Henryk Rzewuski

polski powieściopisarz i publicysta

Henryk Rzewuski herbu Krzywda, pseudonim Jarosz Bejła (ur. 3 maja 1791 w miejscowości Sławuta na Wołyniu, zm. 28 lutego 1866 w Cudnowie na Wołyniu) – polski powieściopisarz i publicysta, wolnomularz[1], rosyjski hrabia[2].

Henryk Rzewuski
Ilustracja
Herb
Krzywda
Data i miejsce urodzenia 3 maja 1791
Sławuta
Data i miejsce śmierci 28 lutego 1866
Cudnów

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z polskiej rodziny magnackiej, był synem Adama Wawrzyńca, pisarza politycznego i posła, prawnukiem Wacława Rzewuskiego, hetmana wielkiego koronnego, który w latach 1767–1773 zesłany został przez posła rosyjskiego Nikołaja Repnina do Kaługi. Również był prawnukiem Michała Kazimierza Radziwiłła, hetmana wielkiego litewskiego. Brat Karoliny Rozalii Tekli Sobańskiej, Eweliny Hańskiej oraz Adama Rzewuskiego, generała rosyjskiego, żonaty z Julią Grocholską.

W młodości służył w wojsku Księstwa Warszawskiego. Mieszkał przez kilka lat w Petersburgu i za granicą. Członek petersburskiej loży wolnomularskiej Orzeł Biały[3]. Pod koniec życia udał się do Cudnowa, gdzie spędził resztę swego życia.

Wiele podróżował, w roku 1825 na Krym razem z Mickiewiczem, z którym później spotkał się w Rzymie i wzbudził w nim zachwyt opowiadaniami z życia staroszlacheckiego, czym przyczynił się do pomysłu stworzenia Pana Tadeusza.

Twórca tzw. gawędy szlacheckiej zapoczątkowanej utworem Pamiątki Pana Seweryna Soplicy, cześnika parnawskiego, odznaczającym się oryginalnością pomysłu, doskonałym wczuciem w atmosferę tradycji i humorem. Pod wpływem tego utworu Mickiewicz napisał Pana Tadeusza, czarowi pamiętników ulegli także Sienkiewicz i Teodor Jeske-Choiński. Jest to cykl opowieści o barwnych postaciach kultury szlacheckiej, przede wszystkim o sławnym księciu Radziwille Panie Kochanku oraz klice jego tzw. klientów.

 
Henryk Rzewuski, 1850 r.

Ideolog „koterii petersburskiej” – grupy konserwatystów głoszących potrzebę utrzymania stosunków feudalnych i podporządkowania Rosji. W latach 1850–1856 urzędnik do specjalnych poruczeń namiestnika carskiego Iwana Paskiewicza oraz redaktor Dziennika Warszawskiego od 1851.

DziełaEdytuj

Ponadto wydane zostały zbiory powieści historycznych 1877–1882 – 6 tomów oraz monografia Z. Szweykowskiego (1922).

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Ludwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s.428.
  2. Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Almanach Błękitny. Warszawa: 1908, s. 823.
  3. Ludwik Hass, Wolnomularstwo w Europie środkowo-wschodniej w XVIII i XIX wieku, 1982, s. 301.
  4. Henryk Rzewuski, Pamiątki JPana Seweryna Soplicy cześnika parnawskiego. T. 1, wyd. 1839, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  5. Henryk Rzewuski, Pamiątki JPana Seweryna Soplicy cześnika parnawskiego. T. 2, wyd. 1839, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  6. Mieszaniny obyczajowe. [T. 1] przez Jarosza Bejłę, wyd. 1841, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  7. Henryk Rzewuski, Listopad : romans historyczny z drugiej połowy XVIII wieku. T. 1, wyd. 1845, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  8. Henryk Rzewuski, Listopad : romans historyczny z drugiej połowy XVIII wieku. T. 2, wyd. 1846, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  9. Henryk Rzewuski, Zamek krakowski : romans historyczny z wieku XVI. T. 1, wyd. 1847, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  10. Henryk Rzewuski, Zamek krakowski : romans historyczny z wieku XVI. T. 2, wyd. 1848, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  11. Henryk Rzewuski, Zamek krakowski : romans historyczny z wieku XVI. T. 3, wyd. 1848, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  12. Henryk Rzewuski, Teofrast polski. T. 2, wyd. 1851, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  13. Henryk Rzewuski, Rycerz Lizdejko : powieść z czasów panowania Jana Kazimierza. T. 2, wyd. 1852, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  14. Henryk Rzewuski, Rycerz Lizdejko : powieść z czasów panowania Jana Kazimierza. T. 3, wyd. 1852, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  15. Henryk Rzewuski, Zaporożec : powieść. T. 1, wyd. 1854, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  16. Henryk Rzewuski, Zaporożec : powieść. T. 2, wyd. 1854, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  17. Henryk Rzewuski, Zaporożec : powieść. T. 3, wyd. 1854, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  18. Henryk Rzewuski, Zaporożec : powieść. T. 4 , wyd. 1854, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  19. Pamiętniki Bartłomieja Michałowskiego : od roku 1786 do 1815. T. 1 ogłoszone przez Henryka Rzewuskiego, wyd. 1857, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  20. Pamiętniki Bartłomieja Michałowskiego : od roku 1786 do 1815. T. 2 ogłoszone przez Henryka Rzewuskiego, wyd. 1857, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  21. Pamiętniki Bartłomieja Michałowskiego : od roku 1786 do 1815. T. 3 ogłoszone przez Henryka Rzewuskiego, wyd. 1857, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  22. Pamiętniki Bartłomieja Michałowskiego : od roku 1786 do 1815. T. 4 ogłoszone przez Henryka Rzewuskiego, wyd. 1857, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  23. Pamiętniki Bartłomieja Michałowskiego : od roku 1786 do 1815. T. 5 ogłoszone przez Henryka Rzewuskiego. wyd. 1857, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  24. Lucjan Siemieński "Roztrząsania i poglądy literackie" Poznań 1869
  25. Próbki historyczne : dzieło pośmiertne hr. Henryka Rzewuskiego, wyd. 1868, polona.pl [dostęp 2018-06-07].

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Ślisz: Henryk Rzewuski. Życie i poglądy. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986.

Linki zewnętrzneEdytuj