk.pl [dostęp 2020-04-28].
  2. Reprodukcja planu Gdańska z 1822 ze zbiorów Biblioteki Gdańskiej PAN, Dziennik Bałtycki 18 czerwca 2012
  3. Relikty kościoła i cmentarza na działce, gdzie wycięto drzewa
  4. Aniołki czuwają nad Strzyżą. trojmiasto.pl, 19 stycznia 2010. [dostęp 19 stycznia 2010].
  5. Zigankenberg.
  6. Gdzie był dworzec Brama Oliwska (Am Olivaer Tor)?. Akademia Rzygaczy.
  7. Park Steffensa. zdiz.gda.pl.
  8. Wydarzyło się w Gdańsku. gdansk.pl.
  9. Pancerna historia Trójmiasta, czyli Miazga z czołgiem. trojmiasto.pl, 7 lipca 2009. [dostęp 7 lipca 2009].
  10. Zabytki – woj. pomorskie. kobidz.pl.
  11. a b Aniołki w Gdańsku. iBedeker 2011-07-11. [dostęp 2017-08-31].
  12. Zabytkowy budynek po słynnej kawiarni na al. Zwycięstwa w Gdańsku przejdzie renowację
  13. Historia Cmentarz Garnizonowy. zdiz.gda.pl.
  14. "Żółty wiadukt" zostanie rozebrany. trojmiasto.pl, 21 sierpnia 2008. [dostęp 21 sierpnia 2008].
  15. Wykaz i mapa lokalizacji pomników przyrody na terenie miasta Gdańska. [dostęp 01-09-2019].
  16. Ile linii posiada trójmiejska SKM? [dostęp 2016-08-20] (pol.).
  17. ..:: ZTM w Gdańsku ::.., www.ztm.gda.pl [dostęp 2016-08-20].
  18. ZDiZ, Strefa Płatnego Parkowania :: Zarząd Dróg i Zieleni w Gdańsku, www.zdiz.gda.pl [dostęp 2016-11-24].
  19. Szkoła podstawowa nr 15, sp15gda.pl [dostęp 2016-08-18].
  20. Gdański Uniwersytet Medyczny: Strona główna, gumed.edu.pl [dostęp 2016-08-18].
  21. Rada Dzielnicy Aniołki, gdansk-aniolki.pl/ [dostęp 2020-04-04] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj