Czarna Przemsza

rzeka w Polsce

Czarna Przemsza – rzeka w województwie śląskim o długości 63,8 km, prawy, źródłowy dopływ Przemszy[1].

Czarna Przemsza
Ilustracja
Czarna Przemsza w Sosnowcu
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Lokalizacja

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Próg Woźnicki, Garb Tarnogórski, Wyżyna Śląska

Rzeka
Długość 63,8 km
Powierzchnia zlewni

1046 km²

Średni przepływ

4,38 m³/s

Źródło
Miejsce ZawiercieBzów
Wysokość

ok. 385 m n.p.m.

Współrzędne

50°28′27,9″N 19°30′59,6″E/50,474417 19,516556

Ujście
Recypient rzeka Przemsza
Miejsce

na granicy Sosnowca i Mysłowic

Współrzędne

50°13′45,6″N 19°09′28,0″E/50,229333 19,157778

Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast w centrum znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „źródło”, poniżej na lewo znajduje się również punkt z opisem „ujście”

Źródła rzeki znajdują się na wysokości 385 m n.p.m. w Bzowie, dzielnicy Zawiercia, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Powierzchnia dorzecza Czarnej Przemszy wynosi 1046 km². Głównymi prawymi dopływami są Brynica i Bolina, zaś lewymi: Mitręga, Trzebyczka i potok Pogoria. Czarna Przemsza płynie przez Próg Woźnicki, Garb Tarnogórski i Wyżynę Śląską[1].

Nad Czarną Przemszą leżą miasta: Zawiercie, Poręba, Siewierz, Dąbrowa Górnicza, Będzin, Sosnowiec i Mysłowice. W Przeczycach znajduje się zbiornik retencyjny, który zaopatruje w wodę mieszkańców Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, stanowiąc rezerwę dla elektrowni Łagisza w Będzinie. W 2005 r. między Wojkowicami Kościelnymi a Dąbrową Górniczą do użytku został oddany zbiornik Kuźnica Warężyńska, znany bardziej pod nazwą Pogoria IV. Zbiornik ma chronić niżej położone tereny przed powodzią i przechwytywać ewentualną falę wezbraniową na Czarnej Przemszy. Poza wysokimi stanami, rzeka całkowicie omija zbiornik, płynąc korytem na zachód od jeziora.Rzeka jest zanieczyszczona, chociaż dzięki staraniom samorządów Będzina i Sosnowca stan ten sukcesywnie się poprawia. W rejonie zbiegu granic Sosnowca i Mysłowic (tzw. Trójkąt Trzech Cesarzy) rzeka łączy się z Białą Przemszą, tworząc rzekę Przemszę. W przeszłości (do połowy XIX w.) na wysokości obecnej dzielnicy Sosnowca – Niwki znajdował się port, do którego z powodzeniem dopływały barki z dość dużym zanurzeniem. Obecnie, wobec uregulowania rzeki na większej części długości (pierwsze prace nad regulacją jeszcze w okresie międzywojennym, główne przeprowadzono w latach czterdziestych i pięćdziesiątych XX w.), zniknięcia części źródeł oraz eksploatacji przemysłowej, stan wody jest o wiele niższy niż w przeszłości.

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. a b Czarna Przemsza, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2024-01-12].