Platan arizoński

Platan arizoński (Platanus wrightii S.Watson) – gatunek rośliny z rodziny platanowatych (Platanaceae T. Lestib. ex Dumort.). Występuje naturalnie w południowej części Stanów Zjednoczonych (w zachodnim Nowym Meksyku i wschodniej Arizonie) oraz w Meksyku (w stanach Coahuila, Sinaloa i Sonora)[3][4][5]. Epitet gatunkowy został nadany na cześć Charlesa Wrighta (1811–1885) – botanika działającego przede wszystkim w Teksasie (w latach 1837–1952), a także na Kubie oraz w rodzinnym stanie Connecticut[6]. W 1934 roku D.L. Benson opisał związki pomiędzy platanem arizońskim a P. racemosa z południowej Kalifornii. Obniżył on takson P. wrightii do odmiany P. racemosa var. wrightii (S. Watson) L. Benson. Jednak większość autorów (w tym także The Plant List) zachowały ten takson jako odrębny gatunek ze względu na charakterystyczne liście i owoce[7].

Platan arizoński
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd srebrnikowce
Rodzina platanowate
Rodzaj platan
Gatunek platan arizoński
Nazwa systematyczna
Platanus wrightii S.Watson
Proc. Amer. Acad. Arts 10: 349 1875[2]
Synonimy
  • Platanus mexicana Torr. (nom. illeg.)
  • Platanus racemosa subsp. wrightii (S.Watson) A.E.Murray
  • Platanus racemosa var. wrightii (S.Watson) L.D.Benson[2]

MorfologiaEdytuj

 
Pień
Pokrój
Zrzucające liście drzewo dorastające do 25 m wysokości[5]. Pokrój jest rozłożysty. Gałęzie mają białą barwę. Kora ma jasnoszarą barwę z białymi plamkami[6].
Liście
Są dłoniasto-klapowane, z 3 lub 5 klapami, bezwłose. Mierzą 9–25 cm długości oraz 9–30 cm szerokości[5]. Mają zielona barwę[6]. Blaszka liściowa jest o ostrym lub spiczastym wierzchołku. Ogonek liściowy jest nagi i dorasta do 4–7 mm długości. Przylistki są nietrwałe, całobrzegie lub ząbkowane na brzegu[5].
Kwiaty
Są niepozorne, zebrane w kłębiki, rozwijają się w kątach pędów[5]. Mają żółtą barwę[6]. Dorastają do 20 cm długości[5].
Owoce
Czworoboczne niełupki z kosmkiem długich włosów u nasady[6], osiągają 5–8 mm długości, zebrane są w kuliste owocostany o długości 3 cm[5].

Biologia i ekologiaEdytuj

Jest rośliną jednopienną. Rośnie w lasach, na brzegach rzek[5] oraz w wilgotnych skalistych kanionach[6]. Preferuje miejsce w pełnym nasłonecznieniu, z wilgotnym podłożem[6]. Występuje na wysokości od 600 do 2000 m n.p.m. Kwitnie od marca do maja, natomiast owoce dojrzewają od czerwca do października[5]. Dzięcioły i inne pustynne ptaki zakładają gniazda w wydrążonych pniach starych drzew[6].

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-01].
  2. a b Platanus wrightii S.Watson (ang.). The Plant List. [dostęp 15 maja 2016].
  3. Platanus wrightii - S. Wats. / Wright's Sycamore (ang.). NatureServe. [dostęp 10 maja 2016].
  4. Discover Life: Point Map of Platanus wrightii (ang.). Encyclopedia of Life. [dostęp 15 maja 2016].
  5. a b c d e f g h i Platanus wrightii (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 15 maja 2016].
  6. a b c d e f g h Platanus wrightii (ang.). Lady Bird Johnson Wildflower Center. [dostęp 15 maja 2016].
  7. 3. Platanus wrightii S. Watson, Proc. Amer. Acad. Arts. 10: 349. 1875 (ang.). W: Flora of North America [on-line]. efloras.org. [dostęp 15 maja 2016].