Otwórz menu główne

Lech Kalinowski

polski historyk sztuki, mediewista

Lech Kalinowski (ur. 12 września 1920 w Krakowie, zm. 15 czerwca 2004) – syn Marii Zawirskiej[1] i Stanisława, profesor dr UJ[2], historyk sztuki, historyk idei, mediewista, honorowy profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, członek Międzynarodowego Komitetu Historyków Sztuki w Paryżu[3] i Akademii Brytyjskiej.

Lech Kalinowski
Ilustracja
foto: Rafał Kalinowski
Data i miejsce urodzenia 12 września 1920
Kraków
Data i miejsce śmierci 15 czerwca 2004
Kraków
Miejsce spoczynku Cmentarz na Salwatorze, Kraków
Zawód, zajęcie historyk sztuki, historyk idei
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Odrodzenia Polski

Spis treści

DzieciństwoEdytuj

Urodził się 12 września 1920 r. w Krakowie. Wczesne dzieciństwo spędził w Lublinie, gdzie ojciec jego Stanisław Kalinowski[4], był sędzią sądu okręgowego. Szkołę średnią ukończył w Zakładzie naukowo-wychowawczym Ojców Jezuitów w Chyrowie gdzie zdał maturę w 1938 r.

StudiaEdytuj

Po maturze zapisał się do Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego w klasie fortepianowej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w 1938 r. Jako zajęcia dodatkowe[5] wybrał seminarium z historii sztuki u Karli Lanckorońskiej[6]. Okres wojny i okupacji niemieckiej spędził w Lublinie, gdzie ćwiczył na fortepianie bo chciał być zawodowym pianistą. W 1945 r. zdecydował się na historię sztuki, zamieszkał w Krakowie i podjął studia w pierwszym studenckim roczniku po wojnie. Studiował m.in. u profesorów Wojsława Molé [7] i Adama Bochnaka[8]. Do 1949 r. pełnił obowiązki asystenta wolontariusza z Zakładzie Historii Sztuki UJ.

Praca zawodowaEdytuj

 
foto: Adam Rzepecki

W czerwcu 1949 r. uzyskał magisterium z filozofii[9] i rozpoczął pracę zawodową na UJ jako asystent kontraktowy. Pracę doktorską obronił w grudniu 1949 r.[10]Tytuł i stanowisko docenta otrzymał w 1955 r.[11] We wrześniu 1960 r. otrzymał katedrę Historii Sztuki Średniowiecznej po przejściu prof. Wojsława Molé na emeryturę. W lutym 1962 r. został profesorem nadzwyczajnym, a w 1977 r. - profesorem zwyczajnym. Równocześnie wykładał na Wydziale Konserwacji Dzieł Sztuki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie otrzymał tytuł profesora honorowego. Od początku swej pracy w Instytucie Historii Sztuki UJ prowadził zajęcia z historii doktryn artystycznych, pro seminaria z wszystkich okresów sztuki europejskiej i seminaria z historii sztuki średniowiecznej[12].

Wykłady na uczelniach zagranicznychEdytuj

Dziedzina badań, wykopaliska i metodaEdytuj

Jego główną dziedziną badań była sztuka średniowiecza i renesansu, której poświęcił szereg rozpraw zebranych w tomie Speculum artis[13].

W latach 1960-65 kierował wykopaliskami pod kościołem i klasztorem Benedyktynów w Tyńcu, podczas których odkryto relikty romańskiej architektury, rzeźby i przedmioty kultu religijnego. Kierował pracami i opracował naukowo pozostałości rzeźby kamiennej oraz krzyż, pastorały, kielich i patenę znalezione w grobach opatów.

Nowatorstwem jego metody badawczej było przekonanie, że forma dzieła ma wartość symboliczną, która przyjmuje rozmaitą treść ideową. Starał się zawsze odczytać pierwotne znaczenia artystycznego przekazu[14]. Jako metodolog opublikował m.in. studia o metodzie ikonologicznej Erwina Panofsky'ego oraz o teorii dziejów sztuki Maxa Dvořáka i szkoły wiedeńskiej.

UczniowieEdytuj

Wychował 109 magistrów, a 29 prac pisanych pod jego kierunkiem zostało opublikowanych. Wypromował 13 doktorów, m.in. Beata Biedrońska-Słota[15], Jerzy Gadomski, Klementyna Żurowska

Życie prywatneEdytuj

Ożenił się z Janiną Galat, primo voto Kaczyńską[16],, w katedrze lubelskiej w wigilię Bożego Narodzenia 1945 r. Wychował córkę żony z pierwszego małżeństwa Magdalenę, po mężu Nałęcz-Nieniewską (ur. 30.VI.1939 r.).

Z żoną miał córkę Utę (25.XI.1946 r.), która studiowała najpierw przez rok medycynę, a później jednocześnie etnografię i archeologię na UJ oraz syna Rafała (03.III.1949 r.), mgr historii sztuki UJ (w 1972 r.) i reżyserii na PWSFTviT w Łodzi (w 1978 r.)

Miał dwóch braci. Starszym był Jerzy (Georg, Georges) Kalinowski[17] (1916 w Lublinie - 12/10 2000 w Dijon)[18], deontyk (logik prawa) na KULu i od 1957 r. we Francji i w Hiszpanii.

Drugi, młodszy Witold (1923-1988), ekonomista, pracownik Ministerstwa[19], przez wiele lat przedstawiciel handlowy Polski w Dakarze.

 
Siedzą od lewej profesorowie Tomasz Gryglewicz, Jan Ostrowski, Klementyna Żurowska, Lech Kalinowski, Adam Małkiewicz, Anna Różycka-Bryzek, Jerzy Gadomski, foto: Adam Rzepecki

Członkostwa i odznaczeniaEdytuj

Wybrane publikacjeEdytuj

  • Pochodzenie i powstanie piety średniowiecznej, 1949 r. (praca magisterska).
  • Ze studiów nad mistrzem pięknych madonn. Zagadnienie piety średniowiecznej 1949 r., (praca doktorska).
  • Treści artystyczne i ideowe kaplicy Zygmuntowskiej. 1955 r., OCLC# 804153795, Odb. z Studia do Dziejów Wawelu. T. 2, 117s.
  • Treści ideowe i estetyczne Drzwi Gnieźnieńskich, Wrocław 1959 (nadbitka z t. II Drzwi Gnieźnieńskich).
  • Wit Stwosz w Krakowie. Praca zbiorowa pod redakcją Lecha Kalinowskiego i Franciszka Stolota, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1987.
  • Speculum artis, Treści dzieła sztuki średniowiecza i renesansu, PWN, Warszawa 1989.
  • Studia i Materiały Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki ASP w Krakowie, Tom VII Lech Kalinowski, Paweł Karaszkiewicz, Helena Małkiewiczówna, Lesław Heine Średniowieczne witraże Kościoła Mariackiego w Krakowie, Historia i konserwacja, Akademia Sztuk Pięknych, 1997.
  • L. Kalinowski, S. Mossakowski, Z. Ostrowska-Kębłowska: „Nobile claret opus”. Studia z dziejów sztuki dedykowane Mieczysławowi Zlatowi. Historia Sztuki XIII. Praca zbiorowa, zawiera: bibliografię prac profesora Mieczysława Zlata, artykuły 46 autorów omawiające dzieje sztuki. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 538, il., Wrocław 1998 ​ISBN 83-229-1699-X​, ISSN 0860-4746.

PrzypisyEdytuj

  1. Właściwe Gieysztor-Buchowiecka. Jej ojciec Jan Gieysztor Buchowiecki z Litwy, (zm. 1912) pochowany na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie (jako Zawirski), brał udział w Powstaniu Styczniowym. Po jego upadku uciekając przed Syberią dostał się do Galicji, i tam przejął papiery po zmarłym młodo naturalną śmiercią Józefie Zawirskim. Maria urodziła się w Berezowicy Małej. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. nie wrócono do prawdziwego nazwiska, gdyż brat Marii, profesor filozofii, Zygmunt Zawirski, był znany w świecie filozofów jako Zawirski, i uprosił członków rodziny, by nie wracać do dawnego nazwiska - źródło: Rafał Kalinowski, Kraków.
  2. W 1955 r. Centralna Komisja Kwalifikacyjna dla Pracowników Nauki nadała mu tytuł docenta, przyznany na podstawie dorobku naukowego, bez habilitacji - źródło Bibl. poz. #5.
  3. Comité international d'histoire de l'art / Home Page, www.esteticas.unam.mx [dostęp 2017-11-24].
  4. Stanisław kochał sztukę, był kolekcjonerem zarówno rzeczy pięknych jak i książek o sztuce.
  5. Obowiązkowe ale do wyboru.
  6. Ta znajomość zaowocowała po wojnie głęboka przyjaźnią - bibl. poz. 4., s. 256.
  7. Małgorzata Smorąg-Różycka, Lech Kalinowski [1920-2004] a historia sztuki bizantyńskiej, „Modus” 6 (2005), s. 5-18
  8. Bibl. poz. 2.
  9. Zobacz Wybrane Publikacje poz. 1.
  10. Zobacz Wybrane Publikacje poz. 2.
  11. Zobacz przypis 1.
  12. Bibli. poz # 5
  13. Treści ideowe dzieła sztuki średniowiecza i renesansu. (PWN 1989)
  14. Bibl. poz. 3
  15. Nomina Rosae - ubiory historyczne, labirynt historii, www.nomina.pl [dostęp 2017-11-24] (ang.).
  16. Jej mąż jeszcze przed powstaniem został zamęczony na Pawiaku/al. Szucha w 1944 r. Ciała Gestapo nigdy nie wydało.
  17. Żonaty za francuzką, Marie-Andre Bucheaud, z Niort, przezywaną Mai-de. W czasie wojny trafił z wojskiem polskim do Francji. Okazało się, że ma gruźlicę, więc dostał się do szpitala. Pielęgniarką była Marie-Andre - źródło: Rafał Kalinowski, Kraków.
  18. In memoriam Georges Kalinowski, archive.numdam.org [dostęp 2017-11-24] (fr.).
  19. Rybołówstwa lub Gospodarki Morskiej - źródło Rafał Kalinowski, Kraków.

BibliografiaEdytuj

  1. Lech Kalinowski w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI).
  2. Lech Kalinowski - sylwetka, publikacje i bibliografia (pol.). Katolicki Uniwersytet Lubelski. [dostęp 2013-12-11].
  3. Lech Kalinowski (1920-2004). Tomasz Węcławowicz, Wiadomości Konserwatorskie, 15/2004.
  4. Olszewska Anna, Lech Kalinowski (1920-2004) [w] Rocznik Historii Sztuki, 2012, Nr XXXVII, s. 69-81. [dostęp 2017-02-10]
  5. Zmarł profesor Lech Kalinowski. [dostęp 2017-02-10]
  6. Klementyna Żurowska, Lech Kalinowski (12 IX 1920 - 15 VI 2004), Rocznik PAU Rok 2003/2004, Kraków 2005, s. 256-260.