Otwórz menu główne

Icyk Manger

żydowski poeta i pisarz tworzący w języku jidysz

Icyk Manger (jid. ‏איציק מאַנגער‎ Icik Manger, ur. 30 maja 1901 w Czerniowcach w Austro-Węgrzech, zm. 21 lutego 1969 w Gederze w Izraelu) – żydowski poeta i pisarz tworzący w języku jidysz.

Icyk Manger
‏איציק מאַנגער‎ Icik Manger
Data i miejsce urodzenia 30 maja 1901
Czerniowce
Data i miejsce śmierci 21 lutego 1969
Gedera, Izrael
Język jidysz
Dziedzina sztuki literatura
Epoka XX w.

Nawiązywał do poezji ludowej, pisał o losie Żydów w Europie Wschodniej, adaptował wątki biblijne. Jeden z najwybitniejszych poetów jidysz w XX wieku.

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w Czerniowcach, tam też uczył się w niemieckim gimnazjum, z którego wyrzucono go za złe sprawowanie. W okresie międzywojennym mieszkał m.in. w Wilnie i w Warszawie.

Debiutował wierszami publikowanymi na łamach prasy w 1921. W roku 1929 wydał swą pierwszą książkę – zbiór wierszy Sztern ojfn dach („Gwiazdy na dachu”). Wydany w 1935 zbiór Chumesz-lider („Wiersze biblijne”), w którym przedstawiał biblijnych patriarchów jako współczesnych sobie Żydów z małych miasteczek, przyniósł mu sławę. Pisał również felietony, sztuki teatralne i eseje krytycznoliterackie. W 1939 opublikował powieść fantastyczną Dos buch fun gan-ejdn („Księga raju”).

Tuż przed wybuchem II wojny światowej wyjechał do Paryża, następnie przeniósł się w 1940 do Londynu, a w 1951 do Nowego Jorku. Od 1967 do śmierci mieszkał w Izraelu.

UpamiętnienieEdytuj

Od 1969 r. w Izraelu przyznawana jest Nagroda literacka im. Icyka Mangera.

Twórczość (wybór)Edytuj

Zbiory wierszyEdytuj

  • 1929Sztern ojfn dach (jid. ‏שטערן אויפֿן דאַך‎ „Gwiazdy na dachu”)
  • 1933Lamtern in wint (jid. ‏לאַמטערן אין ווינט‎ „Lampiony na wietrze”)
  • 1935Chumesz-lider (jid. ‏חומש־לידער‎ „Wiersze biblijne”)
  • 1952Lid un balade (jid. ‏ליד און באַלאַדע‎ „Pieśń i ballada”)

Wybór wierszy Mangera (w tłumaczeniach Jerzego Ficowskiego, Antoniego Słonimskiego i Wisławy Szymborskiej) został opublikowany w Antologii poezji żydowskiej[1]. Samodzielny tom w przekładzie na język polski Zewa Szepsa ukazał się w Londynie w roku 1976[2].

PowieśćEdytuj

  • 1939Di wunderleche lebns-baszrajbung fun Szmuel Abe Aberwo (Dos buch fun gan-ejdn) (jid. ‏די וווּנדערלעכע לעבנס־באַשרײַבונג פֿון שמואל אַבא אבערוואָ (דאָס בוך פֿון גן־עדן)‎) – przekład polski Michała Friedmana: Księga raju, czyli Przedziwne żywota opisanie Szmula Aby Aberwo[3]

PrzypisyEdytuj

  1. Antologia poezji żydowskiej. Wybór oraz noty i przypisy Salomon Łastik, redakcja i słowo wstępne Arnold Słucki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983, s. 286–313. ISBN 83-06-00865-0.
  2. Icyk Manger: Wiersze i poematy. Wybór i przekład Zew Szeps. Londyn: Oficyna Poetów i Malarzy, 1976.
  3. Icyk Manger: Księga raju, czyli Przedziwne żywota opisanie Szmula Aby Aberwo. Przeł. Michał Friedman. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1988. ISBN 83-06-01642-4.

BibliografiaEdytuj