Otwórz menu główne

Choroby przenoszone drogą płciową

Choroby przenoszone drogą płciową (ang. sexually transmitted diseases, STD, sexually transmitted infections, STI), in. choroby weneryczne (łac. morbus venereus) – grupa chorób zakaźnych i pasożytniczych, które przenoszone są w drodze kontaktu płciowego, zwłaszcza podczas stosunku waginalnego, seksu analnego i seksu oralnego[1]. Z tego rodzaju chorobami wiąże się zazwyczaj wstyd, poczucie winy i stygmatyzacja[2][3].

Zakażenia przenoszone głównie drogą płciową
ICD-10 (A50–A64)
Nie obejmuje: choroba wywołana przez ludzki wirus upośledzenia odporności [HIV] (B20–B24)

nieswoiste i nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej (N34.1) choroba Reitera (M02.3)

ICD-10 A50
Kiła wrodzona
A50.0 Kiła wrodzona wczesna objawowa
A50.1 Kiła wrodzona wczesna utajona
ICD-10 A51
Kiła wczesna
A51.0 Kiła pierwotna narządów płciowych
A51.1 Kiła pierwotna odbytu
ICD-10 A52
Kiła późna
ICD-10 A53
Inne postacie kiły i kiła nieokreślona
ICD-10 A54
Rzeżączka
ICD-10 A55
Ziarnica weneryczna wywołana przez Chlamydia
ICD-10 A56
Inne choroby przenoszone drogą płciową wywołane przez Chlamydia
ICD-10 A57
Wrzód weneryczny
ICD-10 A58
Ziarniniak pachwinowy
ICD-10 A59
Rzęsistkowica
ICD-10 A60
Opryszczkowe [herpes simplex] zakażenie okolicy anogenitalnej
ICD-10 A63
Inne choroby przenoszone głównie drogą płciową, niesklasyfikowane gdzie indziej
ICD-10 A64
Choroby przenoszone drogą płciową, nieokreślone

Niejednokrotnie infekcje przenoszone drogą płciową początkowo nie wywołują objawów[2]. Skutkuje to większym ryzykiem przeniesienia choroby na innych[4][5]. Objawami choroby mogą być: wydzielina z pochwy, wydzielina z prącia, owrzodzenia na lub wokół narządów płciowych oraz bóle w okolicy miednicy[2].

Spis treści

KlasyfikacjaEdytuj

Ponad 30 różnych bakterii, wirusów i pasożytów może być przenoszonych poprzez aktywność seksualną. Niektóre z chorób przenoszonych drogą płciową[6]:

EpidemiologiaEdytuj

Najczęstszą chorobą przenoszoną drogą płciową jest zakażenie wywołane przez bakterię Chlamydia trachomatis[15]. Szacuje się, że każdego roku około 357 milionów z nowych zakażeń to jedna z czterech chorób przenoszonych drogą płciową: chlamydia, rzeżączka, kiła lub trychomoneza[2]. Szacuje się, że ponad 500 milionów osób cierpi na zakażenie narządów płciowych wirusem opryszczki zwykłej (HSV), a ponad 290 milionów kobiet jest zakażonych wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). W Stanach Zjednoczonych co roku prawie 20 milionów ludzi zaraża się chorobą przenoszoną drogą płciową. Zakażenia te dotykają kobiety i mężczyzn niezależnie od ich pochodzenia i poziomu ekonomicznego. Ale prawie połowa wszystkich nowych zakażeń występuje wśród młodych ludzi w wieku od 15 do 24 lat[16]. Badanie CDC z 2008 r. wykazało, że 25-40% amerykańskich nastoletnich dziewcząt ma chorobę przenoszoną drogą płciową[17][18].

Ponad 400 000 zakażeń przenoszonych drogą płciową odnotowano w Anglii w 2017 r., mniej więcej tak samo jak w 2016 r., przy czym odnotowano ponad 20% wzrost potwierdzonych przypadków rzeżączki i kiły. Od 2008 r. liczba przypadków kiły wzrosła o 148%, z 2 874 do 7 137, głównie wśród mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami. Odsetek pierwszych przypadków brodawek płciowych w 2017 r. wśród dziewcząt w wieku 15-17 lat wynosił zaledwie 441, czyli o 90% mniej niż w 2009 r. - przypisywano to narodowemu programowi szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego[19].

AIDS jest jedną z głównych przyczyn zgonów w dzisiejszej Afryce Subsaharyjskiej[20]. HIV/AIDS przenoszone jest przede wszystkim poprzez niezabezpieczone stosunki seksualne. Ponad 1,1 mln osób żyje z HIV/AIDS w Stanach Zjednoczonych[21] i ma to nieproporcjonalnie duży wpływ na Afroamerykanów[22]. Zapalenie wątroby typu B jest również uważane za chorobę przenoszoną drogą płciową, ponieważ może się rozprzestrzeniać poprzez kontakt seksualny[23]. Najwyższe wskaźniki występują w Azji i Afryce, a niższe w obu Amerykach i Europie[24]. Zgodnie z raportem WHO z 2012 roku około dwóch miliardów ludzi na całym świecie zostało zakażonych wirusem zapalenia wątroby typu B[25]. W 2018 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) stwierdziła, że około 257 milionów ludzi żyje z zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu B (zdefiniowanym jako dodatni antygen powierzchniowy zapalenia wątroby typu B)[26].

ProfilaktykaEdytuj

Najskuteczniejszą metodą ochrony przed zakażeniem jest unikanie kontaktów z częściami ciała lub płynami, poprzez które może dojść do zakażenia. Nie wszystkie formy kontaktu seksualnego muszą ten kontakt zakładać. Zapobieganie wiąże się z przecięciem dróg szerzenia, poprzez używanie zabezpieczeń mechanicznych takich jak prezerwatywa czy maseczka oralna (które nie zawsze zapobiegają zakażeniu, szczególnie jeśli dojdzie do ich uszkodzenia w trakcie stosunku seksualnego)[27].

Zmniejszenie prawdopodobieństwa zakażenia można osiągnąć poprzez ograniczenie kontaktów seksualnych do określonej liczby stałych wzajemnych partnerów i/lub partnerek, którzy przeszli odpowiednie testy wykrywające nosicielstwo chorób przenoszonych drogą płciową przed wchodzeniem z nimi w kontakty seksualne; a przy innych kontaktach używając zabezpieczeń[28][29]. Choroby weneryczne można wykryć za pomocą badania krwi oraz badania materiału pobranego z szyjki macicy lub pochwy, a u mężczyzn z cewki moczowej[30].

Formą zapobiegania jest także leczenie chorych. Leczenie to zwykle terapia farmaceutyczna, zależna od patogenu. Zwykle leczeniem zajmują się dermatolodzy. Bardziej szczegółową specjalnością medyczną zajmującą się tymi chorobami jest wenerologia.

 
Zgony z powodu chorób przenoszonych drogą płciową (z wyłączeniem HIV) w 2012 r. przypadające na każde milion osób:

     0-0

     1-1

     2-3

     4-9

     10-18

     19-31

     32-55

     56-139

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Sexually transmitted infections, Womens Health, 22 lutego 2017 [dostęp 2019-05-20] (ang.).
  2. a b c d Sexually transmitted infections (STIs), www.who.int [dostęp 2019-05-20] (ang.).
  3. WHO - Sexually transmitted infections (STIs), web.archive.org, 25 listopada 2014 [dostęp 2019-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2014-11-25].
  4. Ken S. Rosenthal, Michael A. Pfaller, Medical microbiology, wyd. 7th edition, Philadelphia: Elsevier/Saunders, 2013, ISBN 978-0-323-08692-9, OCLC 778040143 [dostęp 2019-05-20].
  5. Richard V. Goering, Cedric A. Mims, Mims' medical microbiology., wyd. 5th ed., [Philadelphia?]: Elsevier/Saunders, 2013, ISBN 978-0-7020-5029-9, OCLC 815507840 [dostęp 2019-05-20].
  6. Stanisław Bolesław Bartkowski, Celina Brykczyńska, Międzynarodowa statystyczna klasyfikacja chorób i problemów zdrowotnych : rewizja dziesiąta ICD-10. T. 1, Kraków: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne "Vesalius", 1994, ISBN 83-85688-04-8, OCLC 749860446 [dostęp 2019-05-20].
  7. a b Salvatore Siracusano, Tommaso Silvestri, Daniela Casotto, Sexually transmitted diseases: epidemiological and clinical aspects in adults, „Urologia”, 81 (4), 2014, s. 200–208, DOI10.5301/uro.5000101, ISSN 1724-6075, PMID25532465 [dostęp 2018-04-26].
  8. a b Wolfgang Fuchs, Norbert H. Brockmeyer, Sexually transmitted infections, „Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft = Journal of the German Society of Dermatology: JDDG”, 12 (6), 2014, s. 451–463, DOI10.1111/ddg.12310, ISSN 1610-0387, PMID24889293 [dostęp 2018-04-26].
  9. D.M. Buntin i inni, Sexually transmitted diseases: bacterial infections. Committee on Sexually Transmitted Diseases of the American Academy of Dermatology, „Journal of the American Academy of Dermatology”, 25 (2 Pt 1), 1991, s. 287–299, ISSN 0190-9622, PMID1918468 [dostęp 2018-04-26].
  10. U. Marcus, P. Zucs, V. Bremer, O. Hamouda i inni. Shigellosis - a re-emerging sexually transmitted infection: outbreak in men having sex with men in Berlin.. „Int J STD AIDS”, s. 533-7, Aug 2004. DOI: 10.1258/0956462041558221. PMID: 15307964. 
  11. G.M. Daley i inni, Mycoplasma genitalium: a review, „International journal of STD & AIDS”, 25 (7), 2014, s. 475–487, DOI10.1177/0956462413515196, ISSN 1758-1052, PMID24517928 [dostęp 2018-04-26].
  12. R.M. Hanson, Sexually transmitted diseases and the sexually abused child, „Current Opinion in Pediatrics”, 5 (1), 1993, s. 41–49, ISSN 1040-8703, PMID8397042 [dostęp 2018-04-26].
  13. Arthur Paiva, Jorge Casseb, Sexual transmission of human T-cell lymphotropic virus type 1, „Revista Da Sociedade Brasileira De Medicina Tropical”, 47 (3), 2014, s. 265–274, ISSN 1678-9849, PMID25075475 [dostęp 2018-04-26].
  14.   Fabíola Suris da Silveira, Renan Rangel Bonamigo, Sexually Transmitted Diseases: from HPV to HTLV - clinical profile and associated factors, „Anais Brasileiros de Dermatologia”, 90 (6), 2015, s. 915–918, DOI10.1590/abd1806-4841.20153663, ISSN 0365-0596, PMID26734881, PMCIDPMC4689088 [dostęp 2018-04-26].
  15. C Chiaradonna. The Chlamydia cascade: enhanced STD prevention strategies for adolescents. „Journal of pediatric and adolescent gynecology”. 5 (21), s. 233–41, październik 2008. DOI: 10.1016/j.jpag.2007.10.005. PMID: 18794017. 
  16. Catherine Lindsey Satterwhite i inni, Sexually Transmitted Infections Among US Women and Men: Prevalence and Incidence Estimates, 2008, „Sexually Transmitted Diseases”, 40 (3), 2013, s. 187–193, DOI10.1097/OLQ.0b013e318286bb53, ISSN 0148-5717 [dostęp 2019-05-20] (ang.).
  17. Lawrence K. Altman, Sex Infections Found in Quarter of Teenage Girls, „The New York Times”, 12 marca 2008, ISSN 0362-4331 [dostęp 2019-05-20] (ang.).
  18. CDC study says at least 1 in 4 teen girls has a sexually transmitted disease; HPV most common, NewsOK.com, 11 marca 2008 [dostęp 2019-05-20] (ang.).
  19. The Pharmaceutical Journal6 JUN 2018, Over 400,000 sexually transmitted infections reported in England in 2017, PHE report reveals, Pharmaceutical Journal [dostęp 2019-05-20] (ang.).
  20. AIDS epidemic update, UNAIDS, WHO, 27 maja 2008 [dostęp 2019-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2008-05-27].
  21. HIV in the United States and Dependent Areas - Statistics Overview, www.cdc.gov, 9 maja 2019 [dostęp 2019-05-20] (ang.).
  22. Dr Robert Fullilove, AIDS In Black America: A Public Health Crisis, NPR.org [dostęp 2019-05-20] (ang.).
  23. Sexually Transmitted Disease Facts for Hepatitis B - Minnesota Dept. of Health, web.archive.org, 23 maja 2010 [dostęp 2019-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2010-05-23].
  24. Hepatitis B, web.archive.org, 15 marca 2010 [dostęp 2019-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2010-03-15].
  25. WHO - World Hepatitis Day, 28 July, web.archive.org, 23 października 2012 [dostęp 2019-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2012-10-23].
  26. Hepatitis B, www.who.int [dostęp 2019-05-20] (ang.).
  27. Choroby przenoszone drogą płciową [w:] Joanna Puzewicz-Barska i inni, Nasze ciała, nasze życie : książka napisana przez kobiety dla kobiet, Gdańsk: Stowarzyszenie Współpracy Kobiet News - Polska, 2004, s. 344 - 346, ISBN 83-920417-0-4, OCLC 749779357 [dostęp 2019-05-20].
  28. Choroba weneryczna – co warto o niej wiedzieć?, medonet.pl [dostęp 2019-05-20].
  29. Prevention - STD Information from CDC, www.cdc.gov, 16 stycznia 2019 [dostęp 2019-05-20] (ang.).
  30. Badania profilaktyczne w kierunku wykrywania chorób wenerycznych, Małopolska Dba o Zdrowie [dostęp 2019-05-20].

Linki zewnętrzneEdytuj