Góry Wierchojańskie

Góry Wierchojańskie (ros. Верхоянский хребет) – łańcuch górski w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji. Ciągnie się wygiętym łukiem od Morza Łaptiewów na północnym zachodzie po rzekę Tompo na południowym wschodzie i rzekę Ałdan na południu. Od zachodu ogranicza go dolina rzeki Lena, a od wschodu Wyżyna Jańsko-Ojmiakońska i dolina rzeki Jana oddzielające Góry Wierchojańskie od Gór Czerskiego[1][2].

Góry Wierchojańskie
Верхоянский хребет
Ilustracja
Krajobraz Gór Wierchojańskich
Kontynent Azja
Państwo  Rosja
Republika  Jakucja
Najwyższy szczyt bez nazwy (2389 m n.p.m.)
Długość 1200 km
Mapa pasma górskiego
Lokalizacja Gór Wierchojańskich
Położenie na mapie Jakucji
Mapa lokalizacyjna Jakucji
Góry Wierchojańskie
Góry Wierchojańskie
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Góry Wierchojańskie
Góry Wierchojańskie
Ziemia67°00′N 129°00′E/67,000000 129,000000

Góry Wierchojańskie ciągną się na długości około 1200 km, a ich szerokość wynosi od 100 do 250 km. Najwyższy szczyt (bez nazwy) ma wysokość 2389 m n.p.m. i znajduje się w paśmie Orułgan[2].

Geografia i geologiaEdytuj

Góry zbudowane są głównie z prekambryjskich skał metamorficznych i mezozoicznych oraz paleozoicznych skał osadowych i magmowych, miejscami poprzecinanych intruzjami granitów i diabazów. Szczyty są skaliste i ostre z niewielkimi lodowcami. Występują tu znaczne złoża węgla kamiennego (nie eksploatowane) oraz złota i cyny[3][1][4].

Góry Wierchojańskie dzielą się na kilkadziesiąt pasm. Licząc od północy są to m.in. pasma: Charaułachskij chriebiet, Primorskij chriebiet, Tuora-Sis, Dżardżanskij chriebiet, Sijetindienskij chriebiet, Orułgan, Kułar, Byranda chriebiet, Tagyndżynskij chriebiet, Kuturginskij chriebiet, Ketlerskij chriebiet i Pasmo Skaliste[1].

Południowo-wschodnim przedłużeniem Gór Wierchojańskich jest pasmo Suntar-Chajata, a południowym pasma Sette-Daban i Ułachan-Bom[1].

Góry stanowią dział wodny między dorzeczami Leny, Jany i Indygirki. Doliny rzek spływających ze stoków gór są głębokie i noszą ślady działalności lodowców[5].

PrzyrodaEdytuj

W dolnych partiach rzadkie lasy liściaste, od wysokości 800–1200 m zarośla olchy, sosny syberyjskiej, tundra górska, a jeszcze wyżej arktyczna pustynia i lodowce (łączna powierzchnia 23 km²). W dolinach występuje sosna, brzoza, topola[6].

KlimatEdytuj

Klimat umiarkowany chłodny, skrajnie kontynentalny. Na północy subpolarny. W czasie długich zim często występuje inwersja temperatury, szczególnie w głębokich dolinach i na przedgórzach. Średnia temperatura stycznia wynosi minus 36–38 °C, przez co (pomimo zimowej inwersji temperatury) jest to najzimniejszy obszar górski Ziemi. Lato krótkie, w dolinach względnie ciepłe (średnia temperatura lipca 12–14 °C). Opady do 600 mm rocznie. W dolinach Gór Wierchojańskich zmierzono najniższe temperatury na półkuli północnej:

Uważa się iż w niezamieszkałych kotlinach Gór Wierchojańskich temperatury są jeszcze o kilka stopni niższe.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Wielka Encyklopedia Gór i Alpinizmu, tom 2 Góry Azji, Katowice: Wydawnictwo STAPIS, 2005, ​ISBN 83-88212-42-7​.
  2. a b Верхоянский хребет [dostęp 2019-03-27] (ros.).
  3. ВЕРХОЯНСКИЙ ХРЕБЕТ, Словари, энциклопедии и справочники - бесплатно Онлайн - Slovar.cc [dostęp 2019-03-27] (ros.).
  4. Верхоянский хребет - Энциклопедический словарь (В), www.e-reading.mobi [dostęp 2019-03-27].
  5. Верхоянский хребет, Великая Россия, 26 listopada 2013 [dostęp 2019-03-27].
  6. Верхоянский хребет, Россия на вершинах мира, 3 czerwca 2010 [dostęp 2019-03-27].
  7. Tak radzą sobie z mrozem mieszkańcy najchłodniejszej miejscowości świata