Praski zamach stanu 1948

Praski zamach stanu 1948 (cz. Únor 1948) – faktyczne przejęcie całości władzy w Czechosłowacji przez Komunistyczną Partię Czechosłowacji (KSČ), z poparciem ZSRR, dokonane w dniach 20–25 lutego 1948 roku w Pradze. Przy zachowaniu fasady demokracji parlamentarnej i pozorów systemu wielopartyjnego wprowadzona została dyktatura partii komunistycznej, kierowanej przez Klementa Gottwalda. Dotychczasowe partie niekomunistyczne zostały przekształcone w niesamodzielne ugrupowania satelickie KSČ, a ich kierownictwa przejęte przez osoby podporządkowane Komunistycznej Partii Czechosłowacji. Przewrotowi towarzyszyły czystki personalne i aresztowania przeciwników partii komunistycznej przez podporządkowaną KSČ Státní bezpečnost. Bezpośrednio po przewrocie w niewyjaśnionych okolicznościach zginął minister spraw zagranicznych Jan Masaryk. Tysiące osób udało się na emigrację.

Praski zamach stanu
zimna wojna
Ilustracja
Dwunastu niekomunistycznych ministrów rządu Czechosłowacji podaje się do dymisji, 20 lutego 1948
Czas 21–25 lutego 1948
Miejsce Czechosłowacja
Przyczyna dążenia czechosłowackich komunistów popieranych przez ZSRR do zdobycia pełni władzy w kraju
Wynik przejęcie władzy w Czechosłowacji przez komunistów
Strony konfliktu
Flag of the President of Czechoslovakia (1918-1939, 1945-1960).svg Prezydent Czechosłowacji

Logo of the Czechoslovak National Socialist Party.svg Czeska Partia Narodowo-Społeczna
Czechoslovak People's Party historical logo.svg Partia Ludowa
Emblem of the Democratic Party (Czechoslovakia).svg Partia Demokratyczna
Czechoslovak Social Democracy.png Czeska Partia Socjaldemokratyczna
(frakcje antykomunistyczne)
Wsparcie:
 Wielka Brytania

Coat of arms of the Czech and Slovak Federal Republic.svg Premier Czechosłowacji

Emblem of the Communist Party of Czechoslovakia.svg Komunistyczna Partia Czechosłowacji
Czechoslovak Social Democracy.png Czeska Partia Socjaldemokratyczna
(frakcje prokomunistyczne)
Wsparcie:
 ZSRR

Dowódcy
Edvard Beneš White flag icon.svg
Petr Zenkl
Jan Šrámek
Jozef Lettrich
Bohumil Laušman White flag icon.svg
Klement Gottwald
Rudolf Slánský
Zdeněk Fierlinger
brak współrzędnych
Manifestacja komunistyczna na Rynku Staromiejskim w Pradze w czasie przewrotu
Portrety Klementa Gottwalda i Józefa Stalina oraz flagi Czechosłowacji i ZSRR w czasie zjadu Komunistycznej Partii Czechosłowacji w 1947 roku

9 maja 1948 roku parlament przyjął nową konstytucję, określającą nowo powstałą Republikę Czechosłowacką jako demokrację ludową, 30 maja odbyły się wybory parlamentarne, w których dopuszczono głosowanie wyłącznie na jedną listę Frontu Narodowego Czechów i Słowaków (KSČ, partie i organizacje satelitarne). 7 czerwca 1948 roku prezydent Republiki Edvard Beneš podał się do dymisji, 14 czerwca 1948 roku stanowisko prezydenta objął Klement Gottwald.

Szok wywołany na Zachodzie przejęciem władzy w Czechosłowacji przez komunistów przyspieszył konsolidację bloku zachodniego w sytuacji rozwijającej się zimnej wojny. Konsekwencją było energiczne wdrażanie Planu Marshalla, skuteczne przeciwdziałanie próbom dojścia do władzy partii komunistycznych we Francji i Włoszech, konsolidacja zachodnich stref okupacyjnych Niemiec w Trizonię, a następnie powołanie Republiki Federalnej Niemiec, wreszcie budowa zachodniego systemu bezpieczeństwa zbiorowego poprzez utworzenie NATO.

System polityczny władzy partii komunistycznej w Czechosłowacji ukształtowany w lutym 1948 roku przetrwał z modyfikacjami do swego upadku w 1989 roku, w czasie Jesieni Ludów.

BibliografiaEdytuj