Burak liściowy

(Przekierowano z Boćwina)
Ten artykuł dotyczy buraka liściowego. Zobacz też: Burak (ujednoznacznienie).

Burak liściowy, boćwina, mangold, kapusta rzymska, burak szpinakowy – grupa kultywarów buraka zwyczajnego. Roślina uprawiana dla liści jako jednoroczna. Wywodzi się z basenu Morza Śródziemnego.

Burak liściowy
Ilustracja
Rodzaj burak
Gatunek burak zwyczajny

MorfologiaEdytuj

Liście
Podobne do liści buraka ćwikłowego czy cukrowego. U niektórych odmian nerwy liściowe są błyszczące, barwy biało-srebrnej. Blaszki liściowe na brzegach zagięte do dołu i silniej niż u innych gatunków z rodzaju Beta pofalowane, mogą być gładkie lub pomarszczone. Poszczególne odmiany charakteryzują się różnorodnością barw blaszek liściowych od bladozielonego, przez ciemnozielony do purpurowo fioletowego, zaś ogonki liściowe grubości do 4 cm mogą mieć barwę białą, zieloną, różową, czerwoną, krwistoczerwoną, a nawet żółtą i pomarańczową.
Korzeń
Walcowaty, długi, silnie rozgałęziony, w zależności od odmiany o skórce biało-żółtawej i białym miąższu lub czerwono zabarwiony.

Budowa kwiatów i owoców jest taka sama jak u buraka ćwikłowego.

Nasiona
Boćwiny są podobne jak u buraka ćwikłowego. Materiałem siewnym są kłębki barwy brązowawej, szarobrązowej lub czarno brązowej. Nasienie ma około 3 mm długości, 2 mm szerokości i 1,5 mm grubości. Masa 1000 kłębków wynosi 12-25 g, które zachowują zdolność kiełkowania 4-6 lat. Czas od wysiewu do skiełkowania wynosi około 14 dni i może odbywać się w temperaturze od 5 do 30 °C.

ZmiennośćEdytuj

Wyróżnia się dwie grupy kultywarów[1]:

  • boćwina zwyczajna, lub boćwina właściwa; z jej liści przyrządza się zupy, surówki i sałatki; uprawiana jest w niektórych rejonach świata także jako pasza,
  • boćwina szerokoogonkowa lub boćwina kardonowa; ma bardzo szerokie ogonki liściowe, które są jadane, podobnie, jak szparagi.

Wartości odżywczeEdytuj

Wartości odżywcze części jadalnych w 100 g[2]
Kalorie 18
Białko 2,1 g
Tłuszcz 0,5 g
Węglowodany 5,5 g
Błonnik pokarmowy 4,4 g
Sód 5mg
Potas 548mg
Wapń 97mg
Żelazo 2,2mg
Magnez 43mg
Witamina E 1,66mg
Tiamina 0,080mg
Ryboflawina 0,080mg
Niacyna 0,40mg
Witamina C 34,0mg

ZastosowanieEdytuj

  • Roślina uprawna – uprawiana jako warzywo. Znajduje się w rejestrze roślin uprawnych Unii Europejskiej.
  • Sztuka kulinarna – blaszki liściowe spożywa się po ugotowaniu, przygotowane jak szpinak, blanszowane można wykorzystać do przygotowania gołąbków z farszem mięsnym lub rybnym, nadają się również do mrożenia. Ogonki liściowe przygotowuje się jak szparagi lub można je kwasić, a także przyrządzać jak fasolę szparagową. Surowe młode liście nadają się jako dodatek do sałatek jarzynowych.

PrzypisyEdytuj

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  2. Hanna Kunchanowicz i inni, Wartości odżywcze wybranych produktów spożywczych i typowych potraw, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1997, s. 62-63, ISBN 83-200-2099-9.

BibliografiaEdytuj

  • Eugeniusz Kołota, Katarzyna Adamczewska-Sowińska. Burak ćwikłowy i liściowy. Hortpress 2006, ss. 80, ​ISBN 83-89211-72-6​.