Kiścień (roślina)

rodzaj roślin

Kiścień (Leucothoë L.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych (Ericaceae Juss.). Obejmuje 5[4][5]–6[6] gatunków. Naturalnie występują one w Chinach, Japonii oraz w południowo-zachodniej i wschodniej części Stanów Zjednoczonych[4][7]. Rośliny te uprawiane są jako krzewy ozdobne, zwłaszcza kiścień wawrzynowy L. fontanesiana[7], uprawiany także w Polsce[8]. Rośliny te wykorzystywane są także lokalnie jako lecznicze[7].

Kiścień
Ilustracja
Leucothoe axillaris
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd wrzosowce
Rodzina wrzosowate
Podrodzina Vaccinioideae
Rodzaj kiścień
Nazwa systematyczna
Leucothoë D. Don
Edinburgh New Philos. J. 17: 159. Jul 1834[2]
Typ nomenklatoryczny
L. axillaris (Lamarck) D. Don[2]
Synonimy

Oreocallis Small[3]

MorfologiaEdytuj

Pokrój 
Zimozielone krzewy z podziemnymi, poziomo rozrastającymi się kłączami, o pędach łukowato wygiętych (wyprostowanych u L. davisiae). Pędy walcowate, nagie (L. keiskei) do umiarkowanie owłosionych (włoski jednokomórkowe)[5].
Liście
Zimozielone, skrętoległe, pojedyncze, ogonkowe, pozbawione przylistków. Blaszka liściowa skórzasta, z wierzchu ciemnozielona i błyszcząca, od spodu jaśniejsza, czasem z rzadkimi, wielokomórkowymi, gruczołowatymi włoskami[5]; eliptyczna lub podługowata, całobrzega lub drobno–piłkowana do kolczastej[4].
Kwiaty
Zebrane po 8–60 w nagich gronach wyrastających w kątach liści pojedynczo lub w pęczkach na ubiegłorocznych odcinkach pędów[6][4]. Kwiaty wsparte są dwiema przysadkami, częściowo przesłaniającymi szypułkę[4]. Działek kielicha jest 5, lancetowatojajowatych do szerokojajowatych. Płatków korony także 5, białych, zrośniętych ze sobą niemal na całej długości, w efekcie rurka o kształcie walcowatym lub urnowatym zakończona jest krótkimi łatkami. Pręcików jest 8, rzadko 10, schowanych wewnątrz korony, o nitkach spłaszczonych, nagich lub owłosionych. Pylniki z dwoma różkami. Zalążnia górna powstaje z 5 owocolistków, ale z dodatkowymi przegrodami, tak że pozornie jest 10-komorowa. W każdej komorze liczne zalążki. Szyjka słupka nieznacznie dłuższa od pręcików. Znamię 5-dzielne, główkowate[4][6].
Owoce
Suche, kulistawe torebki zawierające 60–120 nasion. Te podługowate i kanciaste, spłaszczone, o gładkiej powierzchni[4][6].

SystematykaEdytuj

Rodzaj z plemienia Gaultherieae, podrodziny Vaccinioideae w obrębie rodziny wrzosowatych (Ericaceae Juss.)[3]. W przeszłości do rodzaju tego zaliczano więcej gatunków – krzewy zrzucające liście na zimę wyodrębniane zostały w osobne rodzaje Eubotrys i Eubotryoides, przy czym ten ostatni, monotypowy – z gatunkiem Eubotryoides grayana jest najwyraźniej najbliżej spokrewniony z roślinami rodzaju Leucothoe (tj. jest siostrzany)[5].

Wykaz gatunków[4][6][8]

PrzypisyEdytuj

  1. Angiosperm Phylogeny Website (ang.). www.mobot.org/. [dostęp 2018-12-19].
  2. a b Leucothoë. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2018-12-19].
  3. a b Genus: Leucothoe D. Don. W: USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [on-line]. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). [dostęp 2018-12-19].
  4. a b c d e f g h Gordon C. Tucker: Leucothoe D. Don. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-12-19].
  5. a b c d Judd, Walter; Melvin III, Norman; Waselkov, Katherine; Kron, Kathleen. A taxonomic revision of Leucothoe (Ericaceae; Tribe Gaultherieae). „Brittonia”. 65, 4, s. 417-418, 2013. DOI: 10.1007/s12228-012-9295-4. 
  6. a b c d e Fang Ruizheng; Peter F. Stevens: Leucothoe D. Don. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-12-19].
  7. a b c David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 524. ISBN 978-1-107-11502-6.
  8. a b Mieczysław Czekalski: Wrzosy, wrzośce i inne rośliny wrzosowate. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2008, s. 156-159. ISBN 978-83-09-01032-6.