Otwórz menu główne

Powiat gubiński – dawny powiat ze stolicą w Gubinie, istniejący w latach 1945-1961 na terenie obecnego powiatu krośnieńskiego (województwo lubuskie).

Powiat gubiński
powiat
1945–1961
Państwo  PRL
Województwo zielonogórskie
Data powstania 1945
Data likwidacji 1961
Siedziba Gubin
Powierzchnia 408 km²
Populacja (1960)
• liczba ludności

21 300
• gęstość 52 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba miast 1
Liczba gromad 6
brak współrzędnych
Portal Portal Polska
Budynek przy ul. Słowackiego 1a w którym mieściło się starostwo

Po zakończeniu II wojny światowej na mocy porozumień pomiędzy zwycięskimi mocarstwami, ziemia gubińska została przyłączona do Polski jako część tzw. Ziem Odzyskanych. Uchwałą Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 roku obszary te zostały przyłączone do województwa poznańskiego. 28 lipca 1945 utworzono powiat gubiński w granicach części dawnego powiatu Guben wchodzących w skład Ziem Odzyskanych[1].

Spis treści

Położenie powiatuEdytuj

Powiat gubiński położony był między 51° 47' a 52° 05' szerokości geograficznej północnej i 14° 35' a 14° 58' długości geograficznej wschodniej. Kształtem przypominał trójkąt, którego północny wierzchołek opierał się o Odrę przy ujściu Nysy Łużyckiej[2]. Zachodnia granica powiatu była zarazem granicę Polski z NRD. Powiat gubiński graniczył z następującymi powiatami: od północy, ze słubickim, od wschodu - z krośnieńskim i od południa z lubskim.

W pierwszych latach po wojnie obszar powiatu wynosił 491 km². W roku 1954 został przekazany do powiatu słubickiego Szydłów. W tym samym roku do powiatu lubskiego przyłączono część obszaru południowo-wschodniej części powiatu gubińskiego. W nowych granicach administracyjnych powiat gubiński liczył 408 km²[2].

Podział administracyjnyEdytuj

Wykaz gmin powiatu gubińskiego z 8 listopada 1945 podaje następujący skład administracyjny powiatu [3]:

Podział ten został wkrótce przekształcony w następujący:

W związku z reformą administracyjną w 1950 roku, powiat gubiński wszedł w skład nowego woj. zielonogórskiego z dniem 6 lipca 1950 roku [4].

1 lipca 1952 powiat składał się z 1 miasta, 5 gmin i 57 gromad (dawnych sołectw) w woj. zielonogórskim (liczba gromad w nawiasach) [5]:

29 września 1954 roku w miejsce gmin wprowadzono gromady. Powiat podzielono na miasto Gubin i gromady Biecz, Chlebowo, Czarnowice, Grabice, Mierków, Pole, Stargard Gubiński, Strzegów i Wałowice. 1 października 1954 gromady Biecz i Mierków odeszły do nowo utworzonego powiatu lubskiego[6]. Gromadę Strzegów zniesiono przed 1961.

Powiat został zniesiony z dniem 31 grudnia 1961 roku. Gubin, Chlebowo i Wałowice weszły w skład powiatu krośnieńskiego, pozostałe gromady zostały włączone do powiatu lubskiego [7].

RolnictwoEdytuj

W roku 1960 ogólna powierzchnia użytkowa gruntów powiatu wynosiła 41117 ha. Procentowy podział na poszczególnych użytkowników przedstawiał się następująco[8]:

  • gospodarstwa indywidualne - 32,8%
  • państwowe gospodarstwa rolne - 5,2%
  • lasy i pozostałe grunty niestanowiące gospodarstw rolnych - 62,0 %

Udział procentowy gospodarstw indywidualnych wynosił[8]:

  • do 2 ha - 34,1%
  • od 2 ha do 5 ha - 17,3%
  • od 5 ha do 10 ha - 30,2%
  • od 10 ha do 20 ha - 18,4%

Gospodarstwa o powierzchni ponad 100 ha występowały w Chlebowie, Mielnie, Żytowaniu, Wałowicach, Grabkach, Gębicach, Brzozowie, Luboszycach, Węglinach, Kumiałtowicach, Wierzchnie i Starosiedlu.

Starostowie/przewodniczący Powiatowej Rady NarodowejEdytuj

  • Andrzej Łuszczyński (przybył z Legnicy-nie objął stanowiska)
  • Stanisław Ciepluch (przybył z Piły - nie objął stanowiska)
  • Czesław Zalewski (przybył z Legnicy - nie objął stanowiska w Gubinie)
  • Tadeusz Młodzianowski[9].
  • Czesław Kończak (1945-1946)[a]
  • Wincenty Wencel (1947-1948)
  • Waltrowski (1948)
  • Młodzianowski (1949)
  • Adamczak (1949-1950)

Przewodniczący Powiatowej Rady Narodowej

  • Jan Koleńczuk (1950 r. był już . Po nim od 1951r. do 3.VII.1954r.
  • Piotr Szczepańczyk (1951 - 3 VII 1954)
  • Józef Zarzycki (l VIII 1954 - do zniesienia powiatu w dniu 31 grudnia 1961)

Próby przywrócenia nazwyEdytuj

Jako że Gubin – obecnie położony w powiecie krośnieńskim – jest miastem znacznie większym od Krosna Odrzańskiego i ma tradycje pełnienia funkcji siedziby starostwa, w 2015 i 2016 toczyła się debata na temat zmiany nazwy powiatu na powiat krośnieńsko-gubiński[10] mimo że Rada Ministrów wstępnie odrzuciła wniosek[11].

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Pierwszy starosta mianowany przez wojewodę poznańskiego

PrzypisyEdytuj

  1. Dziennik Wojewódzki - rok 1945, nr 5, poz. 33
  2. a b Henryk Stachowicz: Rozwój gospodarczy powiatu gubińskiego. s. 16.
  3. Poznański Dziennik Wojewódzki - rok 1945, nr 12, poz. 88
  4. Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255
  5. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., Polska Rzeczpospolita Ludowa, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 1952
  6. Dz. U. z 1954 r. Nr 49, poz. 249
  7. Dz.U. z 1961 r. nr 46, poz. 241
  8. a b Henryk Stachowicz: Rozwój gospodarczy powiatu gubińskiego. s. 86-90.
  9. Henryk Stachowicz: Rozwój gospodarczy powiatu gubińskiego. s. 17.
  10. Nazwa powiatu wciąż może zostać zmieniona
  11. Mortywacja

BibliografiaEdytuj

  • Henryk Stachowicz: Rozwój gospodarczy powiatu gubińskiego w okresie 15-lecia Polski Ludowej. Gubin: Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Gubińskiej i Stowarzyszenie Pionierów Miasta Gubina, 2012.