Nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą na Festiwalu Filmowym w Cannes

nagroda filmowa przyznawana na festiwalu filmowym w Cannes

Nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą (fr. Prix d'interprétation féminine) − nagroda przyznawana corocznie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes dla najlepszej roli kobiecej spośród filmów konkursu głównego. Nagroda została przyznana po raz pierwszy już podczas pierwszej edycji imprezy w 1946[1]. Wyróżnienie przyznaje międzynarodowe jury konkursu głównego. Nagrody nie przyznano w następujących edycjach festiwalu: 1947, 1954, 1968 i 2020.

StatystykiEdytuj

 
Vanessa Redgrave, dwukrotna zdobywczyni nagrody.
 
Isabelle Huppert, jedna z czterech podwójnych laureatek nagrody.
 
Krystyna Janda, laureatka za rolę w filmie Przesłuchanie (1990).
 
Bérénice Bejo, laureatka za rolę w filmie Przeszłość (2013).
 
Julianne Moore, laureatka za rolę w filmie Mapy gwiazd (2014).

Najczęściej, jak do tej pory, nagradzane były role aktorek amerykańskich (21 wyróżnień) i francuskich (15). W czterech przypadkach jury przyznało nagrody dla aktorskiego kolektywu (od trzech aktorek wzwyż), a dotyczyło to filmów: Wielka rodzina (1955, sześć nagrodzonych aktorek), U progu życia (1958, trzy aktorki), Świat na uboczu (1988, trzy aktorki) oraz Volver (2006, pięć aktorek).

Dotychczas czterem aktorkom udało się zdobyć nagrodę dwukrotnie. W kolejności chronologicznej były to:

Barbara Hershey jest jedyną aktorką, która otrzymała nagrodę rok po roku[2], a Isabelle Adjani - jedyną zdobywczynią nagrody za role w dwóch różnych filmach (1981). Pierwszą czarnoskórą laureatką była pochodząca z RPA niezawodowa aktorka Linda Mvusi (1988). Najmłodszą zdobywczynią nagrody była Angielka Jodhi May (1988) - miała skończonych zaledwie 12 lat[3]. Najstarszą laureatką była 75-letnia Hiszpanka Chus Lampreave (2006).

Francuzka Juliette Binoche i Amerykanka Julianne Moore to jedyne aktorki, które zdobyły nagrody aktorskie na wszystkich trzech najważniejszych europejskich festiwalach filmowych: Puchar Volpiego na MFF w Wenecji, Srebrnego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie oraz nagrodę dla najlepszej aktorki na MFF w Cannes[4]. Pięć ról nagrodzonych w Cannes przyniosło ich laureatkom również Oscara dla najlepszej aktorki (Shirley Booth, Simone Signoret, Sophia Loren, Sally Field i Holly Hunter).

Nagrodę otrzymały dwukrotnie polskie aktorki: Jadwiga Jankowska-Cieślak (1982) i Krystyna Janda (1990)[5].

Laureatki nagrodyEdytuj

Rok Aktorka Tytuł polski Tytuł oryginalny
1946   Michèle Morgan Symfonia pastoralna La symphonie pastorale
1947
Nagrody nie przyznano.
1949   Isa Miranda Mury Malapagi Au-delà des grilles
1951   Bette Davis Wszystko o Ewie All About Eve
1952   Lee Grant Opowieści o detektywie Detective Story
1953   Shirley Booth Wróć, mała Shebo Come Back, Little Sheba
1954
Nagrody nie przyznano.
1955   Ija Ariepina
  Jelena Dobronrawowa
  Wiera Kuzniecowa
  Łarisa Kronberg
  Kłara Łuczko
  Jekatierina Sawinowa
Wielka rodzina Большая семья
Bolszaja siemja
1956   Susan Hayward Jutro będę płakać I'll Cry Tomorrow
1957   Giulietta Masina Noce Cabirii Le notti di Cabiria
1958   Bibi Andersson
  Eva Dahlbeck
  Barbro Hiort af Ornäs
  Ingrid Thulin
U progu życia Nära livet
1959   Simone Signoret Miejsce na górze Room at the Top
1960   Melina Mercouri Nigdy w niedzielę Ποτέ την Κυριακή
Pote tin Kyriaki
  Jeanne Moreau Moderato Cantabile Moderato cantabile
1961   Sophia Loren Matka i córka La ciociara
1962   Katharine Hepburn U kresu dnia Long Day’s Journey into Night
  Rita Tushingham Smak miodu A Taste of Honey
1963   Marina Vlady Ape Regina L'Ape Regina
1964   Anne Bancroft Zjadacz dyń The Pumpkin Eater
  Barbara Barrie Czarne i białe One Potato, Two Potato
1965   Samantha Eggar Kolekcjoner The Collector
1966   Vanessa Redgrave Morgan: przypadek do leczenia Morgan!
1967   Pia Degermark Miłość Elwiry Madigan Elvira Madigan
1968
Festiwal odwołany w związku z wydarzeniami maja '68.
1969   Vanessa Redgrave Isadora Isadora
1970   Ottavia Piccolo Metello Metello
1971   Kitty Winn Narkomani The Panic in Needle Park
1972   Susannah York Obrazy Images
1973   Joanne Woodward Bezbronne nagietki The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds
1974   Marie-José Nat Skrzypce na balu Les violons du bal
1975   Valerie Perrine Lenny Lenny
1976   Dominique Sanda Dziedzictwo Ferramontich L'eredità Ferramonti
  Mari Törőcsik Gdzie pani jest, Déry? Déryné, hol van?
1977   Shelley Duvall Trzy kobiety 3 Women
  Monique Mercure J.A. Martin fotograf J.A. Martin Photographe
1978   Jill Clayburgh Niezamężna kobieta An Unmarried Woman
  Isabelle Huppert Violette Nozière Violette Nozière
1979   Sally Field Norma Rae Norma Rae
1980   Anouk Aimée Skok w pustkę Salto nel vuoto
1981   Isabelle Adjani Kwartet
Opętanie
Quartet
Possession
1982   Jadwiga Jankowska-Cieślak Inne spojrzenie Egymásra nézve
1983   Hanna Schygulla Historia Piery Storia di Piera
1984   Helen Mirren Cal Cal
1985   Norma Aleandro Wersja oficjalna La historia oficial
  Cher Maska Mask
1986   Barbara Sukowa Róża Luksemburg Rosa Luxemburg
  Fernanda Torres Kochaj mnie zawsze albo wcale Eu Sei Que Vou Te Amar
1987   Barbara Hershey Cisi ludzie Shy People
1988   Barbara Hershey
  Jodhi May
  Linda Mvusi
Świat na uboczu A World Apart
1989   Meryl Streep Krzyk w ciemności A Cry in the Dark
1990   Krystyna Janda Przesłuchanie Przesłuchanie
1991   Irène Jacob Podwójne życie Weroniki La double vie de Véronique
1992   Pernilla August Dobre chęci Den goda viljan
1993   Holly Hunter Fortepian The Piano
1994   Virna Lisi Królowa Margot La Reine Margot
1995   Helen Mirren Szaleństwo króla Jerzego The Madness of King George
1996   Brenda Blethyn Sekrety i kłamstwa Secrets & Lies
1997   Kathy Burke Nic doustnie Nil by Mouth
1998   Élodie Bouchez
  Natacha Régnier
Wyśnione życie aniołów La vie rêvée des anges
1999   Séverine Caneele Ludzkość L’humanité
  Émilie Dequenne Rosetta Rosetta
2000   Björk Tańcząc w ciemnościach Dancer in the Dark
2001   Isabelle Huppert Pianistka La pianiste
2002   Kati Outinen Człowiek bez przeszłości Mies vailla menneisyyttä
2003   Marie-Josée Croze Inwazja barbarzyńców Les invasions barbares
2004   Maggie Cheung Czysta Clean
2005   Hanna Laslo Free Zone Free Zone
2006   Penélope Cruz
  Carmen Maura
  Lola Dueñas
  Chus Lampreave
  Blanca Portillo
  Yohana Cobo
Volver Volver
2007   Jeon Do-yeon Sekretne światło 밀양
Milyang
2008   Sandra Corveloni Linha de Passe Linha de Passe
2009   Charlotte Gainsbourg Antychryst Antichrist
2010   Juliette Binoche Zapiski z Toskanii Copie conforme
2011   Kirsten Dunst Melancholia Melancholia
2012   Cristina Flutur
  Cosmina Stratan
Za wzgórzami După dealuri
2013   Bérénice Bejo Przeszłość Le passé
2014   Julianne Moore Mapy gwiazd Maps of the Stars
2015   Emmanuelle Bercot Moja miłość Mon roi
  Rooney Mara Carol Carol
2016   Jaclyn Jose Mama Rosa Ma' Rosa
2017   Diane Kruger W ułamku sekundy Aus dem Nichts
2018   Samał Jesliamowa Ajka Айка
Ajka
2019   Emily Beecham Kwiat szczęścia Little Joe
2020
Festiwal odwołany z powodu pandemii koronawirusa.
2021   Renate Reinsve Najgorszy człowiek na świecie Verdens verste menneske

PrzypisyEdytuj

  1. Alexis Thibault: September 1946: the first Cannes Film Festival (ang.). Numéro, 2020-04-16. [dostęp 2020-11-21].
  2. Annette Insdorf: 'A World Apart' Looks Anew At Apartheid (ang.). "The New York Times", 1988-06-19. [dostęp 2020-11-19].
  3. Emma Bartholomew: This week in history: Dalston schoolgirl Jodhi May, 12, wins best actress award at the Cannes Film Festival (ang.). "Hackney Gazette", 2018-05-22. [dostęp 2020-11-19].
  4. Julianne Moore to Star in ‘When You Finish Saving The World’ (ang.). Dan's Papers, 2020-05-02. [dostęp 2020-11-21].
  5. Ewa Hevelke: Lata osiemdziesiąte. Jadwiga Jankowska-Cieślak i Krystyna Janda (pol.). "Dialog", 2019-10. [dostęp 2020-11-19].

Linki zewnętrzneEdytuj