Otwórz menu główne

Kpt. Napoleon Urbanowski (ur. 26 listopada 1838 w Targowej Górce, zm. 25 sierpnia[potrzebny przypis] 1896)[3] – inżynier, dowódca partii powstańczej w powstaniu styczniowym 1863, przedsiębiorca.

Telesfor Napoleon Urbanowski
Data i miejsce urodzenia 26 listopada 1838
Targowa Górka
Data śmierci 25 sierpnia[potrzebny przypis] 1896
Edukacja Szkoła Centralna Sztuk i Rzemiosł (Paryż)
Rodzice Wojciech Wawrzyniec Urbanowski h. Prus
Zofia Emilia Koszutska h. Leszczyc[1]
Małżeństwo Katarzyna (córka Antoniego Krzyżanowskiego)
Dzieci Czesław, Witold, Maria Halina Antonina[potrzebny przypis][2]

W 1859, po 3 latach nauki, ukończył Szkołę Centralną Sztuk i Rzemiosł w Paryżu. Przez rok pracował w Centralnej Kompanii Kolei Żelaznej Parysko-Orleańskiej. Później przez 1,5 roku pracował dla Kolei Żelaznej Warszawsko-Petersburgskiej. Następnie realizował zadania w zakresie projektowania obiektów inżynierskich. Pracował w szkole w Żabikowie jako nauczyciel fizyki i nauk matematyczno-inżynierskich[4].

Brał udział w powstaniu styczniowym. Początkowo pełnił funkcję adiutanta płk. Franciszka Kopernickego. Wiosną 1863 r. zorganizował oddział w okolicach Wągłczewa pod Sieradzem. Alfons Parczewski z Wodzierad tak go wspominał: "W naszej okolicy był znany i przedtem, bawił bowiem nieraz, u siostry swej, żony właściciela Mikołajewic Roberta Tobiaselli i u krewnych Lazarewów w Żytowicach"[5]. Józef Oxiński pisał o nim w czasie formowania partii: "... młody o bujnym wąsie jednoroczniak pruski i inżynier, który ludzi stosownie do broni w kompanie porozdzielał, komendantów im wyznaczył..."[6].

Po sformowaniu oddziału złożonego z 250 ludzi przeniósł się w okolice Łasku. Tam oddział wykryli Rosjanie. Po kilku dniach manewrowania Urbanowski, 15 kwietnia 1863 r., przybył do Rychłocic. Częścią powstańców obsadził most na Warcie, pozostali rozbili obóz w pobliskim lesie. Na tę grupę nocą z 15 na 16 kwietnia uderzyli Rosjanie w sile dwóch rot piechoty i odcięli ich od grupy, która obsadziła most. Po walce oddział uległ rozbiciu. Urbanowski wyjechał za granicę.

W 1866 ożenił się z Katarzyną, córką Antoniego Krzyżanowskiego. Pracował w fabryce Hipolita Cegielskiego. Razem z Zygmuntem Niegolewskim i Józefem Romockim założył zakład produkcji maszyn rolniczych w Poznaniu przy ul. Kolejowej w 1872[7]. Gdy zmarł jego szwagier (Stanisław), Napoleon przejął fabrykę Antoniego Krzyżanowskiego przy ul. Garbary w Poznaniu[8]. Zainicjował budowę kościoła na Łazarzu.[8][9]

PrzypisyEdytuj

  1. Wielkopolskie Tow. Genealogiczne "Gniazdo" (dostęp 2012-02-05)
  2. Potomkowie Sejmu Wielkiego http://www.sejm-wielki.pl/b/psb.14097.12 (dostęp 2013-06-23)
  3. Dziennik Poznański nr 196 z dnia 27 sierpnia 1896, s. 6
  4. Wiadomość o szkole rolniczej im. Haliny w Żabikowie, Poznań 1870
  5. Parczewski A., Powstanie styczniowe w okolicach Łodzi, [w:] Rocznik Oddz. Łódzkiego PTH, 1929-1930
  6. Oxiński J., Wspomnienia z powstania polskiego 1863-64", Warszawa 1965 r.
  7. www.zabytkipoznan.pl (dostęp 2012-02-05)
  8. a b Modrzejewski Józef Antoni Krzyżanowski - architekt, budowniczy, przedsiębiorca (1808-1895) w Kronice Miasta Poznania nr 3/1989 s. 113-127
  9. Modrzejewski Józef Antoni Krzyżanowski - architekt, budowniczy, przedsiębiorca (1808-1895) w Kronice Miasta Poznania nr 3/1989 s. 125