Libijskie Siły Powietrzne

Libijskie Siły Powietrzne – są częścią sił zbrojnych odpowiedzialną za prowadzenie działań w powietrzu, w wyniku nalotów NATO w 2011 mogły utracić większość ze swojego wyposażenia.

القوات الجوية الليبية
Godło
Państwo

 Libia

Siły zbrojne

Siły Zbrojne Libii

Data utworzenia

1951

Znak rozpoznawczy

Roundel of Libya.svg

Symbol używany w latach 1969-1977.
Symbol używany w latach 1977-2011.
Libijski MiG-23 trafiony pociskiem AIM-9 Sidewinder w 1989.
Libijskie Ił-76, cel ataku w 1986.

HistoriaEdytuj

W 1968 roku przed bezkrwawym zamachem stanu zamówiono 18 sztuk lekkich myśliwców F-5A/B. Finalnie rok później przez pucz kapitana Kaddafiego dostarczono jedynie 8 F-5A i 2 F-5B. Jeden samolot utracony został w trakcie użytkowania podczas nocnego patrolu. Druga maszyna doznała uszkodzeń w wyniku wypadku przy kołowaniu. Amerykańskie embargo na części zamienne utrudnił eksploatację. Przez pewien czas utrzymywano je przy pomocy greckiego personelu. Wycofano je przedwcześnie i 7 z nich trafiło w 1975 roku do Turcji[1].

W związku z utratą możliwości zakupu uzbrojenia w USA i Wielkiej Brytanii z powodów politycznych, Libia zaczęła od początku lat 70. kupować samoloty bojowe we Francji (Mirage 5, Mirage F1) i ZSRR (MiG-21, MiG-23, MiG-25, Su-20, Su-22, Su-24), a samoloty szkolno-bojowe także w Jugosławii (SOKO G-2 Galeb, jako ich największy zagraniczny użytkownik) i Włoszech (SF 260)[2].

Z uwagi na izolację międzynarodową po zakończeniu zimnej wojny, dokładny stan lotnictwa Libii nie był znany, a wiele samolotów było niesprawnych z braku części i dopiero po 2003 roku i zniesieniu sankcji ONZ Libia zaczęła stopniowo otwierać się na świat[2]. W grudniu 2006 roku zorganizowano w Libii pierwszą wystawę lotnictwa wojskowego LAVEX 06[2].

Podczas wojny domowej w Libii w 2011 roku, zwłaszcza na skutek ogłoszenia strefy zakazu lotów przez Radę Bezpieczeństwa ONZ, zniszczeniu uległo wiele samolotów strony rządowej. Począwszy od marca 2011 roku pozostałe samoloty libijskie były stopniowo zdobywane lub uciekały na stronę nowo utworzonych opozycyjnych Wojsk Lotniczych Wolnej Libii i były używane przeciw siłom rządowym Kaddafiego[2]. W 2014 roku powstał uznany przez społeczność międzynarodową nowy rząd w Tobruku i podporządkowane mu lotnictwo podjęło od maja 2014 roku działania przeciw siłom islamistów, którzy zorganizowali też własne szczątkowe lotnictwo (ang. Libyan Dawn Air Force)[2]. Od 2013 roku wsparcia materiałowego nowemu rządowi Libii udzielił Egipt, dostarczając stare myśliwce MiG-21 i śmigłowce Mi-8[2].

KonfliktyEdytuj

Działania zbrojne z niewielkim zaangażowaniem:

WyposażenieEdytuj

Samolot Typ Wersja Dost. Rok W służbie[3] Uwagi
Samoloty myśliwskie
  MiG-21 myśliwiec
myśliwiec
treningowy
myśliwiec
21PF
21bis
21UM
21MF
50
94[2]
25[2]
8+
1975
1980
2013
7 W 2011 rozbił się MiG-21UM. Dwie sztuki utracono w 2014 roku. Co najmniej 8 MiG-21MF otrzymano od 2013 z Egiptu[2]
 
  MiG-23
myśliwsko-bombowy
treningowy
myśliwiec
treningowy
23BN
23UB
23MS/ML
23UM
24
5
} 140
1975
1976
2 Od 1979 dostarczono drugą partie 100 maszyn, nadal w służbie, co najmniej jeden zestrzelono w 2011. Około 12-18 sztuk MiG-23BN przekazano Sudanowi w 1988. Jeden zestrzelony w 2011[4], kolejny MiG-23ML w 2016 roku[5]. Jeden MiG-23UM rozbił się w 2016[6].
 
  Dassault Mirage F1
szturmowy
wielozadaniowy
treningowy
F1AD
F1ED
F1BD
16
16
6
1978
1979
1978
3 8 sztuk we Francji, dwa F1ED #502 i #508, które uciekły na Maltę wróciły do kraju[7]. #402 przywrócony do służby[8].
 
  Su-22
samolot szturmowy 22M/M3
22UM3K
} 90 1980 2 W 2011 sześć zniszczonych przez NATO lub dezerterów.
Samoloty transportowe
  An-26 taktyczny transportowiec 12 1983 2 Nadal w użyciu[9].
  An-72 taktyczny transportowiec 2 ? 1 [10]
 
  Lockheed C-130 Hercules
średni transportowiec 130H 4 1970 2 Cztery kolejne opłacone samoloty wyprodukowano i nigdy nie dostarczono[11]. Nadal w służbie[12], #5A-DOM utracono 29 kwietnia 2018[13].
Samoloty szkolno-treningowe
 
  Aero L-39 Albatros
samolot wsparcia/
szkolenie zaawansowane
39ZO 181 1978 1 Wersja uzbrojona, 10 sztuk przekazano Egiptowi.
Śmigłowce
  AgustaWestland AW139 śmigłowiec 2 2010 1 Do 2010 do policji dostarczono dwa z pięciu sztuk[14]. Jeden uszkodzony na lotnisku w Trypolisie[potrzebny przypis].
 
  Elicotteri CH-47 Chinook
ciężki śmigłowiec transportowy CH-47C 20 1976
1980
3 Dwie partie dostaw, 12 sprzedano ZEA.
  Mi-2 użytkowy 20 1979 4
  Mi-8 transportowy Mi-8T 50 1976 8
 
  Mi-14
śmigłowiec ZOP Mi-14PL 12 1982 4 Także gaśnicze Mi-14PZh.
 
  Mi-24
śmigłowiec szturmowy Mi-25
Mi-35
40
12
1979
1980
3 Co najmniej dwa Mi-35 zniszczone w 2011 przez NATO.

W przeszłościEdytuj

Wycofane z uzbrojenia
Samolot Typ Wersja Dost. Rok Uwagi
Samoloty myśliwskie
  Northrop F-5 Freedom Fighter myśliwsko-bombowy
treningowy
F-5A
F-5B
8
2
1968 [15] Sprzedane Turcji w 1975. Kolejnych osiem F-5A objętych embargiem, w 1972 dostarczone do lotnictwa Wietnamu.
  Dassault Mirage 5 szturmowy
myśliwsko-bombowy
rozpoznawczy
treningowy
5D
5DE
5DR
5DD
53
32
10
15
1971
1973
1971
1971
Sprzedane Pakistanowi na części.
 
  MiG-25
myśliwiec przechwytujący
treningowy
rozpoznawczy
25P
25PU
25RB
} 60
15
1979
1978
Wycofane. W 2015 jeden rozbił się w czasie lotu testowego[16].
Samoloty szturmowe/bombowe
 
  Tu-22
samolot bombowy
treningowy
Tu-22B
Tu-22U
} 24 1976 Wycofane
  Su-24 samolot szturmowy Su-24MK 6 1989 Wycofane, prawdopodobnie wszystkie zniszczone w 2011, w różnych okolicznościach.
Samoloty transportowe/powietrzne tankowce
 
  Ił-76
ciężki transportowiec
powietrzny tankowiec
Ił-76
Ił-76TD
Ił-78
4
?
?
1979
?
?
W użyciu w lotnictwie cywilnym.
  Aeritalia G.222 lekki transportowiec G.222T 20 1981 Wycofane, znane też jako G.222L.
 
  Let L-410 Turbolet
lekki transportowiec L-410T
L-410UVP
9
6
1984
1986
Los nieznany.
Samoloty szkolno-treningowe
  Lockheed T-33 Shooting Star treningowe T-33A 5 1963 Wycofane, ex-USA, dostarczono 2 w 1963 i 3 w 1966 do szkolenia pilotów F-5.
  SOKO G-2 Galeb samolot wsparcia/
szkolenie podstawowe
G-2A-E 116 1976
1983
Zakupiono też jednomiejscową wersje J-21 Jastreb. Co najmniej sześć zniszczonych w 2011 przez NATO, w tym jeden tuż po wylądowaniu[17].
 
   Aermacchi SF 260
samolot wsparcia/
szkolenie podstawowe
260W
260ML
110
130
1978
1982
Uzbrojone, używane w czasie wojny w Czadzie, część zmontowano w Libii, Alenia Aermacchi wyremontowała 12 sztuk, jeden SF 260ML zniszczono w 2011.
Śmigłowce
  Bell 206 użytkowy AB206A 5 1974
  Bell 212 śmigłowiec VIP AB212 2 1974
1980

PrzypisyEdytuj

  1. Michał Gajzler, Northrop F-5 A/B Freedom Fighter Cz. 2, str. 65, Lotnictwo 4 (2016), ISSN 1732-5323
  2. a b c d e f g h i Marcin Przeworski. MiGi nad Benghazi. „Aeroplan”. 4/2016 (121), s. 5-9, 2016. Warszawa: Agencja Lotnicza Altair. ISSN 1232-8839. 
  3. World Air Forces 2015 - Flightglobal.. globalaviationaerospace.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-05)]. globalaviationaerospace.com, 2014-12-11.
  4. Tajemniczy samolot zestrzelony nad Libią.
  5. Libijski MiG-23 zestrzelony przez islamistów.. defence24.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-12)].
  6. Katastrofa libijskiego MiG-23UB
  7. Francuski remont libijskich Mirage, altair.com.pl, 2 marca 2012 [dostęp 2012-07-03] (pol.).
  8. New Mirage F1 and Su-22 in Libyan Air Force's fleet, aerohisto.blogspot.com, 3 grudnia 2015 [dostęp 2017-11-15] (ang.).
  9. Antonov An-26 – Libya – Air Force
  10. Antonov An-72 – Libya – Air Force
  11. Paul Crawley, Libya's Gadhafi still wants his Lockheed planes, 11alive.com, 18 marca 2011 [zarchiwizowane z adresu 2013-04-24] (ang.).
  12. Lockheed C-130H Hercules (L-382) – Libya – Air Force
  13. ASN Aircraft accident Lockheed C-130H-30 Hercules registration unknown Sharara Airstrip
  14. Second AW139 in Libya.. [dostęp 2015-06-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-05)].
  15. The Northrop F-5 Enthusiast Page. home.eblcom.ch. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-06)].
  16. Incident MiG-25 124, 06 May 2015
  17. Libyan plane shot down by French jet.