Mykoła Skrypnyk

Mykoła Skrypnyk, ukr. Микола Олексійович Скрипник (ur. 25 stycznia 1872 w stanicy Jasynuwata (ówcześnie gubernia katerynosławska) zm. 7 lipca 1933 roku w Charkowie) – ukraiński działacz komunistyczny, komisarz ludowy oświaty USRR (1925 - 1933), jeden z czołowych przedstawicieli polityki ukrainizacji w USRR w latach dwudziestych XX w.[1].

Mykoła Skrypnyk
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

25 stycznia 1872
Jasynuwata, gubernia jekaterynosławska, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

7 lipca 1933
Charków, Ukraińska SRR, ZSRR

komisarz ludowy sprawiedliwości USRR
Okres

od 1922
do lutego 1927

Przynależność polityczna

Komunistyczna Partia Ukrainy (bolszewików), Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików)

Poprzednik

Michaił Wietoszkin

Następca

Wasyl Porajko

komisarz ludowy oświaty USRR
Okres

od lutego 1927
do lutego 1933

Poprzednik

Ołeksandr Szumski

Następca

Wołodymyr Zatonskyj

Odznaczenia
Order Czerwonego Sztandaru

ŻyciorysEdytuj

Nauki pobierał w gimnazjum w Izjumie, został z niego wyrzucony za działalność rewolucyjną. Od 1900 roku studiował na Politechnice w Petersburgu, gdzie początkowo związał się z narodowymi kółkami ukraińskimi, jednak później przystał do ruchu bolszewickiego skupionego wokół Lenina. Przez krótki czas w 1914 roku redagował Prawdę. 16 sierpnia 1917 na VI zjeździe SDPRR(b) wybrany na zastępcę członka Komitetu Centralnego, pozostawał nim do 6 marca 1918. Podczas rewolucji październikowej członek Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego (sztabu kierującego przewrotem) w Piotrogrodzie. W grudniu 1917 wszedł do utworzonego przez bolszewików rządu Ukraińskiej Ludowej Republiki Rad w Charkowie, od 6 marca 1918 do 18 kwietnia jego premier i minister spraw zagranicznych. W latach 1918-20 przebywał w Rosji sowieckiej, gdzie od lipca 1918 do stycznia 1919 był członkiem Kolegium Czeka, kierował Oddziałem walki z kontrrewolucją i Tajnym Oddziałem (Siekrietnyj Otdieł) Czeka, zajmującym się walką z kontrewolucją i antyradzieckimi partiami, organizacjami i ugrupowaniami politycznymi. Później wrócił na Ukrainę, gdzie w latach 1919-21 sprawował urząd komisarza inspekcji robotniczo-chłopskiej USRR, równolegle w czasie wojny domowej uczestnicząc w radach wojennych frontów Armii Czerwonej. Po zakończeniu wojny domowej objął funkcję komisarza spraw wewnętrznych USRR (1921-22), a w latach 1922-27 komisarza sprawiedliwości i prokuratora generalnego USRR. W latach 1923-27 zastępca członka RKP(b) i WKP(b), od 1927 aż do śmierci członek Komitetu Centralnego WKP(b).

W 1927 zastąpił odwołanego za odchylenie nacjonalistyczne (tzw. szumskizm) Ołeksandra Szumskiego na stanowisku ludowego komisarza oświaty USRR, funkcję sprawował do lutego 1933. Był jednym z głównych zwolenników polityki ukrainizacji i przeciwnikiem rosyjskiego szowinizmu narodowego. Od 1929 roku był członkiem Wszechukraińskiej Akademii Nauk (WUAN), do której rozwoju walnie się przyczynił. W latach 1925-27 zastępca członka, od 1927 do śmierci członek Biura Politycznego KP(b)U.

W lutym 1933 mianowany przewodniczącym Derżpłanu USRR, sprawował też urząd wiceprzewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych USRR. Na początku 1933 roku oskarżony o odchylenie nacjonalistyczne, po kampanii ataków na swoją działalność w lipcu tego roku popełnił samobójstwo[1].

Odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru.

UpamiętnienieEdytuj

W 1969 w Charkowie stanął jego pomnik[2]. W Kijowie nazwano ulicę jego imieniem[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b S. Yekelchyk, Ukraina, s.160
  2. Скрипнику Николаю Алексеевичу памятник, mistaua.com [dostęp 2020-08-10] (ros.).
  3. В Киеве готовят переименование еще 12 улиц, LB.ua [dostęp 2020-08-10].

BibliografiaEdytuj

  • S. Yekelchyk, Ukraina. Narodziny nowoczesnego narodu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2009, ISBN 978-83-233-2618-2