Powiat opolski (województwo lubelskie)

powiat w województwie lubelskim

Powiat opolski – powiat w Polsce (województwo lubelskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Opole Lubelskie.

Powiat opolski
powiat
Ilustracja
Kościół Wniebowzięcia NMP w Opolu Lubelskim
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

TERC

0612

Siedziba

Opole Lubelskie

Starosta

Dariusz Piotrowski

Powierzchnia

804,14 km²

Populacja (31.12.2020)
• liczba ludności


50 076[1]

• gęstość

73,6 os./km²

Urbanizacja

30,05%

Nr kierunkowy

+48 81

Kod pocztowy

24-300 24-310 24-313 24-320 24-335 24-340 24-350

Tablice rejestracyjne

LOP

Adres urzędu:
ul. Lubelska 4
24-300 Opole Lubelskie
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu opolskiego (lubelskiego)
Liczba gmin miejskich

0

Liczba gmin miejsko-wiejskich

3

Liczba gmin wiejskich

4

Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Strona internetowa
Poniatowa
Napis nad zalewem w Poniatowej

Podział administracyjny edytuj

W skład powiatu wchodzą:

Historia edytuj

Powiat opolski (pod nazwą powiat opolsko-lubelski) został powołany dnia 13 listopada 1954 roku w województwie lubelskim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych tuż po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat opolsko-lubelski złożyły się 32 gromady, które wyłączono z powiatu puławskiego w tymże województwie[2]:

Na uwagę zasługuje fakt, iż w momencie utworzenia powiat nie obejmował miast; Opole Lubelskie, stolica powiatu, utraciła prawa miejskie w 1870 roku i otrzymała je dopiero 1 stycznia 1957 roku[3] a Józefów nad Wisłą, Prawno i Wrzelowiec utraciły prawa miejskie w XIX wieku. Poniatowa stała się 1 stycznia 1956 roku osiedlem[4], którym pozostała do 18 lipca 1962 roku, kiedy to nadano jej prawa miejskie[5].

1 stycznia 1956 roku w województwie lubelskim powstał powiat bełżycki, przez co 3 gromady powiatu opolsko-lubelskiego – Godów, Łubki i Wronów – weszły w jego skład[6]. Równocześnie do powiatu opolsko-lubelskiego przyłączono gromady Boiska i Świeciechów, które wyłączono z powiatu kraśnickiego w tymże województwie[6]. Decyzja ta okazała się niefortunna ponieważ już rok później, 1 stycznia 1957 roku, gromada Świeciechów powróciła do powiatu kraśnickiego (wraz z Sosnową Wolą, którą wyłączono z gromady Boiska i włączono do gromady Dzierzkowice w powiecie kraśnickim); wtedy też do powiatu opolsko-lubelskiego przyłączono z powrotem gromadę Godów z powiatu bełżyckiego[7].

8 maja 1958 roku z gromady Kamień wyłączono wsie Kępa Gostecka i Kępa Solecka i włączono je do gromady Solec w powiecie lipskim w województwie kieleckim[8]. Zmiana przynależności wojewódzkiej tych wsi była nietypowa, ponieważ spowodowała utworzenie enklawy powiatu lipskiego na obszarze powiatu opolskiego (a więc na prawym brzegu Wisły).

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla a w ich miejsce reaktywowano gminy[9]. Z powiatu bełżyckiego wyłączono sołectwa Dąbrowa Wronowska, Poniatowa, Poniatowa-Kolonia i Plizin, które włączono do powiatu opolsko-lubelskiego oraz odwrotnie, z powiatu opolsko-lubelskiego wyłączono sołectwa Antonówka, Godów (czwarta zmiana przynależności powiatowej w ciągu 20 lat), Granice i Świdno, które włączono do powiatu bełżyckiego[10]. Po tym manewrze powiat opolsko-lubelski podzielono na 2 miasta i 7 gmin[11] :

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu opolsko-lubelskiego włączono do nowego (mniejszego) województwa lubelskiego[14]. Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie lubelskim powiat opolski o kształcie przybliżonym do granic z 1975 roku[15]; powiat powiększył się o gminę Chodel, która w latach 1973-75 leżała w powiecie bełżyckim a do 1954 roku w powiecie lubelskim. Porównując obszar dzisiejszego powiatu opolskiego z obszarem z 1954 roku można zauważyć, że niektóre tereny znajdują się obecnie w powiatach puławskim i lubelskim.

31 lipca 2004 roku zmieniono granice powiatu opolskiego (a zarazem województwa lubelskiego) przez wyłączenie z gminy Solec nad Wisłą (w powiecie lipskim w województwie mazowieckim) wsi Kępa Gostecka i Kępa Solecka i włączenie ich do gminy Łaziska w powiecie opolskim[16]. Przyczyną tego manewru było wyjątkowe położenie tych wsi (od 1958 roku), czyli po prawej stronie Wisły; z powodu dużej odległości od najbliższego mostu, wsie te były odizolowane od pozostałych terenów gminy, a także jej siedziby, Solca.

Demografia edytuj

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 63 360 100 32 433 51,19 30 927 48,81
Miasto 18 902 29,83 9957 15,71 8945 14,12
Wieś 44 458 70,17 22 476 35,47 21 982 34,69
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu opolskiego w 2014 roku[17].


 

Według danych z 31 grudnia 2019 roku[18] powiat zamieszkiwało 59 208 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwały 58 952 osoby[19].

Sąsiednie powiaty i gminy edytuj

Miasta i wsie gminne edytuj

Miasto/wieś gminna Liczba ludności Powierzchnia Gęstość zaludnienia
Poniatowa 10 867 15.23 km2 711.2 os./km2
Opole Lubelskie 8 065 15.12 km2 569.1 os./km2
Karczmiska Pierwsze 1 556 5.5 km2 282.9 os./km2
Chodel 1 500 3.7 km2 405.4 os./km2
Józefów nad Wisłą 923 3.65 km2 252 os./km2
Łaziska 500 2.16 km2 231.4 os./km2
Wilków 195 0.76 km2 256.5 os./km2

Opole Lubelskie – miasto powiatowe

Poniatowa – miasto

Wilków – wieś gminna

Instytucje publiczne edytuj

  • Starostwo Powiatowe – ul. Lubelska 4, Opole Lubelskie
  • Sąd Rejonowy – Stary Rynek 46, Opole Lubelskie
  • Powiatowy Urząd Pracy – Stary Rynek 14–16, Opole Lubelskie
  • Szpital Powiatowy – ul. Fabryczna 18, Poniatowa
  • Urząd Skarbowy – ul. J. Piłsudskiego 12, Opole Lubelskie
  • Zarząd Dróg Powiatowych – ul. Młodzieżowa 6, Poniatowa

Starostowie opolscy edytuj

Na podstawie źródła[20]:

  • Zenon Rodzik (10 listopada 1998 – 21 listopada 2018)
  • Dariusz Piotrowski (21 listopada 2018 – nadal)

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
  2. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 240
  3. Dz.U. z 1957 r. nr 8, poz. 33
  4. Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 299
  5. Dz.U. z 1962 r. nr 41, poz. 188
  6. a b Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 296
  7. Dz.U. z 1957 r. nr 8, poz. 28
  8. Dz.U. z 1958 r. nr 25, poz. 105
  9. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  10. Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 324
  11. Polska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974
  12. 1 stycznia 2004 roku gminę Józefów i jej siedzibę Józefów przemianowano na Józefów nad WisłąDz.U. z 2003 r. nr 134, poz. 1248
  13. 2 lipca 1976 roku gmina Wrzelowiec została zniesiona a jej obszar włączony do gmin Józefów (nad Wisłą) i Opole LubelskieDz.U. z 1976 r. nr 1, poz. 12
  14. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  15. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652
  16. Dz.U. z 2004 r. nr 169, poz. 1767
  17. Powiat opolski w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-01-21] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  18. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019.
  19. GUS, TABL. II. LUDNOŚĆ, RUCH NATURALNY ORAZ MIGRACJE LUDNOŚCI WEDŁUG POWIATÓW W PIERWSZYM PÓŁROCZU 2020 R., 30 czerwca 2020.
  20. Rafał Rudka (red.): Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. III: Starostowie województwa lubelskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2023, s. 27. ISBN 978-83-62251-82-7. [dostęp 2023-09-05].