An-26

samolot transportowy produkcji radzieckiej

An-26 (ros. Ан-26) kod NATO "Curl" – radziecki samolot transportowy zaprojektowany przez biuro konstrukcyjne Olega Antonowa.

An-26
Ilustracja
Samolot An-26 w barwach Sił Powietrznych Kazachstanu
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Producent Zakład Lotniczy Aviant
Konstruktor Antonow
Typ samolot transportowy
Konstrukcja duralowa, półskorupowa
Załoga 5 (dwóch pilotów, radiooperator, inżynier pokładowy, nawigator)
Historia
Data oblotu 21 maja 1969
Lata produkcji 1969-1986
Egzemplarze 1403
Dane techniczne
Napęd 2 turbośmigłowe silniki AI-24T oraz pomocniczy silnik odrzutowy RU-19A
Moc 2 × 2074 kW (2820 KM) każdy
785 daN – RU-19A
Wymiary
Rozpiętość 29,20 m
Długość 23,80 m
Wysokość 8,60 m
Powierzchnia nośna 75,00 m²
Masa
Własna 16 914 kg
Użyteczna 7086 kg
Startowa 24 000 kg
Zapas paliwa 7000 l
Osiągi
Prędkość maks. 540 km/h
Prędkość przelotowa 435 km/h
Prędkość minimalna 165 km/h
Prędkość wznoszenia 7,2 m/s
Pułap 7700 m
Zasięg 1100 km
Rozbieg 870 m
Dobieg 620 m
Dane operacyjne
Liczba miejsc
30 skoczków
lub
24 nosze
Przestrzeń ładunkowa
5500 kg
Użytkownicy
World operators of the An-26.pngAfganistan, Algieria, Angola, Benin, Bułgaria, Chiny, Czechosłowacja, Etiopia, Gwinea Bissau, Irak, Jugosławia, Laos, Libia, Litwa, Łotwa, Kongo, Kuba, Mozambik, NRD, Peru, Polska, Madagaskar, Rumunia, Somalia, Syria, Tanzania, Węgry, Zambia, ZSRR

HistoriaEdytuj

GenezaEdytuj

20 października 1959 roku w powietrze wzniósł się An-24. turbośmigłowy samolot pasażerski, zdolny do przewozu 44 pasażerów na dystansie do 1600 km. Konstrukcja zaprojektowana w biurze konstrukcyjnym Antonowa miała zastąpić używane w na krótkich liniach regionalnych samoloty Li-2, Ił-12 i Ił-14. Samolot okazał się być udaną maszyną, dzięki niskociśnieniowym oponom, wysoko zawieszonym silnikom w układzie górnopłata, zdolną do operowania z lotnisk o nieutwardzonej nawierzchni. Bogata mechanizacja skrzydła umożliwiała realizację manewrów startów i lądowań z relatywnie krótkich pasów startowych. Obecność na pokładzie samolotu pomocniczej jednostki napędowej i schodków prowadzących do kabiny pasażerskiej, uniezależniały maszynę od infrastruktury lotniskowej. Czynniki te, które czyniły Antonowa doskonałym samolotem do obsługi dalekich, azjatyckich lotnisk Związku Radzieckiego, wydawały się również sprzyjać wykorzystaniu maszyny w roli samolotu transportowego. Dostrzegając potrzebę pozyskania maszyny transportowej, w 1961 roku zbudowano wersję oznaczoną jako An-24T. Była ona zdolna do przewiezienia 4 ton ładunku lub 37 żołnierzy lub 33 spadochroniarzy lub w wersji ewakuacji medycznej, 24 rannych na noszach. W celu załadunku i wyładunku, na prawej burcie samolotu zainstalowano duże drzwi ładunkowe. W latach 1962–1963, maszyna przeszła próby wojskowe, lecz ich rezultat okazał się być rozczarowujący dla producenta: maszyna nie spełniała wymagań sił powietrznych. Wśród zarzutów pojawiły się problemy zbyt małego zasięgu, brak możliwości desantowania ładunków na spadochronach, brak możliwości załadunku pojazdów wojskowych. Biuro konstrukcyjne zaproponowało modyfikację samolotu, które miały spełnić oczekiwania wojskowych. Zostały one zaakceptowane do realizacji przez Ministerstwo Przemysłu Lotniczego 13 lutego 1965 roku. Głównym elementem modernizacji był dodatkowy luk o wymiarach 1,4 x 2,72 m, dodatkowe zbiorniki paliwa i zwiększona masa przewożonego ładunku. Jeszcze przed oficjalnym próbami państwowymi nowej wersji, które odbyły się w drugiej połowie 1966 roku, uruchomiono produkcje seryjną. W latach 1966–1969 wybudowano 164 maszyny w wersji An-24T a w latach 1969–1970 jeszcze 62 egzemplarze wersji An-24RT, z dodatkową jednostką turboodrzutową RU19-300, jednak samolot z powodu niewystarczająco dużej klapy ładunkowej nie znalazł się w masowym użyciu. Dostrzegając ową wadę w 1964 roku biuro Antonowa zaproponowało projekt lekkiego samolotu transportowego, dysponującego tylną rampą ładunkową[1].

An-26 jest wersją rozwojową samolotu pasażerskiego An-24 (pierwszy lot 20 grudnia 1959 roku), którego zbudowano 1100 szt., a w Chinach budowany pod oznaczeniem Y-7. Prototyp An-26 wykonał pierwszy lot w 1969 roku. W roku 1981 do produkcji weszła wersja ulepszona An-26B. Wersja rozwojowa fotogrametryczna An-30 powstała w 1974 roku, wersja transportowa An-32 z silnikami o znacznie większej mocy – w 1977 roku.

Rosja nie wyklucza też użycia tego samolotu jako bombowca i ćwiczy w tym kierunku załogi[2].

KonstrukcjaEdytuj

 
Zrzut spadochroniarzy z An-26

Górnopłat o konstrukcji półskorupowej, całkowicie metalowej, z klasycznym usterzeniem. Ładownia mieści 40 skoczków spadochronowych lub 24 nosze lub do 5500 kg ładunku. Z ładunkiem 2100 kg zasięg 2550 km. W dole tyłu kadłuba drzwi ładunkowe, otwierane w locie do zrzutów. Podwozie z kołami przednimi, chowane w locie. Silnik odrzutowy (umieszczony w prawej gondoli silnika) służy jako pomocniczy do startu, w szczególności w klimacie gorącym i na lotniskach położonych wysoko. Służy także w wytwarzaniu dodatkowego ciągu w przypadku awarii silnika głównego.



An-26 w PolsceEdytuj

Wojsko PolskieEdytuj

 
Polski An-26

W 1972 dla 13 Pułku Lotnictwa Transportowego, stacjonującego w 8 Bazie Lotniczej w Krakowie zakupiono dwanaście samolotów An-26, którym przydzielono następujące numery taktyczne: 1308, 1309, 1310, 1402, 1403, 1406, 1407, 1508, 1509, 1602, 1603 i 1604.

Na początku lat 90. XX wieku w ramach rozliczeń za remonty pozostałych samolotów wykonane w zakładach remontowych na Ukrainie oddano najpierw An-26 o numerze taktycznym 1308, a jakiś czas później 1309.

13 Pułk Lotnictwa Transportowego rozformowano w grudniu 2000, jego rolę i wyposażenie przejęła nowo utworzona 13 Eskadra Lotnictwa Transportowego.

Od roku 2003 13 Eskadra Lotnictwa Transportowego stopniowo wymieniała samoloty An-26 na większe samoloty transportowe CASA C-295. Ostatni lot wojskowego An-26 (1403) odbył się 16 stycznia 2009[3]. Cztery samoloty o wyczerpanym resursie przekazano do: Ośrodka Tresury Psów Służbowych Straży Granicznej w Lubaniu, Centralnej Szkoły Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie, Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie i Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

PLL LOTEdytuj

W latach 1986–1996 Polskie Linie Lotnicze LOT wyczarterowały od Wojska Polskiego trzy An-26 o numerach taktycznych 1602, 1603 i 1604 nadano im cywilne rejestracje SP-KWC, SP-LWB i SP-LWA. Samoloty zostały przemalowane i latały w barwach LOT Cargo.

Exin sp. z o.o.Edytuj

Założone w 1991 przedsiębiorstwo lotnicze Exin sp. z o.o. z Lublina od 1994 wykorzystuje samoloty An-26, w październiku 2008 roku przedsiębiorstwo miało na stanie 6 samolotów An-26[4].

18 marca 2010 samolot przedsiębiorstwa Exin wykonujący lot dla firmy kurierskiej DHL na trasie Helsinki-Tallinn przymusowo lądował na zamarzniętej tafli jeziora Ülemiste koło Tallinna. Załoga nie odniosła poważnych obrażeń.

WersjeEdytuj

Egzemplarze muzealneEdytuj

W polskich muzeach znajdują się 2 samoloty An-26

Inne zachowane egzemplarzeEdytuj

  • An-26, nr boczny "1403" to samolot pomnik, znajdujący się na terenie koszar 8 Bazy Lotnictwa Transportowego. Obok samolotu umieszczono głaz z tablicą pamiątkową poświęconą wszystkim lotnikom ziemi krakowskiej.
  • An-26, nr boczny "1603" znajduje się na terenie Centralnej Szkoły Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie. Samolot jest wykorzystywany podczas szkolenia z taktyki działań ratowniczych[5].
  • An-26, nr boczny "1406" znajduje się na terenie Ośrodka Tresury Psów Służbowych Straży Granicznej w Lubaniu. Słuchacze szkoły zdobywają umiejętności w kilku specjalnościach: patrolowo-obronnej, tropiącej, specjalnej do wyszukiwania osób, specjalnej do wyszukiwania narkotyków, specjalnej do wyszukiwania materiałów wybuchowych i broni oraz specjalnej do wyszukiwania wyrobów tytoniowych[5]

PrzypisyEdytuj

  1. Andrij Charuk, Antonow An-26, „Lotnictwo”, nr 8 (2020), s. 58-73, ISSN 1732-5323
  2. Rosja: Samoloty transportowe jako bombowce
  3. Pożegnanie samolotów An-26, 17.01.2009, www.wp.mil.pl
  4. O firmie Exin, www.exin.pl
  5. a b Sławomir Kasjaniuk, An-26: co po służbie?, Lotnicza Polska, 6 lutego 2009 [dostęp 2018-11-23] [zarchiwizowane z adresu 2009-02-09] (pol.).