6 Pomorska Dywizja Powietrznodesantowa

Ten artykuł dotyczy polskiej dywizji. Zobacz też: 6 Dywizja Powietrznodesantowa – brytyjska dywizja powietrznodesantowa o tym samym numerze.

6 Pomorska Dywizja Powietrznodesantowa (6 DPD) – związek taktyczny Wojsk Powietrznodesantowych Sił Zbrojnych PRL.

6 Pomorska Dywizja Powietrznodesantowa
Ilustracja
Oznaka rozpoznawcza
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1957
Rozformowanie 1986
Nazwa wyróżniająca Pomorska
Tradycje
Rodowód 6 Pomorska Dywizja Piechoty
Kontynuacja 6 Pomorska Brygada Powietrznodesantowa
6 Brygada Powietrznodesantowa
Dowódcy
Pierwszy gen. bryg. Bolesław Chocha
Ostatni gen. bryg. January Komański
Działania zbrojne
operacja „Dunaj” (1968)
Organizacja
Dyslokacja Kraków
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk Wojska powietrznodesantowe
Podległość WOW (w czasie „P”)
Front Polski (w czasie „W”)
Odznaczenia
Order Virtuti Militari Krzyż Srebrny.svg Order Krzyża Grunwaldu III Klasy.svg
Żołnierze 6 DPD na ASU-85

FormowanieEdytuj

Dywizja została sformowana na podstawie rozkazu Nr 0048/Org. Ministra Obrony Narodowej z 15 czerwca 1957 roku i rozkazu Nr 00400/Org. dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego z 26 czerwca 1957 roku, na bazie 6 Pomorskiej Dywizji Piechoty. Stan etatowy dywizji powietrznodesantowej przewidywał 2013 żołnierzy i 36 pracowników kontraktowych. Uzbrojenie dywizji stanowić miało: 111 ręcznych karabinów maszynowych, 35 ciężkich karabinów maszynowych, 14 wielkokalibrowych karabinów maszynowych, 117 granatników przeciwpancernych, 45 dział bezodrzutowych i 45 moździerzy.

Inicjatorem stworzenia zupełnie nowego w LWP rodzaju wojsk był ówczesny dowódca Warszawskiego Okręgu Wojskowego, gen. bryg. Józef Kuropieska. Pierwszym dowódcą 6 PDPD został płk dypl. Bolesław Chocha, pełniący tę funkcję w latach 1957–1960. W związku z brakiem doświadczenia w organizowaniu tego typu jednostek, wzorowano się na 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej PSZ na Zachodzie gen. Sosabowskiego, korzystając z wiedzy i doświadczeń byłych spadochroniarzy 1 SBS, przywróconych do czynnej służby wojskowej w 6 DPD.

Żołnierze dywizji nosili charakterystyczne bordowe berety dlatego przylgnęła do nich nazwa „Czerwone berety”. Ponadto żołnierze użytkowali mundury polowe odmiennego wzoru niż w pozostałych rodzajach wojsk. Uzyskali także prawo do występowania poza rejonami zakwaterowania w mundurach polowych z podwiniętymi rękawami, co na ówczesne czasy było ewenementem.

Dywizja w czasie pokoju była podporządkowana dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego. W czasie mobilizacji miała być przeformowana w 6 Brygadę Powietrznodesantową i podporządkowana dowódcy Frontu Polskiego.

20 października 1959 roku w skład dywizji został włączony 19 Samodzielny Batalion Rozpoznawczy, który w 1961 roku został przemianowany na 19 Batalion Powietrznodesantowy, a w 1967 roku na 18 Kołobrzeski Batalion Powietrznodesantowy. Jednostka stacjonowała w garnizonie Bielsko.

W 1964 roku został sformowany 6 Batalion Zabezpieczenia i Remontu, a dwa lata później 35 Dywizjon Artylerii Samobieżnej. W grudniu 1967 roku został sformowany rezerwowy 33 Batalion Powietrznodesantowy i 6 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej.

Bezpośrednio przed wprowadzeniem stanu wojennego 6 Pomorska Dywizja Powietrznodesantowa otrzymała rozkazy: 12 grudnia o godz. 24.00, 10 batalion, siłami 220 ludzi, pod dowództwem kpt. Jacka Kapłona, zajmuje w Warszawie Pałac Kultury i Nauki oraz Centrum Polskiego Radia i Telewizji przy ul. Woronicza, 16 batalion dostaje rozkaz zajęcia lotniska Okęcie. O godz. 6.00 13 grudnia 1981 r. siły główne (komp. szturmowa i pododdziały wsparcia) lądują na lotnisku Okęcie (desant lądujący) i wykonują zadanie. 15 grudnia – Pozostałe w koszarach w Krakowie 2 kompanie szturmowe 16 bpd biorą udział w pacyfikacji Huty im. Lenina (HiL), w następnych dniach dołączają do nich dwie kompanie szturmowe 10 batalionu. Współdziałają z oddziałami MO i ZOMO w dalszych działaniach na terenie HiL.

W 1986 roku dywizja przemianowana została na 6 Pomorską Brygadę Powietrznodesantową, która w 1992 roku przeformowana została w 6 Brygadę Desantowo-Szturmową, aby 1 lipca 2010 roku ponownie zostać przemianowaną na 6 Brygadę Powietrznodesantową.

Struktura organizacyjna 6 DPD w 1975 rokuEdytuj

Oznaka Oddział/pododdział Miejsce stacjonowania Uwagi
  Dowództwo 6 PDPdes[1] Kraków
  6 batalion powietrznodesantowy Niepołomice
  10 batalion powietrznodesantowy Oświęcim
  16 Kołobrzeski batalion powietrznodesantowy Kraków
  18 Kołobrzeski batalion powietrznodesantowy Bielsko-Biała
  9 szkolny batalion powietrznodesantowy Niepołomice przeformowany w 6 bpd
  33 batalion powietrznodesantowy (rezerwowy) Niepołomice rozwiązany w 1976
  6 batalion zabezpieczenia i remontu Kraków przeformowany w 8 bzab
  5 dywizjon artylerii Kraków przeformowany w 5 dam
  5 dywizjon artylerii mieszanej Kraków
  6 dywizjon artylerii przeciwlotniczej Kraków przekształcony w 120 baplot
  35 dywizjon artylerii samobieżnej Kraków-Rząska rozwiązany w 1976
  6 kompania łączności Kraków
  11 kompania saperów Kraków
  15 kompania medyczna Kraków weszła w skład 8 bzab
  22 kompania chemiczna Kraków
  24 kompania zabezpieczenia zrzutowisk i lądowisk weszła w skład 8 bzab
  39 kompania obsługi i regulacji ruchu Kraków
  48 kompania rozpoznawcza Kraków
  8 batalion zabezpieczenia (*) od 1976

Dowódcy dywizjiEdytuj

Stopień Imię i nazwisko Okres pełnienia służby
ppłk dypl. / gen. bryg. Bolesław Chocha 1957 – XII 1960
płk dypl. Józef Mroczko cz.p.o. XII 1960 – 1961
płk dypl. Ryszard Banach 1961 – 1963
płk dypl. Kazimierz Makarewicz 1963
płk dypl./gen. bryg. Edwin Rozłubirski VIII 1963 – III 1968
płk Musiał cz.p.o. III – VIII 1968
gen. dyw. Edward Dysko VIII 1968 – 1972
płk dypl. Florian Bogacki p.o. 1972–1973
gen. bryg. Marian Zdrzałka 1973–1983
płk dypl. January Komański 1983–1986

W kulturze masowejEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. W strukturze organizacyjnej Dowództwa 6 Pomorskiej Dywizji Powietrznodesantowej występowały następujące komórki: Sztab, dowództwo artylerii, szefowie służb, Wydział Techniczny, Wydział Polityczny, Kwatermistrzostwo.

BibliografiaEdytuj