Osówek (województwo lubelskie)

wieś w województwie lubelskim

Osówekwieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie janowskim, w gminie Potok Wielki.

Artykuł 50°41′29″N 22°13′13″E
- błąd 39 m
WD 50°37'N, 22°16'E
- błąd 19726 m
Odległość 987 m
Osówek
wieś
Ilustracja
Fragment miejscowości
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat janowski
Gmina Potok Wielki
Strefa numeracyjna 15
Kod pocztowy 23-313
Tablice rejestracyjne LJA
SIMC 0803880
Położenie na mapie gminy Potok Wielki
Mapa lokalizacyjna gminy Potok Wielki
Osówek
Osówek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Osówek
Osówek
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Osówek
Osówek
Położenie na mapie powiatu janowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu janowskiego
Osówek
Osówek
Ziemia50°41′29″N 22°13′13″E/50,691389 22,220278
Pomnik pomordowanych przez zbrodniarzy hitlerowskich w Osówku 29 września 1942 roku.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie tarnobrzeskim. Jest małą śródleśną miejscowością liczącą około 85 mieszkańców[1].

W miejscowości znajduje się kaplica św. Józefa Robotnika w Osówku będąca kościołem filialnym Parafii Miłosierdzia Bożego w Brzezinach, do której przynależy miejscowa ludność katolicka.

HistoriaEdytuj

Miejscowość powstała w wyniku fali zasiedlania lasów potockich w XIX wieku. Istniała już w 1840 roku Kilku pierwszych osadników zamieszkało na wykarczowanych działkach. W 1865 roku były tu tylko 4 domy i 24 mieszkańców. Około 1872 roku powstała kolonia Osówek. Daniel Lachman, właściciel dóbr Potoka D, początkowo oddał w wieczystą dzierżawę, a później sprzedał kilkaset mórg nowym osadnikom, pochodzącym z Galicji.

Kolonia przewyższała starą cześć kilkukrotnie. W 1905 roku wieś zamieszkiwały 93 osoby, a kolonię 204. Tuż po I wojnie światowej Osówek liczył 45 domów i 274 mieszkańców.

W czasie II wojny światowej, za sprzyjanie partyzantom, Niemcy 29 września 1942 roku spacyfikowali wieś, mordując 43 jej mieszkańców. Dla upamiętnienia tego dramatu w 1967 roku postawiono pomnik. W 1973 roku otwarto remizo-świetlicę. W latach dziewięćdziesiątych zbudowano kościół filialny. W 2007 roku dzięki staraniom Gminy Potok Wielki zostało odbudowane otoczenie obelisku upamiętniającego tamte tragiczne wydarzenia[2]. Obecnie corocznie uczniowie Zespołu Szkół im. Jana Pawła II z Potoczka w rocznicę pacyfikacji uczestniczą w mszy świętej w intencji ofiar, przygotowują z tej okazji inscenizację, a także wspólnie z władzami Gminy Potok Wielki składają wieńce pod obeliskiem.

Części wsiEdytuj

Kierzki – część wsi, stanowiły część kolonii powstałej około 1872 roku.
Łukawica – część wsi, w 1877 roku wymieniana jako stróżówka leśna. Należała do dóbr Potoczek, będących własnością Przanowskich. W 1921 roku istniała tu leśniczówka zamieszkiwana przez 12 osób.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Baranowski Z.:Rys historyczny miejscowości powiatu janowskiego, Stalowa Wola 2001, ​ISBN 83-87840-53-X​.
  • Województwo lubelskie w 15 tomach Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich 1880-1904, oprać. W. Sakławski, Lublin 1974, str. 300.
  • Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. IV, Województwo lubelskie, Warszawa 1924, str. 38-39.
  • Lawera H., Bata A.: Gmina Potok Wielki. Historia i współczesność, Krosno 1999, str. 22-23, 61-63.
  • Grudzień M.: Modliborzyce (osada i gmina) w latach 1944-1954, Praca Magisterska UMCS, Lublin 1996 (mps), str. 12.
  • Fajkowski J.: Wieś w ogniu. Eksterminacja wsi polskiej w okresie okupacji hitlerowskiej, Warszawa 1972, s. 112-113.
  • Mańkowski Z.: Między Wisłą a Bugiem 1939-1944. Studium o polityce okupanta i postawach społeczeństwa, Lublin 1978, s. 251.
  • Fajkowski J., Religa J.: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945, Warszawa 1981, s. 393-394.
  • Rocznik Diecezji Sandomierskiej 1994, Sandomierz 1995, s. 293.
  • Rząd Gubernialny Lubelski (RGL), sygn.: WPIV 1872/155, s. 48-53.
  • Komisarz do spraw włościańskich powiatu Janów, sygn.: 439, 1-2; 453;
  • Rząd Gubernialny Lubelski, Spisy, sygn.: 32; 143.