Otwórz menu główne

Dzięcioł białogrzbiety

Dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos) – gatunek średniej wielkości osiadłego ptaka z rodziny dzięciołowatych (Picidae). Zamieszkuje pas lasów liściastych Eurazji od Renu po Pacyfik.

Dzięcioł białogrzbiety
Dendrocopos leucotos[1]
(Bechstein, 1802)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd dzięciołowe
Rodzina dzięciołowate
Podrodzina dzięcioły
Rodzaj Dendrocopos
Gatunek dzięcioł białogrzbiety
Synonimy
  • Picus leucotos Bechstein, 1802[2]
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania[4]
Rozmieszczenie w Europie i zachodniej Azji[4]
Podgatunki

Wyróżnia się 11[2] lub 12[1][5] podgatunków:

  • dzięcioł białogrzbiety (D. leucotos leucotos) (Bechstein, 1802)podgatunek nominatywny, występuje w północnej, środkowej Europie oraz dalej na wschód przez południową Rosję po Kamczatkę, Sachalin, północno-wschodnie Chiny i Półwysep Koreański. W Polsce bardzo nielicznie lęgowy niemal wyłącznie na wschód od Wisły[6]. W latach 2004–2012 jego liczebność na terenie kraju szacowano na 1000–1300 par[7].
  • D. l. uralensis (Malherbe, 1860) – zachodni Ural do jeziora Bajkał
  • dzięcioł łuskogrzbiety[8] (D. leucotos lilfordii) (Sharpe & Dresser, 1871)Pireneje, środkowe Włochy, Bałkany, Azja Mniejsza i Kaukaz.
  • D. l. tangi Cheng, 1956 – zachodnio-środkowe Chiny
  • D. l. subcirris (Stejneger, 1886)Hokkaido (Japonia)
  • D. l. stejnegeri (Kuroda, Nagamichi, 1921) – północne Honsiu (Japonia)
  • D. l. namiyei (Stejneger, 1886) – południowe Honsiu, Kiusiu i Sikoku (Japonia)
  • D. l. takahashii (Kuroda & Mori, 1920) – wyspa Ullŭng-do (Korea Południowa)
  • dzięcioł większy[8] (D. leucotos owstoni) (Ogawa, 1905) – północna część archipelagu Riukiu[5]; przez Handbook of the Birds of the World uznawany jest za osobny gatunek[2].
  • D. l. quelpartensis (Kuroda & Mori, 1918) – wyspa Jeju-do (Korea Południowa)
  • D. l. fohkiensis (Buturlin, 1908) – południowo-wschodnie Chiny
  • D. l. insularis (Gould, 1863)Tajwan
Cechy gatunku 
Słabo zaznaczony dymorfizm płciowy. Samiec ma białe czoło z czerwonym nalotem i czerwoną czapeczkę, samica białe czoło i czarną czapeczkę. Obie płci mają górną część grzbietu czarną, dolną zaś białą. Skrzydła czarne z białymi poprzecznymi pręgami. Czarny ogon ze skrajnymi sterówkami biało-czarnymi. Spód biały z czarnymi podłużnymi kreskami. Podogonie czerwone.
Wymiary średnie 
  • Długość ciała ok. 25–26 cm
  • Rozpiętość skrzydeł 44–45 cm
  • Masa ciała ok. 100 g.
Biotop 
Luźne drzewostany liściaste, zazwyczaj w pobliżu rzek i ich rozlewisk.
Gniazdo 
W wilgotnym, zbutwiałym drzewie, zazwyczaj brzozie lub osice. Zazwyczaj poniżej 5 m nad ziemią.
Jaja 
Jeden lęg w roku, w kwietniu lub maju składa 3 do 5 jaj.
Wysiadywanie i pisklęta 
Jaja wysiadywane są przez okres około 15 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta opuszczają gniazdo po około 21 dniach.
Pożywienie 
Owady, a zimą i jesienią również nasiona i jagody.
Ochrona 
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową. Wymaga ochrony czynnej[9].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Dendrocopos leucotos, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Winkler, H. & Christie, D.A.: White-backed Woodpecker (Dendrocopos leucotos). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-09-09].
  3. Dendrocopos leucotos. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. a b BirdLife International and NatureServe (2014) Bird Species Distribution Maps of the World. 2014. Dendrocopos leucotos. In: IUCN 2014. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3. http://www.iucnredlist.org. Downloaded on 27 May 2015.
  5. a b F. Gill, D. Donsker (red.): Woodpeckers (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-09-09].
  6. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 520. ISBN 83-919626-1-X. Według skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego bardzo nieliczny oznacza zagęszczenie 0,1–1 par na 100 km2
  7. T. Chodkiewicz i inni. Ocena liczebności populacji ptaków lęgowych w Polsce w latach 2008–2012. „Ornis Polonica”. 56, s. 149–189, 2015. 
  8. a b P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: PICINAE Leach, 1820 - DZIĘCIOŁY. W: Kompletna lista ptaków świata. Wersja: 2019-07-29 [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-09-09].
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej G. Kruszewicz: Ptaki Polski. Encyklopedia ilustrowana. Warszawa: MULTICO, 2007, s. 176. ISBN 978-83-7073-474-9.

Linki zewnętrzneEdytuj