Otwórz menu główne

Gramatyka porównawcza

Gramatyka porównawczagramatyka zajmująca się porównywaniem form językowych w różnych językach naturalnych. Celem takiego porównywania jest ustalenie podobieństw i różnic między językami. Widzimy na przykład, że w językach słowiańskich słowo woda ma taką samą postać. Podobne do niej są niem. wasser czy ang. water. Taka obserwacja pozwala wyciągnąć wnioski o bliskości tych języków i wyznaczyć stosunki pokrewieństwa między nimi, tj. zrekonstruować → rodziny językowe, np. rodzinę indoeuropejską (z językiem przodkiem - → j. praindoeuropejskim). Porównywanie języków ma także na celu odkrywanie ogólnych praw językowych, procesów rozwojowych języka.

Gramatyka porównawcza pośrednio służy również odkryciom o charakterze niejęzykoznawczym. Rozumiemy na przykład, że na terenie dzisiejszych Węgier musieli dawniej mieszkać Słowianie, skoro w nazwach miejscowych tamtego terenu widzimy rdzenie, które gramatyka porównawcza nauczyła nas rozpoznawać jako słowiańskie. Balaton to ´jezioro błotne´ tak, jak Bałtyk jest ´błotnym morzem´, bo wiemy, że prasłowiańskie balto musiało zgodnie z tzw. prawem → metatezy dać w większości zachodnich języków słowiańskich postać błoto, w językach południowych blato, a we wschodnich hołoto. Podobnie w nazwie stolicy Węgier – Budapeszt potrafimy rozpoznać słowiański rdzeń -peszt, gdyż w wyniku badań porównawczych zauważyliśmy, że południowosłowiańskie języki w wyniku → palatalizacji grup kt, gt uzyskiwały zbitkę szt. Co więcej, znając wynik tej palatalizacji w języku polskim, czyli c, potrafimy zrozumieć, że peszt to piec. Gramatyka porównawcza (zwana też kontrastywną) ma także zastosowanie bardziej współczesne – w studiach nad dwujęzycznością oraz przyswajaniem języków obcych.

Wybitni badacze tego kierunku:

Zobacz teżEdytuj