Orzyc

rzeka w Polsce, prawy dopływ Narwi

Orzyc (Orzycz, Orzyca[2]) – rzeka, prawy dopływ Narwi[3] o długości 142,52 km[4] i powierzchni dorzecza 2 077 km².

Orzyc
Ilustracja
Orzyc w Makowie Mazowieckim
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska

Lokalizacja

Nizina Północnomazowiecka

Rzeka
Długość 142,52 km
Powierzchnia zlewni

2077 km²

Źródło
Miejsce na wschód od Mławy
Ujście
Recypient

Narew

Miejsce na zachód od Kalinowa
Wysokość

81,7 m n.p.m.[1]

Współrzędne

52°46′06″N 21°13′41″E/52,768333 21,228056

Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „ujście”

OpisEdytuj

Rzeka płynie przez Nizinę Północnomazowiecką, w województwie warmińsko-mazurskim i mazowieckim. Wypływa z bagien na obszarze Wzniesień Mławskich, na wschód od Mławy. Płynie przez Równinę Kurpiowską i Wysoczyznę Ciechanowską, przez miejscowości Grzebsk, Chorzele, Małowidz, Jednorożec, Drążdżewo, Janowo, Krasnosielc, Maków Mazowiecki, Stary Szelków, a do Narwi uchodzi we wsi Kalinowo, poniżej wsi Przeradowo, a powyżej wsi Zambski Kościelne.

Rzekę cechuje powolny nurt i niewielki spadek koryta. Jej lewymi dopływami są Grabowski Rów i Baranowska Struga, a prawymi Tamka, Bobrynka, Ulatówka, Bramura i Węgierka.

Na kilku odcinkach rzeka jest spławna. Organizowane są spływy kajakowe[5][6][7][8].

HistoriaEdytuj

W XIX wieku rzeka była określana nazwą Uzgierka[9].

W latach 30. XX wieku przeprowadzono regulację rzeki na odcinku między Chorzelami a Krasnosielcem. Prace prowadzono ręcznie, maszynowo i za pomocą dynamitu[10].

Rzeka jest uważana za zachodnią granicę Puszczy Zielonej, ale na jej prawym brzegu jest jeszcze kurpiowska wieś Jednorożec i miejscowości, które przyjęły tradycje kurpiowskie i są uważane za pograniczne: Połoń, Małowidz, Stegna, Drążdżewo Nowe[9][11].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Orzyc na mapie Geoportalu Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Główny Geodeta Kraju. [dostęp 2017-04-04].
  2. Orzyc, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2022-08-25].
  3. Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. s. 198. [dostęp 2017-04-04].
  4. Orzyc na mapie Geoportalu Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej >> Moduł: Obszary Dorzeczy (wynik wyszukiwania). Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej. [dostęp 2017-04-04].
  5. Spływy kajakowe rzeką Orzyc (Maków Mazowiecki, Pułtusk, Ostrołęka, Przasnysz) | Bobrowy Dwór, www.bobrowydwor.pl [dostęp 2022-08-18].
  6. Magda, ORZYC. RZEKA JAK KURPIOWSKI FOLK, Moda na Mazowsze, 22 czerwca 2021 [dostęp 2022-08-18] (pol.).
  7. Szlak kajakowy – rzeka Orzyc, wkw.wloclawek.pttk.pl [dostęp 2022-08-18].
  8. Spływy kajakowe rzeką Orzyc w Gminie Krasnosielc, www.powiat-makowski.pl [dostęp 2022-08-18] (pol.).
  9. a b Maria Weronika Kmoch, MAŁA OJCZYZNA: Zachodnie pogranicze Kurpi Zielonych [dostęp 2022-08-18].
  10. Maria Weronika Kmoch, Regulacja rzeki Orzyc na północnym Mazowszu w okresie międzywojennym, „Studia i Materiały Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku”, 21: XIV Konferencja Polskiego Muzealnictwa Morskiego i Rzecznego, 2018, s. 215–235 [dostęp 2022-08-18].
  11. Maria Weronika Kmoch, Na skraju Kurpiowszczyzny. Parafia pw. św. Floriana w Jednorożcu, Jednorożec: Stowarzyszenie „Przyjaciele Ziemi Jednorożeckiej”, 2020, ISBN 978-83-927409-7-1, OCLC 1225226389 [dostęp 2022-07-21].

Linki zewnętrzneEdytuj