Karczmiska (gmina)

gmina wiejska w województwie lubelskim

Karczmiskagmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie opolskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie lubelskim.

Karczmiska
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Powiat

opolski

TERC

0612032

Siedziba

Karczmiska Pierwsze

Wójt

Janusz Goliszek (2010)

Powierzchnia

95,21 km²

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności


5666[1]

• gęstość

59,9 os./km²

Nr kierunkowy

81

Tablice rejestracyjne

LOP

Adres urzędu:
ul. Centralna 17
24-310 Karczmiska Pierwsze
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Karczmiska
Liczba sołectw

19[2][3]

Liczba miejscowości

20[3]

Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
51°13′48″N 21°59′20″E/51,230000 21,988889
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej

Siedziba gminy to Karczmiska Pierwsze (W rozporządzeniach o gminach pomijany był wyróżnik Pierwsze.).

Według danych z 30 czerwca 2004[4] gminę zamieszkiwały 6272 osoby.

Historia edytuj

Karczmiska zwane pierwotnie „Krampą” zostały łącznie z Wietrzną Górą (później Kazimierzem Dolnym), nadane w 1181 roku przez Kazimierza Sprawiedliwego Norbertynkom Zwierzynieckim spod Krakowa i odtąd ciąg własnościowy układał się podobnie jak w Kazimierzu.

Wieś Karczmiska należała do starostwa Kazimierskiego i łącznie z nim w XV wieku była własnością rodziny Ostrowskich. W XVI i do połowy XVII wieku przeszła w posiadanie rodziny Firlejów, po czym kolejno: Lubomirskich, Radziwiłłów, Sanguszków i Sapiehów.

Żaden z tych utytułowanych rodów nie posiadał tu nigdy swojej siedziby rezydencjonalnej. Istniał tu natomiast folwark starościński zamieszkiwany przez kolejnych dzierżawców rekrutujących się spośród średniej szlachty. W skład folwarku wchodził budynek rezydencjonalny oraz drewniane zabudowania folwarczne. Po rozbiorach upadła instytucja starostw, które jako królewszczyzny przeszły na rzecz skarbu państwa.

W 1819 roku Królestwo dokonało transakcji z ks. Anną z Sapiehów Sanguszkową II voto Sewerynową Potocką, która za swoje dobra (Szydłowiec i Orańsko) otrzymała za dopłatą dawne starostwa kazimierskie i wąwolnickie, w tym także Karczmiska.

W 1829 roku dobra te odkupił od niej ks. Adam Czartoryski z pobliskich Puław, któremu jednak rząd carski skonfiskował je w 1832 roku za czynny udział w Powstaniu listopadowym. Później starostwo nabyli Wesselowie. W 1908 roku spadkobiercy sprzedali Karczmiska Romualdowi, Zbigniewowi Strażycowi. W trzy lata później właściciel rozprzedał znaczną część gruntów, z których utworzono 60 kolonii.

W drugiej połowie XIX wieku na terenie gminy miały miejsce wystąpienia chłopów walczących o ziemię i serwituty. W 1861 mieszkańcy Karczmisk odmówili odrabiania pańszczyzny, a w 1903 wniesienia składki szkolnej.

Od 1917 roku majątek prowadzi wdowa po Zbigniewie, a następnie przejmują go dzieci Stanisława Stażyca i jego siostra Janina za Wincentym Radyszkiewiczem. Nowy właściciel mieszkający w pałacyku dokonał rozbudowy dworu Wesslów.

Po wojnie majątek rozparcelowano na mocy reformy rolnej.

Struktura powierzchni edytuj

Według danych z roku 2002[5] gmina Karczmiska ma obszar 95,21 km², w tym:

  • użytki rolne: 72%
  • użytki leśne: 22%

Gmina stanowi 11,84% powierzchni powiatu.

Demografia edytuj

Dane z 30 czerwca 2004[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 6272 100 3128 49,9 3144 50,1
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
65,9 32,9 33


 

Piramida wieku mieszkańców gminy Karczmiska w 2014 roku[1].

Sołectwa edytuj

Bielsko, Chodlik, Głusko Duże-Kolonia, Głusko Duże, Górki, Jaworce-Mieczysławka, Karczmiska Drugie, Karczmiska Pierwsze, Karczmiska Pierwsze Kolonia, Noworąblów, Słotwiny, Słotwiny – Czerwone Łąki, Uściąż, Uściąż-Kolonia, Wolica, Wolica-Kolonia, Wymysłów, Zaborze, Zagajdzie[2]

Miejscowości bez statusu sołectwa: Głusko Małe, Zaborze-Kolonia.

Sąsiednie gminy edytuj

Kazimierz Dolny, Łaziska, Opole Lubelskie, Poniatowa, Wąwolnica, Wilków


Przypisy edytuj

  1. a b Gmina Karczmiska w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-03-14] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. a b Strona gminy, sołectwa
  3. a b Urząd Statystyczny w Lublinie
  4. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
  5. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).