Niemieckie Gimnazjum Reformowane w Łodzi

Niemieckie Gimnazjum Reformowane w Łodzi – działające do 1945 gimnazjum, które znajdowało się w budynku przy obecnej Alei Tadeusza Kościuszki 65 w Łodzi.

Niemieckie Gimnazjum Reformowane w Łodzi
Obiekt zabytkowy nr rej. A/307 z 10.12.1984[1]
Ilustracja
Gmach dawnego Niemieckiego Stowarzyszenia Gimnazjalnego w Łodzi
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Adres al. Tadeusza Kościuszki 65
Typ budynku szkoła
Styl architektoniczny posecesyjny modernizm
Architekt Otto Herrnring
Rozpoczęcie budowy 1909
Ukończenie budowy 1910
Pierwszy właściciel Niemieckie Stowarzyszenie Gimnazjalne
Kolejni właściciele Uniwersytet Łódzki
Obecny właściciel Sąd Apelacyjny w Łodzi
Położenie na mapie Łodzi
Mapa konturowa Łodzi, w centrum znajduje się punkt z opisem „Niemieckie Gimnazjum Reformowane w Łodzi”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Niemieckie Gimnazjum Reformowane w Łodzi”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Niemieckie Gimnazjum Reformowane w Łodzi”
Ziemia51°45′44,24″N 19°27′16,67″E/51,762289 19,454631

PoczątkiEdytuj

Szkoła powstała dzięki ukazowi carskiemu z 1905 dającemu możliwość tworzenia na terenie zaboru rosyjskiego szkół z narodowym językiem wykładowym.

Komitet Budowy Gimnazjum został zawiązany pod koniec 1907. Ernst Leonhardt i Louis Schweikert byli jednymi z wielu przemysłowców niemieckich, którzy działali w tym komitecie. Gimnazjum rozpoczęło działalność we wrześniu 1908. Pierwszą siedzibą był wynajęty budynek przy ul. Pańskiej. Projekt budynku powierzono niemieckiemu architektowi Otto Herrngringowi[2]. W sierpniu 1909 wmurowano kamień węgielny pod budynek przy ówczesnej ul. Rozwadowskiej (obecnie ul. Zamenhofa przy skrzyżowaniu z Aleją Tadeusza Kościuszki). Budowę zakończono w 1910. Gimnazjum funkcjonowało w nim od 1910 do 1945.

Po II wojnie światowej, prawdopodobnie od II poł. 1945, a na pewno od 1946 do 1952, mieściła się w budynku Centralna Szkoła Partyjna PPR, od 1948 PZPR.

W następnych latach w budynku funkcjonowało nieistniejące już X Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Konopnickiej a od 1970 dziekanat Wydziału Filologicznego, Instytut Filologii Polskiej oraz Instytut Anglistyki Uniwersytetu Łódzkiego[3]. W 1981 budynek był głównym miejscem strajku studentów uczelni łódzkich.

W 2014 nieruchomość przy al. Kościuszki została zakupiona przez Sąd Apelacyjny w Łodzi[3].

Budynek wpisany jest do rejestru zabytków pod numerem A/307 z 10.12.1984[1].

BudynekEdytuj

Budynek został zbudowany na planie litery „L” i jest przykładem modernizmu berlińskiego w architekturze z elementami posecesyjnymi; w dekoracjach elewacji obecne są także motywy klasyczne w postaci reliefów z wizerunkami efebów[4]. Wejście jest umieszczone asymetrycznie, nad którym znajduje się kartusz sowa oraz ul do którego zlatują pszczoły – jako symboli mądrości i pracowitości. Na ścianach ułożony jest tynk żłobkowany. Na elewacji od strony ulicy Zamenhofa, znaleźć można płaskorzeźbę z dwoma marabutami. Gmach pokryty jest mansardowym dachem. Poziome ciągi dużych okien w pilastrach dzielą elewację budynku.

Charakterystycznym elementem budynku – ulokowanym w okrągłej wieżyczce wieńczącej narożnik – było ówczesne pierwsze w Łodzi obserwatorium astronomiczne.

Dyrektorzy szkołyEdytuj

  • 1906–1910 – Heinrich Johannsen
  • 1910–1918 – Hugo von Eltz
  • 1918–1921 – dr Alfred Wolf
  • 1921–1928 – Felix von Ingersleben
  • 1928–1929 – prof. dr Edmund Erdmann
  • 1929–1933 – Bruno Guthke
  • 1933–1937 – Franciszek Michejda
  • 1937–1939 – Władysław Gluchowski
  • 1939–1942 – dr Martin Petran
  • 1942–1945 – Ernst Wechselberg

PrzypisyEdytuj

  1. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2020-09-30. [dostęp 2020-02-07].
  2. Mariusz Kurman, Dokumentacja Badań Konserwatorskich Budynku Dawnej Szkoły - Niemieckiego Gimnazjum Reformowanego w Łodzi ul. AL. T Kościuszki 65 (dawniej ul. Spacerowa lub Promenada), Łódź 2015, s. 3.
  3. a b Budynek filologii przy Kościuszki sprzedany, 2014-12-10, tvp.pl
  4. Krzysztof Stefański, Błażej Ciarkowski, Modernizm w architekturze Łodzi XX wieku, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2018, s. 29.

BibliografiaEdytuj