Laliny

wieś w województwie mazowieckim

Lalinywieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Borowie[4][5].

Artykuł 51°58'24"N 21°49'24"E
- błąd 38 m
WD 51°58'N, 21°49'E
- błąd 2300 m
Odległość 920 m
Laliny
wieś
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat garwoliński
Gmina Borowie
Wysokość 152 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 280[1][2]
Strefa numeracyjna 25
Kod pocztowy 08-412[3]
Tablice rejestracyjne WG
SIMC 0668867[4]
Położenie na mapie gminy Borowie
Mapa lokalizacyjna gminy Borowie
Laliny
Laliny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Laliny
Laliny
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Laliny
Laliny
Położenie na mapie powiatu garwolińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu garwolińskiego
Laliny
Laliny
Ziemia51°58′24″N 21°49′24″E/51,973333 21,823333
Strona internetowa
Integralne części wsi Laliny[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0668873 Lalinki część wsi

Wieś królewska Yalini położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego[6].

Do 1526 roku wieś należała do książąt mazowieckich. W 1526 roku, jak całe Mazowsze, weszła do Korony pod panowanie króla Zygmunta I Starego. Jako dobra królewskie do 1795 roku należała do starostwa latowickiego. W latach 1795-1809 – pod zaborem austriackim. Od 1809 r. w Księstwie Warszawskim, guberni warszawskiej. W latach 1870-1954 należała do gminy Iwowe, w latach 1955-1972 – do Gromadzkiej Rady Narodowej w Iwowym, od 1973 r. należy do gminy Borowie. W latach 1919-1939 była w granicach województwa warszawskiego, 1939-1945 w Generalnym Gubernatorstwie, 1946-1975 w województwie warszawskim, od 1975 do 1998 r. – w granicach województwa siedleckiego. Od 1999 r. znajduje się w województwie mazowieckim.

HistoriaEdytuj

We wsi znajduje się cmentarzysko obrządku szkieletowego położone na wydmie pomiędzy Lalinami a Redzyńskim. Odnajdywano tu fragmenty naczyń glinianych i przedmioty wykonane z brązu.

Wieś początkowo nosiła nazwę Gniewańska Wola od wsi Gniewań leżacej w pobliżu Latowicza. Gniewań wymieniony jest w dokumencie księcia Troydena z 1313 roku. Gniewańska Wola natomiast wymieniona jest w dwóch dokumentach księcia Bolesława z 1446 roku, z których wynika, że Gniewań posiadał w tym czasie przynajmniej 22 łany, natomiast Gniewańska Wola 10 łanów. Nazwa Jalyny po raz pierwszy pojawia się w 1449 roku w dokumentach księżnej mazowieckiej Anny, w których pisana jest podwójna nazwa Gniewańska Wola inaczej Jalyny - Gnyewanska Volya alias Jalyny. W 1505 roku, w sprawie o 20 morgów zarośli, podaje się, że położone są za zaroślami zwanymi Glambokym Potokem we wsi Jalina. Potwierdzałoby to przekazy, że prastare Laliny leżały nad rzeczką Patok, lewym dopływem rzeki Świder.

W 1565 r. wieś liczyła 23 gospodarstwa. Były tu dwie karczmy i kuźnia. Podczas wojen szwedzkich wieś została zniszczona i w 1660 r. liczyła 7 domów. Po zniszczeniach wojennych wieś odbudowano na południe od dotychczasowej lokalizacji, nad strumykiem Struga, lewym dopływem Patoku. W 1674 r. wymieniono po raz pierwszy te „Nowe Lalyny”. W 1789 r. we wsi było 27 domów, w których zamieszkiwało 30 rodzin. W 1827 r. było 35 domów i 217 mieszkańców. W połowie XIX wieku przeprowadzono kolonizację starych Lalin. Utworzono 30 kolonii, na których wybudowano nowe Laliny według obecnej lokalizacji oraz wydzielono 10 ogrodów, na których powstały Lalinki. Stare Laliny nad Strugą o zabudowie dwustronnej częściowo przeniesiono na nowe kolonie, a pozostałość spalono. Obecnie miejsce to nazywane jest Pustkami. W 1904 r. powstała szkoła podstawowa 2 - oddziałowa. Po okupacji utworzono szkołę 7 - oddziałową. W latach 1955-1956 wzniesiono murowany budynek szkoły, a budynki starej szkoły przeniesiono w inne miejsce i zorganizowano w nich ośrodek zdrowia. W latach 60. XX wieku funkcjonowała również 2-oddziałowa szkoła rolnicza. Szkoła istniała do 25 lutego 2000 r. Pod koniec lat 50-tych powstało Kółko Rolnicze. W 1959 r. powstało Koło Gospodyń Wiejskich, a w 1964 r. Ochotnicza Straż Pożarna. W 1972 r. wybudowano remizę strażacką. Wieś zamieszkuje około 200 mieszkańców, w 80 gospodarstwach domowych.

EtymologiaEdytuj

Najstarsze zapisy w dokumentach źródłowych z 1449 roku podają brzmienie nazwy wioski Jalyny. W 1540 r. zapisano Yalijnij, w 1565 r. - Ialiney, w 1569 r. – Jalime, w 1576 r. – Yalini, w 1613 r. - Jaliny. Odnosiła się ona do jałowego, nieurodzajnego miejsca, na którym lokowano wieś. Miejscowa tradycja powstanie nazwy wiąże z rzeczką, płynącą wzdłuż wsi noszącą nazwę Lelilka, od której zaczęto nazywać wioskę.

ZabytkiEdytuj

  • Kapliczka murowana, z czerwonej cegły, słupowa, wzniesiona w 1967 r. na miejscu grobu powstańca z 1864 r.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-11-20].
  2. Portal polskawliczbach.pl
  3. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  4. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 220, Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.

BibliografiaEdytuj

  • L. Rauhut, 1971. Wczesnośredniowieczne cmentarzyska w obudowie kamiennej na Mazowszu i Podlasiu, Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne T.1:602-617.
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego, Oddział I, sygn. 72 cz.2. – Rejestr pogłownego Ziemi Czerskiej.
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 143-B – Lustracja Starostwa Latowickiego z 1569 r. (mikrofilm: 2262)
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 147a – Lustracja starostwa latowickiego z 1613 r. (mikrofilm: 2567)
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 147-B - Lustracja Starostwa Latowickiego (odpis z 1853 r.) 1660 r. (mikrofilm: 2568)
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 159 – Lustracja starostwa latowickiego z 1765 r. (mikrofilm: 2579)
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 170 – Lustracja starostwa latowickiego z 1789 r. (mikrofilm: 2585)
  • B. Chlebowski, 1880. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa.
  • Z. Gajowniczek, 1999. Dzieje Latowicza, FPL, Latowicz
  • Z. Gajowniczek, 1999. Dzieje Parafii Latowicz, FPL, Latowicz.
  • Z. Gajowniczek, 1999. Kroniki Ochotniczej Straży Pożarnej w Latowiczu, FPL, Latowicz.
  • Z. Gajowniczek, 1999. Sto lat kościoła parafialnego Św. Walentego i Św. Trójcy w Latowiczu, FPL, Latowicz,
  • I. Gieysztorowa, 1967. Lustracja województwa Mazowieckiego 1565 roku, cześć l. Warszawa.
  • A. Wawrzyńczyk, 1989. Lustracje województwa Mazowieckiego XVII wieku, T. 2 (1660-1661), Warszawa.
  • Kronika OSP Laliny 1964-2000

Linki zewnętrzneEdytuj