Drzewiak szary

Drzewiak szary[9] (Dendrolagus inustus) – gatunek ssaka z podrodziny kangurów (Macropodinae) w obrębie rodziny kangurowatych (Macropodidae).

Drzewiak szary
Dendrolagus inustus[1]
S. Müller, 1840[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada ssaki niższe
Nadrząd torbacze
Rząd dwuprzodozębowce
Rodzina kangurowate
Podrodzina kangury
Rodzaj drzewiak
Gatunek drzewiak szary
Synonimy
Podgatunki
  • D. i. inistus S. Müller, 1840
  • D. i. finschi Matschie, 1916
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[8]
Status iucn3.1 VU pl.svg

Zasięg występowaniaEdytuj

Drzewiak szary występuje w zależności od podgatunku[10]:

TaksonomiaEdytuj

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1840 niemiecki przyrodnik Salomon Müller nadając mu nazwę Dendrolagus inustus[2]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu wskazał górę Lamantsjieri, blisko Triton Bay, w okolicach Lobo, w Fak-fak, w Papui Zachodniej, na Nowej Gwinei[2][11].

Badania oparte o dane genetyczne wskazują, że D. inustus jest taksonem siostrzanym D. ursinus z którym tworzy klad będący grupą siostrzaną dla reszty nowogwinejskich Dendrolagus[12]. Ważność słabo zróżnicowanych podgatunków powinna zostać zbadana w ramach kompleksowej analizy morfologicznej i genetycznej oraz zachodzi potrzeba dodatkowych badań w celu ustalenia granic ich rozmieszczenia[10]. Rozpoznano dwa podgatunki[13][10].

EtymologiaEdytuj

  • Dendrolagus: gr. δενδρον dendron „drzewo”; λαγως lagōs „zając”[14].
  • inustus: łac. inustus „spalony”, od inurere „palić, spalać”[15].
  • finschi: Friedrich Hermann Otto Finsch (1839–1917), niemiecki etnograf, przyrodnik i podróżnik[16].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała (bez ogona) samic 55–89 cm, samców 57–79,5 cm, długość ogona samic 64–84,3 cm, samców 71–96,5 cm; masa ciała samic 7–14 kg, samców 11–23 kg[13]. Drzewiaki szare mają krępą budowę ciała i małą głowę. Wykazują duże podobieństwo do kangurów naziemnych. Mają bardzo długie kończyny tylne i przednie w porównaniu z innymi drzewiakami, ale relatywnie krótkie w porównaniu z kangurami naziemnymi. Czwarty palec u stopy jest zazwyczaj dłuższy niż pozostałe. Posiadają także silne ramiona i długie zakrzywione pazury umożliwiające wspinaczkę po drzewach i przemieszczanie się pomiędzy gałęziami. Siwe ubarwienie wyraźnie odróżnia ten gatunek od pozostałych drzewiaków. Szata ma barwę od łupkowoszarej do czekoladowobrązowej i ma średnią długość. Grube futro rosnące na grzbiecie w przeciwnych kierunkach służy jako naturalna ochrona przed wilgocią. Czarne uszy wyraźnie odcinają się od szarej głowy, palce u stóp i ogon również są ciemne. U podstawy ogona brak jest owłosienia. Ogon jest używany jako narząd równowagi, nie jest jednak chwytny. Drzewiaki szare wykazują dymorfizm płciowy – samce są wyraźnie większe od samic.

EkologiaEdytuj

Środowisko życiaEdytuj

Zamieszkują różne środowiska, przeważnie są to lasy pierwotne od wysokości 100 do 1400 m n.p.m.

Tryb życiaEdytuj

Drzewiaki szare są bardzo zwinne i zręcznie przeskakują z drzewa na drzewo. Uważa się, że należą do grupy prymitywnych drzewiaków, ponieważ budowa ich tylnych kończyn jest najmniej przystosowana do nadrzewnego trybu życia niż u pokrewnych gatunków. Zwykle śpią na dużych, poziomych gałęziach. Większość czasu spędzają na drzewach, często jednak schodzą na ziemię. Potrafią się poruszać skacząc na tylnych nogach, ale niezbyt zręcznie. Ogon jest oderwany od ziemi a ciało pochylone jest do przodu, by zrównoważyć ciężar zwierzęcia podczas skoku. Nie jest wiadome, czy drzewiaki szare są zwierzętami samotnymi czy społecznymi. Żywią się liśćmi, owocami, miękką korą oraz łodygami roślin. Są zwierzętami poligamicznymi. Zwykle rodzi się jedno młode, a samica jest zdolna do kolejnego porodu, gdy tylko młode opuści torbę. Niezwykle rzadko na świat mogą przyjść na świat dwa młode. Młode pozostaje w torbie 9 miesięcy, a matka zajmuje się nim przez dwa lata. Dojrzałość płciową osiągają po uzyskaniu przez samicę 8,5-10 kg masy ciała, a przez samce 12 kg. Długość życia drzewiaków szarych wynosi około 10 lat.

PrzypisyEdytuj

  1. Dendrolagus inustus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c S. Müller: Land-en Volkenkunde. Eerste afdeeling. Physische gesteldheid: Uiterlijk aanzien van het land, en vaarwater langs hetzelve. Hoedanigheid van den grond; planten; dieren. Luchtgestel; winden; strooming der zee nabij den wal, enzv. W: C.J. Temminck: Verhandelingen over de natuurlijke geschiedenis der Nederlandsche Overzeesche Bezittingen. Leiden: in commissie bij S. en J. Luchtmans en C.C. van der Hoek, 1839–1840, s. 20 (przypis). (niem.)
  3. W. Rothschild & N.Ch. Rothschild. Descriptions of three new kangaroos, and notes on the skull of Dendrolagus bennettianus. „Novitates Zoologicae”. 5, s. 511, 1898 (ang.). 
  4. P. Matschie. Das Baumkänguru des Tami-Beckens in Neuguinea. „Sitzungsberichte der Gesellschaft Naturforschender Freunde zu Berlin”. Jahrgang 1916, s. 163, 1917 (niem.). 
  5. Matschie 1915–1917 ↓, s. 297.
  6. Matschie 1915–1917 ↓, s. 296.
  7. Matschie 1915–1917 ↓, s. 300.
  8. T. Leary i inni, Dendrolagus inustus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021 [online], wersja 2021-1 [dostęp 2021-06-16] (ang.).
  9. Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 15. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  10. a b c C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 94–97. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  11. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Species Dendrolagus inustus. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-26].
  12. M.D.B. Eldridge, S. Potter, K.M. Helgen, M.H.Sinaga, K.P. Aplin T.F. Flannery & R.N. Johnson. Phylogenetic analysis of the tree-kangaroos (Dendrolagus) reveals multiple divergent lineages within New Guinea. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 127, s. 589–599, 2018. DOI: 10.1016/j.ympev.2018.05.030 (ang.). 
  13. a b M. Eldridge & G. Coulson: Family Macropodidae (Kangaroos and Wallabies). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 703–704. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.)
  14. T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Washington: Government Printing Office, 1904, s. 222, seria: North American Fauna. (ang.)
  15. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology (ang.). W: Birds of the World [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2021-06-15].
  16. B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 135. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.)

BibliografiaEdytuj