Młyńczyska

wieś w województwie małopolskim

Młyńczyskawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Łukowica.

Młyńczyska
wieś
Ilustracja
Kościół w Młyńczyskach
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

limanowski

Gmina

Łukowica

Wysokość

od 400 do 1028 m n.p.m.

Liczba ludności (2022)

1019[2]

Strefa numeracyjna

18

Kod pocztowy

34-606[3]

Tablice rejestracyjne

KLI

SIMC

0449042

Położenie na mapie gminy Łukowica
Mapa konturowa gminy Łukowica, po lewej znajduje się punkt z opisem „Młyńczyska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Młyńczyska”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Młyńczyska”
Położenie na mapie powiatu limanowskiego
Mapa konturowa powiatu limanowskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Młyńczyska”
Ziemia49°37′35″N 20°24′33″E/49,626389 20,409167[1]
Strona internetowa
Fragment wsi

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Części wsi edytuj

Integralne części wsi Młyńczyska[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0449059 Cisowy Dział część wsi
0449065 Gądkówka część wsi
0449071 Kopiec część wsi
0449088 Kramarzówka część wsi
0449094 Morgi część wsi
0449102 Pod Górą część wsi
0449119 Pod Modynią część wsi
0449125 Spleżnia część wsi

Położenie edytuj

Młyńczyska leżą w Beskidzie Wyspowym, na stokach Modyni (1029 m), Cichonia (929 m), Ostrej (925 m), Jeżowej Wody (895 m), Jasieńczyka (836 m), Klończyka (806 m), Skiełka (753 m) oraz Spleźni (711 m). Dolinę przecina potok Jastrzębik, wypływający u podnóży Modyni i wpadający do Dunajca. Młyńczyska leżą 14 km od Limanowej, 26 km od Nowego Sącza, 40 km od Szczawnicy i 90 km od Krakowa[6].

Historia edytuj

Pierwsze wzmianki o niej datuje się na wiek XV. Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od licznych młynów znajdujących się na tym terenie przed laty. Pierwszymi osadnikami była rodzina Toporczyków.

Młyńczyska przez bardzo długi okres były biedną osadą, liczącą niewielu mieszkańców. Wieś była podzielona na stronę Potocką i Łukowską. Dopiero z początkiem XX wieku zaczął się widoczny rozwój. W 1914 r. rozpoczęto budowę drewnianego kościoła, pierwszym księdzem w Młyńczyskach był Tobiasz Grunwaldzki. Do 1931 r. granicę wyznaczał potok Jastrzębik. Mieszkańcy z północnej części wsi chodzili do kościoła w Łukowicy, a z południowej do Czarnego Potoku. Wybudowanie kościoła spowodowało, że powstała jedna parafia rzymskokatolicka erygowana 1 listopada 1933 r.

W latach 80. XIX w. wieś liczyła 609 mieszkańców katolików, którzy należeli do parafii w Czarnym Potoku i Łukowicy. Znajdowała się tu gminna kasa pożyczkowa. W Młyńczyskach znajdował się również browar, karczma i duże gospodarstwo folwarczne[7]. Podczas II wojny światowej na terenie miejscowości działała dobrze zorganizowana partyzantka. W maju 1945 roku na Cisowym Dziale zginęła Genowefa Kroczek ps. „Lotte”, w okresie okupacji organizatorka punktów sanitarnych i szkoleń sanitariuszek dla oddziałów Batalionów Chłopskich[8]. W 1974 r. na otwarcie nowego budynku szkoły podstawowej przybył były zastępca Naczelnego Dowódcy WP gen. Zygmunt Berling.

Obecnie Młyńczyska zamieszkuje 1000 osób. Miejscowość położona na obszarze gwary podegrodzkiej (pogranicze góralsko-lachowskie) zgodnie z jej granicami wytyczonymi przez dialektologów, natomiast etnograficznie znajduje się już w obrębie terenu Górali Białych. Od 2022 r. w miejscowości działa oddział Związku Podhalan[9].

Turystyka edytuj

 
Zbocze Skiełka – widok z Młyńczysk

Najbardziej znaną atrakcją turystyczną miejscowości jest 13-metrowy krzyż milenijny i położone nieopodal niego stacje drogi krzyżowej, ulokowane na przełęczy Cisowy Dział[10]. Co roku, na przełomie kwietnia i maja, w tym miejscu odbywa się uroczysta msza w regionalnej oprawie, organizowana wspólnie przez Związek Podhalan Oddział w Łącku oraz parafian z Młyńczysk. W sąsiedztwie krzyża znajduje się otwarte w 2016 r. Centrum Pielgrzymkowe „Tabor”.

Na przełęczy Ostra znajduje się punkt widokowy, z którego możemy oglądać panoramę miejscowości, a także Beskid Wyspowy, część Beskidu Sądeckiego, Gorce, a przy dobrej widoczności Tatry. Młyńczyska mają dobrze rozwinięte połączenia z Limanową i Nowym Sączem.

W 2021 roku na pobliskiej górze Modyń oddano do użytku wieżę widokową. Z centrum miejscowości na szczyt prowadzi szlak turystyczny (niebieski, czas przejścia 1:10 h). W 2023 roku otwarto kolejną w okolicy wieżę widokową na Skiełku (szlak zielony, czas przejścia 2 h)[potrzebny przypis].

Przez Młyńczyska przebiegają następujące szlaki turystyczne:

  niebieski: LimanowaJabłoniecGolcówJeżowa Woda – Młyńczyska – Modyń – Kamienica
  zielony: Łukowica – Skiełek – Ostra – przełęcz Ostra – Przełęcz SłopnickaMogielicaDobra
  żółty: Łącko – Modyń
  czarny: Cichoń – Modyń

Sąsiednie miejscowości edytuj

Jastrzębie, Roztoka, Stara Wieś, Zalesie, Wola Kosnowa, Kicznia.

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 81876
  2. NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych, Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 789 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-03-09]. 
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  6. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2013-10-10].
  7. Dzieje wsi Młyńczyska. [dostęp 2020-04-22].
  8. Groby wojenne na terenie Małopolski. [dostęp 2023-02-15].
  9. Nowy Oddział Związku Podhalan. [dostęp 2023-02-15].
  10. Młyńczyska. [dostęp 2014-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-04)].

Linki zewnętrzne edytuj

Panorama Młyńczysk – wiosna 2013