Jorunna parva

gatunek ślimaka

Jorunna parvagatunek morskiego ślimaka z rzędu nagoskrzelnych i rodziny Discodorididae. Zamieszkuje przybrzeżne wody zachodniego Oceanu Spokojnego oraz zachodniej części Oceanu Indyjskiego. Ze względu na przypominający królika wygląd zyskał w 2015 dużą popularność w mediach społecznościowych.

Jorunna parva
(Baba, 1938)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada ślimaki
Podgromada Heterobranchia
Infragromada Euthyneura
Nadrząd Nudipleura
Rząd nagoskrzelne
Podrząd Doridina
Infrarząd Doridoidei
Nadrodzina Doridoidea
Rodzina Discodorididae
Rodzaj Jorunna
Gatunek Jorunna parva
Synonimy
  • Thordisa parva Baba, 1938

Taksonomia i występowanieEdytuj

Gatunek ten został po raz pierwszy opisany przez malakologa Kikutarō Babę w 1938 roku pod nazwą Thordisa parva[1][2]. Jako miejsce typowe wskazał on Seto w dawnej prowincji Kii w Japonii. Do rodzaju Jorunna przenieśli go w 2008 roku Yolanda Ester Camacho-García i Terrence M. Gosliner, dokonując także jego redeskrypcji[3].

Ślimak ten spotykany jest w wodach południowej Japonii (z wyspami Riukiu włącznie)[3], Korei[4], Tajwanu[5], Filipin, Indonezji, Papui-Nowej Gwinei, Palau, zachodniopacyficznej części Australii, Seszeli, Tanzanii i Południowej Afryki[3][4]. Zwykle nie schodzi poniżej 20–25 m p.p.m.[6]

Część specjalistów uważa, że ze względu na porozrywany zasięg i znaczne różnice w ubarwieniu część populacji klasyfikowanych jako J. parva może w rzeczywistości należeć do innych gatunków[7].

OpisEdytuj

 
J. parva
 
J. parva
 
J. parva
 
J. parva

Ślimak o wydłużonym, owalnym w zarysie ciele[3]. Osiąga długość od 10 do 27 mm i szerokość od 13 do 21 mm[4]. Część głowową ma słabo wyodrębnioną, zaopatrzoną w parę wydłużonych, palcowatych czułków gębowych oraz w parę rinoforów o niskich osłonkach i 14–15 blaszkach (lamellach). Wierzch ciała (notum) pokrywają liczne, wysokie, czułkowate brodawki (łac. caryophyllidia) o różnych kształtach i rozmiarach[3], długości około 80-210 μm[4]. Większe z nich są liściowate, rozmieszczone rzadko i jednorodnie, zaś mniejsze są wydłużone i rozmieszczone gęściej. Brodawki te mają stożkowate części nasadowe, a na wierzchołkach długie kolce (spikule), otaczające małe, zaokrąglone, orzęsione guzki. W tyle wierzchniej strony ciała leży otwór odbytowy otoczony wianuszkiem skrzeli wtórnych, zbudowanych z 6–7 dwupierzastych listków skrzelowych. Przedni brzeg nogi jest wcięty[3].

Opis najczęściej występującego ubarwienia podali Y.E. Camacho-García i T.M. Gosliner. Wierzch ciała ma barwę ciemnożółtą przez ciemnopomarańczową do ciemnobrązowej[3][4]. Wyższe z czułkowatych brodawek są ciemnobrązowe. Rinofory mają jasnożółte części osiowe i ciemne buławki lub buławki ciemnobrązowe, a części osiowe jasnożółte. Skrzela wtórne są jasnożółte u nasady i ciemnobrązowe u szczytu lub mają ciemnobrązowe części osiowe i jasnożółte listki. Barwa wargi górnej i czułków gębowych jest jasnożółta, przy czym ta pierwsza może mieć dwie pary brązowych kropek po bokach. Wokół brzegów płaszcza rozmieszczone są duże, białe gruczoły. Noga ma wierzch z ciemnobrązowymi: linią środkową i kropkami po bokach[3]. Istnieją także formy o środku grzbietowej strony ciała lub całej tej stronie opalizująco białej i czarnych lub ciemnych: listkach skrzelowych, wierzchołkach rinoforów oraz kropkach na brodawkach i bokach wierzchniej strony ciała[3][4][8]. Zabarwienie u niektórych osobników może nawet mieć odcień zielonkawy[9].

Warga górna ma gładki oskórek. Tarka zaopatrzona jest w 17–20 rzędów zębów. Ich wzór to 15.0.15 lub 18.0.18, co oznacza, że w każdym rzędzie brak zęba centralnego i obecnych jest 15 lub 18 zębów lateralnych w obu połowach rzędu (półrzędach). Najbardziej wewnętrznie położone z zębów są hakowate, wydłużone i nieząbkowane. Te położone w środkowych częściach półrzędów również są hakowate i pozbawione wyraźnych guzków. Najbardziej zewnętrzne zęby są mniejsze, słabiej hakowate niż poprzednie, a pięć spośród nich jest grzebieniastych. Narządy rozrodcze charakteryzuje długi i zakrzywiony gruczoł obojnaczy (ampulla) rozgałęziający się na krótki jajowód i przypłaszczoną, pośrodku zagiętą, podzieloną na dwie sekcje prostatę. Prostata łączy się z krótkim, zagiętym przewodem nasiennym, rozszerzającym się w krótką część wytryskową, uchodzącą do jednego przedsionka z krótką, nieuzbrojoną pochwą. Prącie pozbawione jest haków. Gruczoły dodatkowe są dużych rozmiarów, poskręcane, zaopatrzone w spiczasty kolec kopulacyjny o długości około 477 μm, połączone z przedsionkiem. Torebka kopulacyjna jest owalna, jednym przewodem połączona z długim przewodem macicy i gruszkowatym, mniejszym od niej zbiornikiem nasiennym, zaś drugim przewodem połączona z rozszerzoną, proksymalną częścią pochwy[3].

BiologiaEdytuj

Jak inne nagoskrzelne J. parvahermafrodytami, co oznacza, że produkują zarówno plemniki, jak i komórki jajowe. Nie mogą same zapładniać swoich jaj[9]. Jaskrawe, kontrastowe barwy tego ślimaka pełnią funkcję ostrzegawczą. Jego ciało jest silnie toksyczne. Zawarte w nim trucizny pochodzą z gąbek stanowiących jego pożywienie[8].

W kulturzeEdytuj

Ślimaki te doświadczyły gwałtownego wzrostu popularności na Twitterze w Japonii w 2015 roku[10], choć w akwarystyce wykorzystywane były już wcześniej[6]. Media anglojęzyczne ochrzciły je mianem „sea bunnies”[8][7], a polskojęzyczne „morskich króliczków”[6] lub „morskich królików”[11]. Nazwy te zawdzięczają licznym cechom przywodzącym na myśl królika, co tyczy się zwłaszcza ich okazów o białym ubarwieniu. Ich rinofory przypominają królicze uszy, a ich czułkowate brodawki – futro, choć wszystkie te narządy służą w rzeczywistości chemorecepcji (odpowiadają za zmysły węchu i smaku)[7][9]. Z kolei otaczające odbyt skrzela wtórne przywodzić mogą na myśl króliczy ogon (omyk)[6].

PrzypisyEdytuj

  1. K. Baba. Opisthobranchia of Kii, Middle Japan. „Journal of the Dept. of Agriculture, Kyushu Imperial University”. 6 (1), s. 1-19, 1938. 
  2. Philippe Bouchet: Jorunna parva. W: MolluscaBase [on-line]. World Register of Marine Species, 2018. [dostęp 2019-01-18].
  3. a b c d e f g h i j Y.E. Camacho-García, T.M. Gosliner. Systematic revision of Jorunna Bergh, 1876 (Nudibranchia: Discodorididae) with a morphological phylogenetic analysis. „Journal of Molluscan Studies”. 74, s. 143-181, 2008. 
  4. a b c d e f Daewui Jung, Jongrak Lee, Chang-Bae Kim,. New Records of Four Doridoidean Nudibranchs from Korea. „Animal Systematics, Evolution and Diversity”. 29 (2), s. 191-197, 2013. DOI: 10.5635/ASED.2013.29.2.191. 
  5. Hsin-Drow Huang, Yung-chun Tsai, Cheng-Kuang Chen, Ho-Tien Hung, Jung-Chi Chen, Harry Lin, Kwen-Shien Lee. Diverse Opisthobranchs and Polyclad Flatworms in Houwan, Kenting National Park, Southern Taiwan. „Coll. and Res”. 28, s. 55-65, 2015. 
  6. a b c d Dagmara Trembicka-Brzozowska: Japończycy oszaleli na punkcie... morskich króliczków. W: Wyborcza.pl [on-line]. Agora SA, 22 lipca 2015. [dostęp 2019-01-19].
  7. a b c Craig McClain: The Science of Sea Bunnies: You’ll Never Believe The Top Ten List We Created To Get You To Visit Our Website. W: Deep Sea News [on-line]. 19-07-2015. [dostęp 2019-01-19].
  8. a b c Jane J. Lee: Meet the Adorable "Sea Bunny" Taking Over the Internet. W: National Geographic [on-line]. National Geographic Society, 2015-07-23. [dostęp 2019-01-19].
  9. a b c Margaret Badore: The adorable science behind the “sea bunny”. W: treehugger [on-line]. Narrative Content Group, 2015-07-20. [dostęp 2019-01-19].
  10. Landess Kearns: Fluffy Bunny Sea Slugs Make Us Want To Cuddle Them. W: HuffPost News [on-line]. Oath Inc, 2015-07-15. [dostęp 2019-01-19].
  11. Weekendowa ciekawostka: królik morski hitem na świecie. W: Gospodarka morska.pl [on-line]. 2015-07-17. [dostęp 2019-01-19].