Otwórz menu główne

Biskupiec (powiat nowomiejski)

wieś w województwie warmińsko-mazurskim, powiecie nowomiejskim
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie nowomiejskim. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Biskupiec.

Biskupiec (Biskupiec Pomorski, niem. Bischofswerder) – dawne miasto (1331–1946[1]), obecnie wieś gminna w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, przy drodze wojewódzkiej nr 538. Siedziba gminy Biskupiec.

Biskupiec
Herb
Herb Biskupca (powiat nowomiejski)
Biskupiec
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat nowomiejski
Gmina Biskupiec
Liczba ludności (2008) 1927
Strefa numeracyjna 56
Kod pocztowy 13-340
Tablice rejestracyjne NNM
SIMC 0840013
Położenie na mapie gminy Biskupiec
Mapa lokalizacyjna gminy Biskupiec
Biskupiec
Biskupiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biskupiec
Biskupiec
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Biskupiec
Biskupiec
Położenie na mapie powiatu nowomiejskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowomiejskiego
Biskupiec
Biskupiec
Ziemia53°30′02″N 19°21′02″E/53,500556 19,350556

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa toruńskiego.

W potocznym użyciu funkcjonuje również nazwa Biskupiec Pomorski (pochodząca od znajdującej się w odległości 3,5 km od Biskupca stacji kolejowej w BielicachBiskupiec Pomorski na linii ToruńIława).

HistoriaEdytuj

Miejscowość została założona w 1325 na terenie państwa zakonu krzyżackiego przez [[Na mapach: Ziemia53°44′09″N 18°55′17″E (mapa) Diecezja pomezańska|biskupa pomezańskiego]] Rudolfa jako Bischofswerder (w pol. tłumaczeniu „ostrów biskupi”) i w 1331 podniesiona do rangi miasta. Zasiedlona głównie niemieckimi osadnikami, lokacja otrzymała własny kościół i mury obronne. W 1540 roku oficjalnie wprowadzono w mieście reformację, choć jeszcze w 1625 jego ludność była uznawana za w połowie katolicką.

W 1872 Biskupiec otrzymał stację kolejową na wybudowanej w odległości ok. 4 km na południe od miasta linii kolejowej Toruń-Wystruć, jednakże stacja Bischofswerder (obecnie Biskupiec Pomorski) została w rzeczywistości zbudowana w pobliskiej wsi Bielice, zapewne z uwagi na uniknięcie konieczności prac ziemnych i budowy mostu na Osie[2]. Na początku XX wieku planowano zbudowanie lokalnej kolei łączącej miasto z dworcem, lecz plany te nie zostały zrealizowane. Ocenia się, że pewne oddalenie od linii kolejowej stanowiło czynnik ograniczający rozwój miejscowości w kolejnych latach[2].

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, traktat wersalski wytyczył granicę polsko-niemiecką na rzece Osie, w bezpośrednim sąsiedztwie miasta. Bischofswerder stał się niemieckim miastem granicznym, zaś jego stacja kolejowa znalazła się już na terytorium polskim[2]. Samo miasto zostało wyznaczone również jako terytorium plebiscytowe. W ramach przeprowadzonego 11 lipca 1920 r. plebiscytu narodowościowego w Prusach Wschodnich, jedynie 15%[2] z 1509 oddanych w mieście głosów opowiedziało się za przyłączeniem do Polski i Biskupiec pozostał w granicach Niemiec. Odcięte od stacji kolejowej miasto otrzymało w 1925 nowe połączenie z Kisielicami, z nowo zbudowanego dworca Bischofswerder Stadt (późniejszy Biskupiec Pomorski Miasto)[2].

W 1945 Biskupiec doznał ciężkich zniszczeń (60%) podczas zajmowania przez wojska radzieckie[2]. Miasto zostało przekazane Polsce, jego ludność wysiedlona do Niemiec i zastąpiona polskimi przesiedleńcami[2].

Zrujnowany Biskupiec 1 sierpnia 1946 został pozbawiony przez polską administrację praw miejskich[1], zaś jego centrum pozostało nieodbudowane. Obecną nazwę wsi zatwierdzono administracyjnie 12 listopada 1946[3]. W 1969 r. zamknięto, zaś w 1974 r. ostatecznie rozebrano tracące znaczenie połączenie kolejowe z Kisielicami[2].

W 2006 roku niepomyślnie zakończyła się próba odzyskania praw miejskich (mała liczba ludności; małe poparcie mieszkańców; mała liczba instytucji pełniących funkcje ponadlokalne o charakterze miastotwórczym; znaczne rozproszenie zabudowy miejscowości; brak jednoznacznie wykształconego centrum)[4].

ZabytkiEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Olsztyński Dziennik Wojewódzki z 1946 r. Nr 5, poz. 77
  2. a b c d e f g h Marcin Przegiętka, Historia kolei w Biskupcu Pomorskim, „Świat Kolei” nr 11/2010, s. 20–27
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  4. Uzasadnienie

Linki zewnętrzneEdytuj