Otwórz menu główne

Krajowice

wieś w województwie podkarpackim

Krajowicewieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Kołaczyce[3][4].

Krajowice
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat jasielski
Gmina Kołaczyce
Liczba ludności (2011) 406[1][2]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-211
Tablice rejestracyjne RJS
SIMC 0354011
Położenie na mapie gminy Kołaczyce
Mapa lokalizacyjna gminy Kołaczyce
Krajowice
Krajowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krajowice
Krajowice
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Krajowice
Krajowice
Położenie na mapie powiatu jasielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jasielskiego
Krajowice
Krajowice
Ziemia49°47′27″N 21°25′01″E/49,790833 21,416944
Strona internetowa miejscowości

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętego Judy Tadeusza w Dąbrówce.

HistoriaEdytuj

Była wsią w województwie sandomierskim w 1629 roku[5]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

We wsi posiadał gospodarstwo i dworek powstaniec styczniowy i nauczyciel August Mroczkowski[6].

GraniceEdytuj

Krajowice, od zachodu graniczą z Dąbrówką, od północy z Nawsiem Kołaczyckim, od południa i wschodu z Jasłem. Przez miejscowość przebiega droga krajowa Pilzno-Jasło, a od zachodniej strony przepływa Wisłoka.

Zamek GoleszEdytuj

PołożenieEdytuj

Na terenie obecnego rezerwatu przyrody Golesz, na wzgórzu znajdują się ruiny zamku "Golesz", ślady grodziska wczesnośredniowiecznego (XII-XIII wiek) oraz ruiny zamku z XIII-ego lub XIV-ego wieku. Informacje o tej warowni pochodzą z "Kodeksu dyplomatycznego klasztoru tynieckiego".

Osobny artykuł: Zamek Golesz w Krajowicach.

HistoriaEdytuj

"Benedyktynom zawdzięcza na pewno powstanie jeszcze w XII wieku osada Krajowice, którą w 1319 roku Władysław Łokietek wraz z innymi klasztorami, wsiami i zamkiem Golesz przysądził klasztorowi". Władali nim Benedyktyni z Tyńca od 1319 r. A przedtem były to, jak podają zapisy, posiadłości rodowe Bogoriów. Dokument ten, dotyczy sporu Jakuba syna Wojciecha z Bogoryi (albo Nowego Żmigrodu), podkomorzego sandomierskiego, z opatem tynieckim o zajęcie przez Jakuba, gródka Golesz, leżącego koło Kołaczyc z całym kluczem posiadłości, do których opactwo rościło sobie pretensje. Władysław Łokietek przysądził wyrokiem wydanym w Trzebini. 9 lutego 1319 roku zamek Golesz "castrum Golos" z okolicznymi wioskami opatowi tynieckiemu, ponieważ zainteresowany nie przybył na rozprawę.

Golesz to stolica administracyjna rozległych dóbr klasztornych i miejsce zborcze dla sił zbrojnych, które opat był zobowiązany wystawić na każde pospolite ruszenie.

Zamek przez pewien czas był siedzibą starosty jasielskiego. W 1320 roku ponownie przeszedł na własność klasztoru i stał się centrum administracyjnym kompleksu dóbr benedyktynów tynieckich. Był wtedy siedzibą starosty „capitaneusa”, urzędnika opackiego. Zamieszkiwał tu na zamku Golesz na przełomie XIV i XV w. Zyndram z Maszkowic - miecznik krakowski, wójt i starosta jasielski znany rycerz polski, oboźny wojska polskiego w bitwie pod Grunwaldem.

W latach 1453-1478 zameczek był niszczony przez Węgrów, a następnie odbudowywany.

Do roku 1456 wieś była na prawie polskim, kiedy to Kazimierz Jagiellończyk przeniósł ją na prawo niemieckie. W Krajowicach istniały wtedy: folwark klasztorny, kościół, młyn i karczma; W XV wieku Jan Długosz wspomina:"Golesz, górę nad rzeką Wisłoką, a na niej zamek klasztoru tynieckiego" oraz w innym miejscu "Golyesch w parafii Kołaczyce położony(...) za opata Macieja ze Skawiny (1448-1477) był zburzony a za jego nastepcy Jędrzeja Oski odudowany"[7]. W 1473 roku występuje "Petrus Żarnowiecki capitaneus et praepositus golesiensis". Tu była siedziba benedyktyńskiego zarządu dóbr klasztoru tynieckiego w jasielskiem.

W 1474 r zamek obroniono przed najazdem wojsk węgierskich Macieja Korwina, jednak w marcu 1657 r. został zdobyty przez Jerzego II Rakoczego i od tego czasu popadł w ruinę.

W 1811 roku właściciel fabryk tkackich Achilles Jeaunot zamienił ruiny zamku Golesz w ogród w stylu angielskim.

Na wschód od ruin zamku, są ślady kurhanów (mogił) z okresu kultury ceramiki sznurkowej (4 000 lat wstecz) i cmentarz wojenny.

Znajduje się tu też wzniesiony w 1974 r. pomnik pracownikom zakładu, którzy wykradali broń i amunicję z fabryki, a następnie przekazywali ją partyzantom. Poświęcony jest on także jeńcom radzieckim i uczestnikom akcji z 4 na 5 grudnia 1943 roku, w czasie której żołnierze Armii Krajowej zdobyli w "Gamracie" broń i amunicję. W styczniu 1944 roku w wyniku aresztowań, za współudział w tej akcji i działalność w ruchu oporu rozstrzelano 27 pracowników.

GrodziskoEdytuj

W czerwcu 2015 w Krajowicach odkryto grodzisko, położone na wzgórzu i zajmujące powierzchnię około 1 ha. Na podstawie odnalezionych w pobliżu wału obronnego fragmentów ceramiki wstępnie datuje się jego wiek na młodsze okresy epoki brązu (1300 – 700 r p.n.e.)[8].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-13].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Zbigniew Anusik, Struktura własności ziemskiej w powiecie pilzneńskim w roku 1629, w: Przegląd Nauk Historycznych 2011, R. X, NR 2, s. 78.
  6. II. W ziemi sanockiej 1920–1930. W: Stanisław Proń: Szukałem człowieka. Wspomnienia. Kraków: Muzeum Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 72. ISBN 978-83-933657-8-4.
  7. Kodeks dyplomatyczny klasztoru tynieckiego, cz.I (1105-1309)]
  8. Koło Jasła odkryto grodzisko sprzed trzech tysięcy lat. 30.06.2015. [dostęp 2015-07-01].

Linki zewnętrzneEdytuj