Otwórz menu główne

Kretoszczurowate

rodzina gryzoni
(Przekierowano z Kretoszczury)

Kretoszczurowate[2], dawniej: kretoszczury[3] (Bathyergidae) – rodzina ssaków z rzędu gryzoni (Rodentia), obejmująca 11 gatunków ssaków występujących na sawannach i pustyniach Afryki, od Sudanu i Nigerii do RPA. Mają krępe ciało o całkowitej długości od 10 do 30 cm[4], małe oczy, zredukowane małżowiny uszne oraz krótkie kończyny i ogon. Są na ogół okryte krótkim i miękkim futrem. Ubarwione mogą być białawo, jasnobrązowo, rudawobrązowo, szaro lub czarno. Zmysł wzroku jest u nich słabo rozwinięty.

Kretoszczurowate
Bathyergidae[1]
Waterhouse, 1841
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – kretoszczurek srebrzysty (Heliophobius argenteocinereus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd jeżozwierzowce
Infrarząd jeżozwierzokształtne
(bez rangi) Phiomorpha
Rodzina kretoszczurowate
Rodzaje

zobacz opis w tekście

Nazewnictwo zwyczajoweEdytuj

W polskiej literaturze zoologicznej dla oznaczenia rodziny Bathyergidae była w przeszłości używana nazwa zwyczajowa „kretoszczury”[3]. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” nazwę kretoszczury nadano podrodzinie Bathyerginae, dla rodziny Bathyergidae przeznaczając nazwę kretoszczurowate[2].

Tryb życiaEdytuj

Prowadzą podziemny tryb życia. Za pomocą pazurów przednich łap lub siekaczy ryją nory tuż pod powierzchnią gleby. Żywią się głównie podziemnymi częściami roślin, m.in. bulwami i korzeniami. Niekiedy powodują duże zniszczenia roślin uprawnych.

Kretoszczurowate wykazują zróżnicowane zachowania socjalne. Są wśród nich gatunki prowadzące samotniczy tryb życia, łączące się w pary jedynie na czas rozrodu (rodzaje kretoszczur (Bathyergus), piaskogrzeb (Georychus) i kretoszczurek (Heliophobius). Inne żyją w koloniach o różnym stopniu zaawansowania organizacji społecznej. U zęboszczura kolonijnego (Fukomys damarensis) stwierdzono występowanie zachowań eusocjalnych, co czyni je jedynymi wśród ssaków zwierzętami o tak wysoce zorganizowanej strukturze społecznej.

Osobny artykuł: Eusocjalność.

SystematykaEdytuj

Do rodziny kretoszczurowatych należą następujące rodzaje[4]:

PrzypisyEdytuj

  1. Bathyergidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 285–286. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  3. a b Z. Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  4. a b R. Honeycutt: Family Bathyergidae (African Mole-rats). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 353–370. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.)