Otwórz menu główne

Józef Relidzyński (ur. 11 stycznia 1886 w Kielcach, zm. 7 stycznia 1964 w Dartford) – polski poeta, pisarz, scenarzysta i legionista.

Józef Relidzyński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 stycznia 1886
Kielce
Data i miejsce śmierci 7 stycznia 1964
Dartford
Zawód, zajęcie pisarz
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Krzyż Niepodległości

ŻyciorysEdytuj

Gimnazjum ukończył w Warszawie. Studiował przez rok w „Akademie der Sozial-und Handelswissenschaften” we Frankfurcie nad Menem, a następnie przez dwa lata na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (prawdopodobnie jako wolny słuchacz). Debiutował jako pisarz w 1904 opowiadaniem „W godzinę smutku i tęsknoty” („Dziennik Poznański”). Współpracował też z „Bluszczem”, „Krytyką”, „Kurierem Warszawskim”, „Nową Reformą”, „Sfinksem”, „Słowem Polskim”, „Światem” oraz „Tygodnikiem Ilustrowanym”. W 1907 ogłosił broszurę „W kwestii żydowskiej”[1]. W 1908 debiutował jako poeta tomem poetyckim Poezje, chwalonym przez Kazimierza Tetmajera[1]. W tym czasie był członkiem „Sokoła”, jak również aktorem warszawskich, lwowskich i krakowskich[1] scen teatralnych. Podczas I wojny światowej był żołnierzem 4. pułku piechoty Legionów (adiutant Andrzeja Galicy[1]). Wydał wtedy trzy tomiki poetyckie: Wieją wiosenne wiatry, Laury i ciernie i Pędzącą sławę[2]. Był internowany w obozie w Beniaminowie przez Austriaków[1].

Był żonaty (od 1919) z Wandą Zybert, primo voto Jaroszewską (1888–1964), aktorką teatralną i filmową, z którą miał córkę[1].

W 1920 był sekretarzem i referentem prasowym w delegacji do rokowań polsko-radzieckich w Mińsku. W 1922 wystąpił z armii. W 1925 należał do założycieli PEN Clubu polskiego i był jego sekretarzem generalnym. W 1932 został naczelnikiem, zajmującego się cenzurą filmów, Centralnego Biura Filmowego przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (promował go Bronisław Pieracki)[1]. W latach 1926–1928 był redaktorem naczelnym miesięcznika Lot Polski o tematyce obronności, obrony powietrznej i lotnictwa[3].

Podczas dwudziestolecia międzywojennego był twórcą literatury rozrywkowej oraz sensacyjnej. Walczył w czasie kampanii wrześniowej. Internowany przez Rosjan po 17 września 1939[2] (przebywał w Wilnie[1]). Wstąpił do armii generała Andersa, a po zakończeniu II wojny światowej zamieszkał w Anglii[2] (od 1948[1]), gdzie publikował w prasie polonijnej[1]. Był członkiem Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Mieszkał w polskim schronisku wojskowym „Antokol” w Beckenham. Zmarł w Dartford. Pochowany na Elmers End Cemetery w Birkbeck (Kent)[1].

Odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (1922)[4], trzykrotnie Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Niepodległości[1].

Autor m.in. „Pieśni Legionów” (Okwieciła się dziś ziemia wiosną...) oraz „Roty Piłsudczyków”, powstałej na wieść o wywiezieniu Józefa Piłsudskiego do więzienia w Magdeburgu (1917)[2].

DziełaEdytuj

  • Wieją wiosenne wiatry. Poezje wolnościowe i legionowe (tomik, 1916; odzewem na ten tom był wiersz Jana Lechonia P. Józefowi Relidzyńskiemu z tego samego roku),
  • Traugutt (dramat),
  • Duma o księciu Józefie (oba powyższe w zbiorze Laury i ciernie, 1917),
  • Tryptyk listopadowy (trzy tomy, 1920),
  • Rota Górnoślązaków (1920, parafrazaRoty” autorstwa Marii Konopnickiej),
  • Pędząca sława. Wiersze i fragmenty (tom, 1921),
  • Nad żołnierza nie masz pana… Pieśni żołnierskie (1921),
  • Gałąź cyprysu. Liryki (1921),
  • Nike Legionów. Poezje (1922),
  • Tajemnica przystanku tramwajowego (opowiadanie i scenariusz filmowy, 1922),
  • Niewolnica miłości (scenariusz filmowy, 1923),
  • Noc miłosna kawalera de la Croix (opowiadanie, 1923),
  • Z dni krwi i chwały (opowiadanie, 1925),
  • Czarna dama. Historie groteskowe (opowiadanie, 1927),
  • Viola d’amore (poemat, 1928),
  • Powrót z tamtego świata (opowiadanie, 1928),
  • Tajemnica skrzynki pocztowej (scenariusz filmowy, 1929),
  • Maska z pałacu królewskiego (opowiadanie, 1931),
  • powieści: Niewolnica miłości (1923), Romans znajdy (1927), Miłość Renaty Jazłowieckiej (1932),
  • U źródeł mocy i wielkości Józefa Piłsudskiego (1945, Tel-Awiw),
  • Dwa miasta (Lwów-Wilno). Poemat (1946, Jerozolima),
  • Rapsod Warszawy (1946, Jerozolima)[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m Internetowy Polski Słownik Biograficzny
  2. a b c d opr. Jędrzej Dydo, Wstań Polsko moja. Antologia poezji i piosenki z okresu I wojny światowej, Krzyż Nowohucki, Kraków, 1981, s.33
  3. Ewa BUSSE-TURCZYŃSKA „Sylwetki lotników w polskiej prasie międzywojennej”, rozdział „Polska prasa lotnicza dwudziestolecia międzywojennego” s16, Biblioteka Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW</
  4. Wykaz odznaczonych orderem wojskowym „Virtuti Militari” V kl. oficerów i szeregowych z b. 4-go pułku piechoty Legionów Polskich. Żołnierz Polski nr 28 (307), 9 lipca 1922, s. 15