Otwórz menu główne

Solaris Urbino 15

niskopodłogowy autobus miejski

Solaris Urbino 15niskopodłogowy autobus miejski klasy mega z rodziny Solaris Urbino produkowany w latach 2000–2018 przez polskie przedsiębiorstwo Solaris Bus & Coach S.A. w Bolechowie-Osiedlu koło Poznania.

Solaris Urbino 15
Ilustracja
Solaris Urbino 15 III generacji w barwach Kombus Kórnik
Dane ogólne
Producent Solaris Bus & Coach
Premiera 1999
Lata produkcji 2000–2018
Miejsce produkcji  Polska, Bolechowo-Osiedle
Dane techniczne
Typy nadwozia Niskopodłogowy autobus miejski klasy mega
Układ drzwi 1-2-0
2-2-0
2-2-1
2-2-2
Liczba drzwi 2 lub 3
Wysokość podłogi 320 mm (I drzwi)
320 mm (II drzwi)
340 mm (III drzwi)
Po zastosowaniu przyklęku –70 mm
Szerokość drzwi 1250 mm
Silniki 1) DAF MX11 240
2) DAF MX11 271
Moc silników 1) 240 kW (326 KM)
2) 271 kW (368 KM)
Skrzynia biegów ZF Ecolife
Voith Diwa 6
Długość 14 590 mm
Szerokość 2550 mm
Wysokość 2850 mm[a]
Masa własna 12 700÷15 500 kg
Masa całkowita 24 000 kg
Rozstaw osi 1690 mm
6800 mm
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących do 50+1[b]
Informacje dodatkowe
ABS T
ASR T
EBS T
Klimatyzacja Opcja
Portal Portal Komunikacja miejska

W latach 2000–2018 powstawały autobusy Urbino 15 trzech generacji. I została zastąpiona przez II w 2002 r., natomiast pojazdy III generacji produkowano od 2005 r. Model ten nie przeszedł do IV generacji autobusów Solaris Urbino, ze względu na spadające zainteresowanie klientów autobusami z tego segmentu. Produkcję zakończono w 2018 r., wraz ze wszystkimi wersjami pochodnymi.

Na bazie modelu Urbino 15 powstały też wersje pochodne – napędzane gazem CNG Urbino 15 CNG, wersje niskowejściowe Urbino 15 LE oraz Urbino 15 LE CNG, a także trolejbusy Solaris Trollino 15 i Škoda 28Tr Solaris.

HistoriaEdytuj

Neoplan PolskaEdytuj

 
Neoplan N4020 na ulicach Warszawy
Osobny artykuł: Neoplan Polska.

W 1994 r. Krzysztof Olszewski otworzył w Polsce przedstawicielstwo handlowe niemieckiego producenta autobusów i autokarów Neoplan o nazwie Neoplan Polska Sp. z o.o. W tym samym roku spółka pozyskała pierwsze zamówienie – do Miejskich Zakładów Autobusowych w Warszawie (MZA) trafiły pierwsze 15-metrowe autobusy niskopodłogowe Neoplan N4020. Były to jedne z pierwszych na świecie pojazdów tego typu. Wkrótce spółka Olszewskiego wygrała przetarg na dostawę 72 niskopodłogowych autobusów dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Poznaniu, zapadła więc decyzja o budowie hali produkcyjnej w oddalonym od stolicy Wielkopolski o kilkanaście kilometrów Bolechowie-Osiedlu. 22 marca 1996 r. fabrykę opuścił pierwszy autobus produkcji Neoplan Polska. W latach 1996–2000 w zakładach w Bolechowie montowano neoplany serii 4000, w tym zyskujący wówczas w Polsce na popularności 15-metrowy model N4020. Był one tańszy od modeli przegubowych, a jego pojemność była niewiele mniejsza. W dodatku były to pojazdy o wiele nowocześniejsze w stosunku do dominujących wówczas w przedsiębiorstwach komunikacyjnych autobusów Jelcz oraz Ikarus[1][2][3].

I generacja (1999–2002)Edytuj

 
Solaris Urbino 15 z 2001 r. w barwach MZA Warszawa
 
Urbino 15 z 2000 r.
 
Widok na tył autobusu
 
Wnętrze, widok na przód
 
Wnętrze, widok na tył

W 1999 r. podczas Międzynarodowych Targów Poznańskich Neoplan Polska zaprezentował pierwszy autobus pod nową marką Solaris. Był to 12-metrowy model Urbino 12. W tym samym roku na łódzkiej wystawie komunikacji miejskiej zaprezentowano model o długości 15 metrów o nazwie Urbino 15[1][4][3].

Nowy model Urbino 15, podobnie jak pozostałe z rodziny Solaris Urbino, został zaprojektowany przy użyciu komputerowego systemu modelowania. W fazie projektowej szczególny nacisk położono na nowoczesny design, ale także na ergonomię i praktyczne zastosowania. Nowoczesna, opływowa linia wyróżniała się wówczas na rynku autobusów miejskich. Szczególną innowacją, a jednocześnie znakiem charakterystycznym autobusów z rodziny Urbino, stała się asymetryczna linia przedniej szyby poprawiająca widoczność kierowcy podczas podjeżdżania do przystanku. Stanowisko kierowcy i przestrzeń pasażerską zaprojektowano jak najbardziej ergonomicznie. Zapewniono także łatwy dostęp do filtra powietrza i chłodnicy, zastosowano system centralnego smarowania w celu zminimalizowania koniecznych przeglądów i prac serwisowych. Podłoga na całej długości pojazdu miała być niska, w związku z czym silnik umieszczono w tzw. zabudowie wieżowej. Jednostkę napędową początkowo stanowił silnik DAF, jednak w egzemplarzu prezentowanym podczas targów IAA we Frankfurcie nad Menem w 2000 r. zamontowano silnik MAN D-0836 LOH1 o pojemności 6,87 dm³ i mocy 206 kW (280 KM) spełniający normę emisji spalin Euro 3. W nowej wersji instalację elektryczną oparto na magistrali CAN[3].

W pierwszym roku produkcji sprzedano łącznie 55 sztuk Urbino 15. Pierwszymi odbiorcami tego modelu w 2000 r. były Miejskie Zakłady Autobusowe w Warszawie oraz Komunikacja miejska w Lublinie. Najwięcej Urbino 15 I generacji trafiło jednak do prywatnego przedsiębiorstwa Connex, które obsługiwało linie miejskie na terenie Warszawy. W 2000 r. sprzedano także jeden egzemplarz Urbino 15 do czeskiego przewoźnika DPO z Ostrawy. Był to pierwszy autobus marki Solaris zakupiony przez zagranicznego przewoźnika. Zakup poprzedzony był testami wytrzymałościowymi autobusu na torze Tatra w Kopřivnicy, gdzie w warunkach drogowych potwierdzono wcześniejsze symulacje komputerowe dotyczące wytrzymałości pojazdu[1][3].

II generacja (2002–2005)Edytuj

 
Solaris Urbino 15 II generacji z 2005 r. należący do PKM Gliwice
 
Solaris Urbino 15 z 2005 r. w Ostrawie
 
Widok na tył autobusu II generacji w Czeskich Budziejowicach (rok prod. 2004)

W 2002 r. wprowadzono nową, drugą generację autobusów Solaris Urbino 15. Był to model przejściowy pomiędzy pojazdami pierwszej a trzeciej generacji. Zmieniono lekko wzornictwo pojazdu, wprowadzono niewielkie zmiany w układzie wnętrza, a także usprawnienia techniczne. Autobusy Urbino 15 II generacji trafiły m.in. do Warszawy, Gliwic, Jaworzna, Ostrawy i Pilzna[3][5].

W 2004 r. podczas targów Transexpo w Kielcach, obok premiery III generacji 12-metrowej wersji Urbino, a także Urbino 12 w wersji low entry, miała miejsce prezentacja pierwszego autobusu Solaris z napędem na gaz CNG – Solaris Urbino 15 CNG. Umieszczenie butli na gaz na dachu autobusu wymusiło zmiany w konstrukcji ramy pojazdu. Napęd stanowił silnik E 2876 LUH01 o mocy 228 kW (310 KM) i maksymalnym momencie obrotowym 1 250 Nm. Pierwszy egzemplarz gazowego Urbino 15 trafił do słowackich Koszyc[1][3].  

III generacja (2005–2018)Edytuj

 
Solaris Urbino 15 III generacji przed faceliftingiem należący do PKM Sosnowiec
 
Solaris Urbino 15 III po faceliftingu generacji w Aarhus
 
Solaris Urbino 15 należący do czeskiego przewoźnika Veolia Transport

W 2005 r., wraz z wprowadzeniem nowej odsłony autobusów z rodziny Solaris Urbino, rozpoczęto produkcję Urbino 15 III generacji. Wprowadzone zmiany były znacznie większe, niż miało to miejsce w przypadku poprzedniej generacji. Zmieniono design przedniej i tylnej ściany, nadano im bardziej dynamiczny kształt. Zmodyfikowano też nadkola i wnętrze pojazdu. Wprowadzono jednostki napędowe DAF i Iveco spełniające normę emisji spalin Euro 3 lub Euro 4, jednocześnie rezygnując z silników MAN[3][6][7].

W 2008 r. miała miejsce prezentacja Urbino New Editionfaceliftingu autobusów z rodziny Urbino. Wprowadzono niewielkie zmiany stylistyczne oraz drobne usprawnienia techniczne[8]. W tym samym roku podczas targów Autotec w Brnie Solaris zaprezentował niskowejściowy model Solaris Urbino 15 LE (ang. low entry). Jest to wersja przeznaczona głównie dla przewoźników na trasach podmiejskich[9]. W 2010 r. przedstawiono niskowejściową wersję Urbino 15 z napędem gazowym – Urbino 15 CNG. Autobus ten szczególnie popularny stał się w krajach skandynawskich. W pierwszym roku produkcji sprzedano 230 szt. Urbino 15 LE CNG, co stanowiło ok. 20% całkowitej sprzedaży autobusów Solaris[4][10].

W 2014 r. Solaris zaprezentował IV generację rodziny Urbino[1], nie przedstawiono jednak nowej odsłony modelu Urbino 15. Równolegle z nową generacją, produkowano autobusy III generacji. Na początku 2018 r. poinformowano, że od tego roku nastąpi wygaszenie produkcji poprzedniej generacji, a model Urbino 15 nie będzie już produkowany w związku ze spadającym zainteresowaniem klientów[11]. Ostatnie sztuki piętnastometrowych Urbino trafiły w maju 2018 r. do MPK Legnica[12].

KonstrukcjaEdytuj

Dane techniczne autobusów Solaris Urbino 15 oraz modeli pochodnych (wg stanu z 2013 r.)
Urbino 15 Urbino 15 CNG Urbino 15 LE Urbino 15 LE CNG Trollino 15
Dane podstawowe:
Długość [mm] 14590
Wysokość [mm] 2850[a] 3400 3000[a] 3250 3490[c]
Szerokość [mm] 2550
Rozstaw osi [mm] 6800/1690
Zwis przedni/tylny [mm] 2700/3400
Średnica zawracania [m] ok. 24
Masa własna [kg] 12 700÷15 500 13 300÷15 600 12 700÷15 500
Dopuszczalna masa całkowita [kg] 24 000 25 000 24 000
Podwozie i układ jezdny:
Oś przednia ZF RL 75 EC lub
ZF RL 85 A
Oś napędowa ZF AV 132
Oś wleczona ZF RL 85 A
Układ hamulcowy ABS, EBS, ASR, hamulec postojowy, hamulec przystankowy, retarder ABS, EBS, ASR, hamulec postojowy, hamulec przystankowy
Układ poziomujący zawieszenie ECAS II z przyklękiem z prawej strony (podnoszenie o ok. 60 mm, opuszczanie o ok. 70 mm)
Układ kierowniczy ZF Servocom 8098
Układ napędowy:
Silnik 1) DAF MX11 240 (240 kW)
2) DAF MX11 271 (271 kW)
Cummins ISLG8.9E6 320 (239 kW) DAF MX11 271 (271 kW) Cummins ISLG8.9E6 320 (239 kW) 1) Cegelec TV Europulse asynchroniczny 6-polowy (175 kW)
2) Medcom ANT 175-600 asynchroniczny 6-polowy (175 kW)
3) Škoda BlueDrive asynchroniczny 6-polowy (250 kW)
Zbiornik paliwa [l] 250 lub 350 butle kompozytowe 6 lub 7×214 300 butle kompozytowe 6 lub 7×214
Zbiornik Ad-Blue [l] 50 50
Skrzynia biegów 1) Voith Diwa 6
2) ZF Ecolife
Układ centralnego smarowania centralny punkt smarny na smar stały lub układ Vogel KFBS1 na smar półpłynny
Elektryka oparta na magistrali CAN-Bus
Nadwozie i wnętrze:
Wysokość wnętrza [mm] 2370 ? ? 2370
Wysokość wejścia [mm] 1. i 2. drzwi: 320
3. drzwi: 340
320 lub 360[d] 1. i 2. drzwi: 320
3. drzwi: 340
Układ drzwi 1-2-0
2-2-0
1-2-2
2-2-2
1-2-0
1-2-1
2-2-0
2-2-1
1-2-0
2-2-0
1-2-2
2-2-2
Rampa inwalidy przy drugich drzwiach, ręczna
Liczba miejsc siedzących do 50+1[b] do 49+1[b] do 65+1[b] do 64+1[b] do 50+1[b]
Klimatyzacja miejsca pracy kierowcy Tak Tak Tak Tak Tak
Klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej Opcja Opcja Opcja Opcja Opcja
Ogrzewanie grzejniki konwektorowe, dmuchawy 2-stopniowe nagrzewnice elektryczne 1-stopniowe opcjonalnie ogrzewanie wodne, grzejniki konwektorowe lub dmuchawy 2-stopniowe
Układ dodatkowego ogrzewania Spheros (Webasto) lub
Piec na biopaliwo Eberspächer
Spheros (Webasto) Spheros (Webasto) lub
Piec na biopaliwo Eberspächer
Spheros (Webasto)
Źródła [2] [2] [13] [13] [14]

Konstrukcje powstałe na bazie Solarisa Urbino 15Edytuj

Solaris Trollino 15/Škoda 28Tr SolarisEdytuj

Osobny artykuł: Solaris Trollino.
 
Wileńskie Trollino 15 II generacji
 
Solaris Trollino 15 III generacji w Ostrawie
 
Škoda 28Tr Solaris w Pardubicach

W 2003 r., po pozytywnych doświadczeniach z konstrukcją trolejbusów o długości 12 i 18 m, Solaris zaprezentował model 15-metrowy Trollino 15 oparty na konstrukcji Urbino 15 II generacji. Był to pierwszy trolejbus o tej długości na świecie. Prototyp powstał w zakładach DPO Ostrawa we współpracy z czeskimi producentami Cegelec i ČKD Pragoimex odpowiedzialnymi za napęd oraz osprzęt elektryczny. Trollino 15 II generacji trafiły na ulice Ostrawy oraz Wilna[3][15].

Wraz z wprowadzeniem III generacji autobusów miejskich Urbino 15, wdrożono do produkcji nową generację trolejbusów Trollino 15. Od 2008 r. czeskie przedsiębiorstwo Škoda Electric pod nazwą Škoda 28Tr Solaris produkowało trolejbusy oparte na konstrukcji Trollino 15, jednak z własnym napędem i instalacją elektryczną. Produkcję Trollino 15 zakończono wraz z wycofaniem z oferty modelu Urbino 15. Łącznie powstało 80 pojazdów tego typu, które trafiły na Litwę oraz do Czech[3][15][11].

Solaris Urbino 15 CNGEdytuj

 
Bratysławski Solaris Urbino 15 CNG III generacji

Równolegle obok premiery III generacji autobusów z rodziny Urbino w 2014 r. miała miejsce premiera pierwszego autobusu Solaris napędzanego sprężonym gazem ziemnym – Solaris Urbino 15 CNG. Napęd pojazdu stanowił silnik E 2876 LUH01 o mocy 228 kW (310 KM) i maksymalnym momencie obrotowym 1 250 Nm. Gaz był magazynowany w 6 butlach kompozytowych na dachu pojazdu o łącznej pojemności 1 200 dm³. Rozwiązanie takie wymusiło na projektantach przekonstruowanie całego dachu. Pierwszym odbiorcą gazowych Urbino 15 był przewoźnik miejski z Koszyc[3]. W późniejszych latach Urbino 15 CNG III generacji trafiło także do Bratysławy i Sewilli[16][17].

Solaris Urbino 15 LE/Solaris Urbino 15 LE CNGEdytuj

Osobny artykuł: Solaris Urbino 15 LE.
 
Solaris Urbino 15 LE w Austrii
 
Solaris Urbino 15 LE CNG należący do Veolia Transport Sverige
 
Wnętrze niskowejściowego Urbino 15

W 2008 r. podczas targów Autotec w Brnie Solaris zaprezentował model Solaris Urbino 15 LE, który dołączył do oferowanego wcześniej autobusu niskowejściowego Urbino 12 LE. Pojazd został zaprojektowany głównie z myślą o trasach podmiejskich o większej liczbie pasażerów. Napęd Urbino 15 LE, w odróżnieniu od silnika w zabudowie wieżowej w modelu niskopodłogowym, stanowił leżący silnik DAF PR 265 o mocy 265 kW (360 KM), a później DAF MX11 o mocy 271 kW (368 KM). W 2010 r. w ofercie pojawił się niskowejściowy model napędzany gazem CNG – Solaris Urbino 15 LE CNG. Został on zaprojektowany z myślą o dużym zapotrzebowaniu na tego typu autobusy na terenie krajów skandynawskich. W pierwszym roku produkcji sprzedano 230 sztuk autobusów tego typu, z czego wszystkie trafiły do Szwecji i Norwegii, głównie do przedsiębiorstwa Veolia[3][9][13]. Za taki wynik sprzedaży Solaris otrzymał w 2011 r. nagrodę „Junior polskiego eksportu”[10][18].

UwagiEdytuj

  1. a b c Wysokość pojazdu bez klimatyzacji
  2. a b c d e f W zależności od układu wnętrza, układu drzwi i wyposażenia dodatkowego
  3. Wysokość całkowita ze złożonym pantografem. Wysokość pojazdu bez nadbudowy na dachu to 2850 mm
  4. W zależności od rozmiaru kół

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Historia – Solaris Bus & Coach S.A., solarisbus.com [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  2. a b c Solaris Bus & Coach S.A., Urbino, Katalog produktowy, 2013 (pol.).
  3. a b c d e f g h i j k Zbigniew Rusak, Solaris Urbino - 15 lat rynkowego sukcesu [dostęp 2019-03-09].
  4. a b Solaris. Power of Enthusiasm, Broszura informacyjna Solaris Bus & Coach S.A., 2013 (pol.).
  5. Marcin Stiasny: Atlas autobusów. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2008. ISBN 978-83-920757-4-5.
  6. Kortrijk 2005: Solaris – specjalista od wyzwań, infobus.pl, 10 grudnia 2005 [dostęp 2019-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-14] (pol.).
  7. Sosnowiec: Pierwsze Solarisy Urbino 15 III już na trasie, infobus.pl, 3 września 2006 [dostęp 2019-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-14] (pol.).
  8. Solaris w drodze do IV generacji Urbino, inforail.pl, 10 marca 2009 [dostęp 2019-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-13] (pol.).
  9. a b AUTOTEC 2008: Solaris Bus & Coach (2), infobus.pl, 24 czerwca 2008 [zarchiwizowane z adresu 2014-08-10] (pol.).
  10. a b Solaris Urbino 15 LE CNG – Juniorem Eksportu, motoryzacja.wnp.pl [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  11. a b Solaris na rok 2018: trzy premiery i trzy wygaszenia [FILM], infobus.pl, 9 lutego 2018 [dostęp 2019-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2018-08-26] (pol.).
  12. Jedne z ostatnich piętnastek Solarisa w Legnicy, infobus.pl, 12 maja 2018 [dostęp 2019-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-14] (pol.).
  13. a b c Solaris Bus & Coach S.A., Urbino Low Entry, Katalog produktowy, 2013 (pol.).
  14. Solaris Bus & Coach S.A., Trollino, Katalog produktowy, 2013 (pol.).
  15. a b Marcin Połom, Bohdan Turżański, Doświadczenia Solaris Bus & Coach S.A. w produkcji trolejbusów, 2011 [dostęp 2019-03-12].
  16. Solaris Urbino 15 CNG – Fotogaleria transportowa, phototrans.eu [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  17. Pierwsze Solarisy pojadą do Sewilli, infobus.pl [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  18. Solaris Urbino 15 LE CNG Juniorem polskiego eksportu, infobus.pl, 9 czerwca 2011 [dostęp 2019-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-14] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj