Otwórz menu główne

Max von Baden[1], Maksymilian Badeński, właściwie Maximilian Alexander Friedrich Wilhelm von Baden (ur. 10 lipca 1867 w Baden-Baden, zm. 6 listopada 1929 w Salem) – niemiecki polityk, książę, kuzyn i spadkobierca Fryderyka II Badeńskiego, wielkiego księcia Badenii. Przez krótki okres w 1918 roku pełnił funkcję kanclerza Cesarstwa Niemieckiego i premiera Prus.

Max von Baden
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1867
Baden-Baden
Data i miejsce śmierci 1929
Salem
Kanclerz Rzeszy i premier Prus
Okres od 3 października 1918
do 9 listopada 1918
Przynależność polityczna bezpartyjny
Poprzednik Georg von Hertling       
Następca Friedrich Ebert
Odznaczenia
Order Wierności (Badenia) Order Lwa Zeryngeńskiego (Badenia) Krzyż Żelazny (1813) I Klasy

ŻyciorysEdytuj

Był synem księcia Wilhelma Badeńskiego (1829–1897) i księżnej Marii von Leuchtenberg (1841–1914). Po ukończeniu nauki w gimnazjum studiował prawo na Uniwersytecie Lipskim. W okresie studiów książę Maksymilian należał do co najmniej kilku korporacji, w tym do Suevia Heidelberg. Po studiach rozpoczął karierę wojskową w armii pruskiej. Ukończył ją w randze generała majora w 1911. Już wówczas był, po śmierci wielkiego księcia Fryderyka I, potencjalnym następcą tronu.

Przed I wojną światową uchodził za liberała. Po ustąpieniu, 30 września 1918, Georga von Hertlinga ze stanowiska premiera oraz jego rządu przyszedł czas na tworzenie kolejnego[2]. Cesarz Wilhelm II zaproponował Maximiliana von Badena[2]. W ówczesnej sytuacji militarno-politycznej wydawał się najlepszym kandydatem na fotel kanclerza. W jego programie było nawiązanie rozmów z przeciwnikiem oraz, póki Niemcy były jeszcze groźne, wynegocjowanie ustępstw dotyczących restauracji Belgii oraz przy rozmowach z Anglią[3]. Już 4 października utworzony został rząd Maxa von Badena. Jako kanclerzowi przypadło mu w udziale wynegocjowanie warunków zawieszenia broni z aliantami w listopadzie 1918. Mimo że nie zgadzał się na sposób prowadzenia rozmów pokojowych przez członków sztabu generalnego, podjął się tej trudnej misji. 5 października za pośrednictwem Szwajcarii zwrócił się do prezydenta Wilsona z notą o rozpoczęcie rokowań w oparciu o czternaście punktów Wilsona[2]. W jego rządzie po raz pierwszy znaleźli się przedstawiciele socjaldemokratów, z Friedrichem Ebertem i Philippem Scheidemanem na czele. Wysiłki rządu zmierzające do zawarcia rozejmu zostały zakłócone przez wybuch rewolucji na początku listopada. Max von Baden nakłaniał Wilhelma II do abdykacji w celu ocalenia instytucji monarchii, ten jednak odmawiał (mimo takich samych próśb ze strony Hindenburga). Ostatecznie Wilhelm II zrzekł się korony cesarza niemieckiego, pozostawiając sobie nadal tytuł króla pruskiego, co było niezgodne z konstytucją II Rzeszy. Max von Baden ogłosił więc detronizację cesarza i księcia koronnego Fryderyka (bez ich zgody) i ustąpił 9 listopada[3] ze stanowiska na rzecz Friedricha Eberta. W tym momencie proklamowano republikę.

Książę Maksymilian spędził resztę życia na emeryturze, nie włączając się do działalności politycznej.

Małżeństwo i rodzinaEdytuj

Maksymilian 10 czerwca 1900 poślubił w Gmunden księżniczkę Marię Luizę Hanowerską (1879–1948), córkę Ernesta Augusta II Hanowerskiego i Thyry Glücksburg. Para miała dwoje dzieci:

  • Marię Aleksandrę (1902–1944)
  • Bertholda (1906–1963).

PrzypisyEdytuj

  1. Max von Baden. Encyklopedia PWN. [dostęp 2018-12-26].
  2. a b c Mann 2007 ↓, s. 356.
  3. a b Mann 2007 ↓, s. 357.

BibliografiaEdytuj

  • Theodor Eschenburg: Prinz Max von Baden in: Die Republik von Weimar, Piper, München 1984
  • Golo Mann: Der letzte Großherzog. Frankfurt nad Menem: S. Fischer, 1973, s. 79–97.
  • Golo Mann: Niemieckie dzieje w XIX i XX wieku. tłum. Andrzej Kopacki. Olsztyn: Borussia, 2007. ISBN 978-83-89233-34-9.
  • Erich Matthias: Die Regierung des Prinzen Max von Baden, Droste, Düsseldorf 1962.

Linki zewnętrzneEdytuj