Brezylkowe

(Przekierowano z Brezylkowate)

Brezylkowe (Caesalpinioideae) – podrodzina roślin (w dawniejszych systemach też jako rodzina brezylkowate) należąca do rodziny bobowatych (Fabaceae). W XX wieku zwykle jedna z trzech podrodzin w obrębie bobowatych[3]. W miarę poznawania filogenezy bobowatych ujęcie brezylkowych ulega daleko idącym zmianom, bowiem takson okazał się być grupą parafiletyczną. W drugiej dekadzie XXI wieku włączono do tej podrodziny wyodrębniane dotąd mimozowe i w efekcie zalicza się tu 148 rodzajów z około 4,4 tysiąca gatunków[1][2].

Brezylkowe
Ilustracja
Brezylka nadobna
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Podrodzina brezylkowe
Nazwa systematyczna
Caesalpinioideae DC.
Prodr. 2: 473. 1825[2]
Typ nomenklatoryczny
Caesalpinia L.[2]
Synonimy
  • Caesalpiniaceae R. Br. in Flinders
  • Cassioideae Burmeist.
  • Mimosoideae DC.[2]
Caesalpina gilliesii
Wianowłostka królewska Delonix regia występuje dziko na Madagaskarze i jest poza tym powszechnie uprawiana

Należą tu głównie drzewa, krzewy i półkrzewy występujące w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Nieliczni przedstawiciele obecni także w ciepłym klimacie umiarkowanym, a w strefie chłodnej jako mrozoodporne rosną tylko glediczja Gleditsia, kłęk Gymnocladus i niektóre gatunki z rodzaju Desmanthus[2]. W Polsce nie występuje dziko żaden przedstawiciel. Nazwa podrodziny pochodzi od rodzaju typowego – brezylka Caesalpinia.

MorfologiaEdytuj

 
Cassia fistula
Pokrój
Głównie drzewa, krzewy i pnącza, czasem półkrzewy i rzadko rośliny zielne[4][2], wyjątkowo też rośliny wodne[2]. Pędy bywają nieuzbrojone i uzbrojone w ciernie[2].
Liście
Pojedynczo lub podwójnie pierzasto złożone, wyjątkowo niepodzielone[4]. Często na ogonkach i osiach liści występują pozakwiatowe miodniki[2]. Przylistki jeśli obecne (czasem ich brak) to położone bocznie i wolne. Ogonek zwykle poduszeczkowato rozszerzony u nasady. Blaszka liściowa często podwójnie pierzasta, czasem pojedynczo pierzasta lub na jednej roślinie występują liście tak i tak złożone. Najczęściej liście są parzyście złożone, czasem nieparzyście, bardzo rzadko dwulistkowe lub liście zredukowane, a funkcje asymilacyjną pełnią gałęziaki[2].
Kwiaty
Zwykle obupłciowe. Przysadki często nieobecne lub drobne. Kwiaty zebrane w różne kwiatostany, często kuliste, kłosokształtne, wiechowate, groniaste lub w pęczkach. Kwiaty są zarówno promieniste jak i grzbieciste. Kielich zwykle z 5 wolnych lub zrośniętych działek. Korona kwiatu zwykle także z 5 płatków wolnych lub zrośniętych. Bywają też rośliny o zredukowanym całkiem jednym lub drugim, albo i obu okółkach okwiatu. Pręciki czasem tylko w liczbie 3–5, często liczne (ponad 100), wolne lub zrastające się, czasem zróżnicowane, w tym zmodyfikowane częściowo do prątniczków. Słupek zbudowany zwykle z jednego, rzadko większej liczby owocolistków[2].
Owoce
Strąki jedno lub wielonasienne, cienkie lub grube, często skręcone spiralnie[2].

SystematykaEdytuj

Plemiona Detarieae, Cercideae, Dialineae dawniej zaliczane do brezylkowych[3] wyłączane są obecnie jako najstarsze linie rozwojowe bobowatych (podniesione do rangi podrodzin)[1][5][2]. Na początku XXI wieku do brezylkowych Caesalpinioideae sensu stricto zaliczano serię linii rozwojowych oddzielonych od wspólnego pnia między powstaniem kladu Umtiza i podrodziny mimozowych Mimosoideae[5]. Później w związku z dowiedzeniem zagnieżdżania wszystkich tych linii (włącznie z tradycyjnie wyodrębnianymi mimozowymi) w obrębie brezylkowych – wszystkie one zostały scalone w tej podrodzinie[1][2]. Podział na plemiona w obrębie podrodziny nie jest ustalony[1][2].

Pozycja systematyczna podrodziny[1][2]
bobowate


Detarioideae



Cercidoideae





Duparquetioideae




Dialioideae




Faboideaebobowate właściwe



Caesalpinioideaebrezylkowe






Podział podrodziny[1][2]

Plemię Cassieae Bronn

Plemię Caesalpinieae Reichenbach

Grupa mimozowych (= Mimosoideae de Candolle)

Grupa Peltophorum

Incertae sedis:

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2020-05-01].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q Legume Phylogeny Working Group. A new subfamily classification of the Leguminosae based on a taxonomically comprehensive phylogeny. „Taxon”. 66, 1, s. 44–77, 2017. 
  3. a b Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
  4. a b Bruneau, B., F. Forest, P.S. Herendeen, B.B. Klitgaard, G.P. Lewis. 2001. Phylogenetic relationships in the Caesalpinioideae (Leguminosae) as inferred from chloroplast trnL intron sequences. Systematic Botany 26: 487–514 (streszczenie)
  5. a b Martin F. Wojciechowski, Johanna Mahn: Caesalpinieae_s.l. (ang.). Arizona State University, 2006. [dostęp 2010-01-30].

Linki zewnętrzneEdytuj

Leguminosae-Caesalpinioideae Kunth [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (ang.)