HMS Botha

HMS Bothabrytyjski niszczyciel z okresu I wojny światowej. Pierwotnie okręt został zamówiony w Wielkiej Brytanii przez rząd Chile jako jedna z sześciu jednostek typu Almirante Lynch i zwodowany 2 grudnia 1914 roku jako „Almirante Williams Robellado” w stoczni J. Samuel White w Cowes. W trakcie wyposażania jednostka została zarekwirowana i zakupiona przez Wielką Brytanię, wchodząc w skład Royal Navy w marcu 1915 roku, już jako HMS „Botha”. Po zakończeniu działań wojennych niszczyciel został odsprzedany pierwotnemu zamawiającemu i w maju 1920 roku wszedł do służby w Armada de Chile pod nazwą „Almirante Williams”. Jednostka została skreślona z listy floty w 1933 roku.

HMS Botha
Ilustracja
HMS „Botha” między 1915 a 1918 r.
Klasa niszczyciel
Typ Almirante Lynch /
Faulknor
Historia
Stocznia J. Samuel White, Cowes
Położenie stępki czerwiec 1912
Wodowanie 2 grudnia 1914
Zamówiony dla  Armada de Chile
Nazwa „Almirante Williams Robellado”
 Royal Navy
Nazwa HMS „Botha”
Wejście do służby marzec 1915
Wycofanie ze służby maj 1920
 Armada de Chile
Nazwa „Almirante Williams”
Wejście do służby maj 1920
Wycofanie ze służby 1933
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność normalna: 1610 ton
pełna: 2000 t
Długość 100,8 metra całkowita
97,5 m między pionami
Szerokość 9,91 m
Zanurzenie 3,53 m
Napęd
3 zespoły turbin parowych Parsonsa o łącznej mocy 30 000 KM
6 kotłów, 3 śruby
Prędkość 31 węzłów
Zasięg 2750 Mm przy prędkości 15 węzłów
Uzbrojenie
6 dział kal. 102 mm (6 x I)
1 działko plot. kal. 40 mm
2 km kal. 7,7 mm (2 x I)
Wyrzutnie torpedowe 4 × 533 mm (2 x II)
Załoga 197

Projekt i budowaEdytuj

Niszczyciele typu Almirante Lynch zostały zamówione przez rząd Chile w Wielkiej Brytanii na początku 1911 roku[1]. W momencie budowy okręty te należały do największych i najsilniej uzbrojonych jednostek tej klasy na świecie[1][2]. Z zamówionych sześciu niszczycieli tylko dwa zostały ukończone do wybuchu I wojny światowej i odebrane przez Armada de Chile; pozostałe cztery zostały zarekwirowane przez rząd brytyjski i wcielone do Royal Navy jako HMS „Faulknor”, HMS „Broke”, HMS „Botha” i HMS „Tipperary”[1][2][a]. Przejęte przez Brytyjczyków niszczyciele zostały lekko zmodyfikowane w stosunku do pierwowzoru: zamontowano na nich wyrzutnie torpedowe o kalibrze 533 mm i pojedyncze działko przeciwlotnicze kal. 40 mm (zamiast dwóch karabinów maszynowych kal. 7,7 mm), a większa masa zainstalowanego uzbrojenia spowodowała wzrost wyporności okrętów[3].

Przyszły HMS[b] „Botha” zbudowany został w stoczni J. Samuel White w Cowes[1][4]. Stępkę okrętu pod nazwą „Almirante Williams Robellado” położono w czerwcu 1912 roku, a zwodowany został 2 grudnia 1914 roku[3][5].

Dane taktyczno-techniczneEdytuj

Okręt był dużym niszczycielem o długości całkowitej 100,8 metra (97,5 metra między pionami), szerokości 9,91 metra i zanurzeniu 3,53 metra[3][6]. Wyporność normalna wynosiła 1610 ton, zaś pełna 2000 ton[3][6]. Siłownię okrętu stanowiły trzy zestawy turbin parowych Parsonsa o łącznej mocy 30 000 KM, do których parę dostarczało sześć kotłów White-Forster[3][7]. Prędkość maksymalna napędzanego trzema śrubami okrętu wynosiła 31 węzłów[3][6]. Okręt zabierał zapas 433 ton węgla i 83 tony paliwa płynnego, co zapewniało zasięg wynoszący 2750 Mm przy prędkości 15 węzłów[3][6].

Na uzbrojenie artyleryjskie okrętu składało się sześć pojedynczych dział kalibru 102 mm (4 cale) L/40 Armstrong, pojedyncze działko przeciwlotnicze Vickers kal. 40 mm L/39 Mark II i dwa pojedyncze karabiny maszynowe kal. 7,7 mm L/94[3][6]. Broń torpedową stanowiły dwa podwójne aparaty kal. 533 mm (21 cali)[3][6].

Załoga okrętu składała się z 197 oficerów, podoficerów i marynarzy[3][6][c].

SłużbaEdytuj

Royal NavyEdytuj

Będący w trakcie prac wyposażeniowych niszczyciel został na początku wojny zakupiony przez rząd brytyjski i wszedł do służby w Royal Navy w marcu 1915 roku, jako HMS „Botha”[3][4]. Jednostka z racji wielkości była klasyfikowana jako przewodnik flotylli[3]. Podczas służby w brytyjskiej marynarce okręt nosił numery taktyczne H5C, G60, F61, F50 i D80[3].

6 czerwca 1917 roku niszczyciel wziął udział w porannym ostrzale Ostendy (wraz z monitoramiErebus” i „Terror” oraz niszczycielami „Faulknor”, „Lochinvar”, „Lance”, „Manly”, „Mentor”, „Moorsom” i „Miranda”), w wyniku którego zniszczono urządzenia portowe oraz zatopiono trzy i uszkodzono trzy jednostki pływające[8].

21 marca 1918 roku okręt uczestniczył w odparciu ataku niemieckich niszczycieli i torpedowców na Dunkierkę[9]. Większości napastników udało się ujść pościgowi stacjonujących w porcie niszczycieli (oprócz HMS „Botha” były to: brytyjski HMS „Morris” oraz francuskieBouclier”, „Obusier”, „Magon” i „Capitaine Mehl”), lecz „Botha” zatopił po ostrzelaniu i staranowaniu torpedowiec SMS A 19, a „Bouclier” i „Capitaine Mehl” zatopiły A 7[9][10]. Podczas akcji „Botha” został przypadkowo storpedowany i staranowany przez „Capitaine Mehl”, który wziął brytyjski okręt za jednostkę wroga[10].

W 1919 roku okręt poddano modernizacji: zdemontowano cztery pojedyncze działa kal. 102 mm, instalując w zamian dwie armaty kal. 120 mm L/45 BL Mk I[3].

Armada de ChileEdytuj

W 1920 roku niszczyciel został odsprzedany Chile i w maju tego roku wszedł do służby w marynarce tego kraju pod nazwą „Almirante Williams”[5][11]. Uzbrojenie okrętu podczas służby w Armada de Chile przedstawiało się następująco: dwa pojedyncze działa kal. 120 mm L/45 BL Mk I, dwa pojedyncze działa kal. 102 mm L/45 QF Mk VI, dwa pojedyncze działka przeciwlotnicze Vickers kal. 40 mm L/39 Mark II i dwie podwójne wyrzutnie torped kal. 533 mm; liczebność załogi wzrosła do 205 osób[11]. Jednostka została skreślona z listy floty z powodu znacznego zużycia w 1933 roku[11][12].

UwagiEdytuj

  1. W 1920 roku Brytyjczycy zwrócili Chile zarekwirowane niszczyciele, z wyjątkiem utraconego w bitwie jutlandzkiej HMS „Tipperary”[1].
  2. HMS – His/Her Majesty’s Ship – Okręt Jego/Jej Królewskiej Mości.
  3. Moore 1990 ↓, s. 67 podaje, że załoga liczyła 205 osób.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj