Stal Rzeszów (żużel)

klub żużlowy

Stal Rzeszówpolski klub żużlowy z Rzeszowa. Dwukrotny drużynowy mistrz Polski.

Stal Rzeszów
Pełna nazwa

Speedway Stal Rzeszów Spółka Akcyjna

Przydomek

Żurawie

Barwy

biało-niebieskie

Data założenia

1944 (klub)
1951 (sekcja)

Debiut w najwyższej lidze

13 kwietnia 1958

Państwo

 Polska

Siedziba

Rzeszów

Adres

ul. Hetmańska 69

Stadion

Stadion Miejski w Rzeszowie

Prezes

Ireneusz Nawrocki

Strona internetowa
Żużlowcy Stali Rzeszów w sezonie 2009

Historia klubuEdytuj

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

„Czarny sport” trafił do Rzeszowa w 1948 r. Utworzono pierwszą w Rzeszowie sekcję żużlową (w ramach Zrzeszenia Sportowego Gwardia), do której wstąpili ścigający się na torze członkowie Rzeszowskiego Towarzystwa Kolarzy i Motorzystów. Pierwszymi zawodnikami w sekcji już żużlowej ZKS Stal byli: Tadeusz Fedko, Romuald Iżewski, Władysław Jankowski, Józef Christiani, Edward Klaczkowski, Władysław Wilanowski. Sekcja starała się stworzyć prawdziwy żużel w Rzeszowie, więc wraz z zawodnikami wyjeżdżano na różnego rodzaju zawody.

Fedko i Iżewski przystąpili do realizacji pomysłu budowy pierwszego polskiego silnika do motocykla żużlowego. Dnia 30 kwietnia 1954 r. pierwszy silnik do motocykla żużlowego stanął do jazdy próbnej. Silnik, który zrewolucjonizował sport żużlowy, otrzymał nazwę FIS-1 (Fedko, Iżewski, Stal-1).

Wojewódzki Zarząd Dróg Publicznych zlecił budowę toru żużlowego rzeszowskiemu Rejonowi Eksploatacji DP. Nowy tor uroczyście otwarto 5 sierpnia 1956 r., a na inaugurację rozegrano na granitowej nawierzchni I eliminację indywidualnych mistrzostw Polski, które oglądały nieprzebrane tłumy sympatyków czarnego sportu. Doniesienia prasowe z tych zawodów liczbę widzów oszacowały na około 30 tys.

W 1957 r. Stal awansowała do I ligi, gdzie miała pokazać siły rzeszowskiej drużyny. Silniki własnej produkcji, stadion pękający w szwach od kibiców, nowi doświadczeni zawodnicy. Jednak od lipca 1957 szczęście nie dopisywało żużlowcom znad Wisłoka. Zaczęło się od kontuzji Janusza Kościelaka przed ważnym meczem z Górnikiem Rybnik. Następnie na torze zginął Stanisław Różański. Trapiące kontuzje i defekty z pewnością zadziałały destrukcyjnie na psychikę zawodników. Jeszcze przed sezonem 1959 w towarzyskim boju zdarzyła się następna tragedia. Eugeniusz Nazimek – jeden z najwybitniejszych polskich żużlowców zginął na rzeszowskiej niebezpiecznej nawierzchni. Po seryjnych wypadkach i zgonach zawodników, tor przy ulicy Hetmańskiej modyfikowano, profilowano na nowo jego wiraże, aż w końcu zmieniono granitową nawierzchnię na tradycyjną, na której żużlowcy ścigali się do niedawna. Po latach (od 1982) Stal zaczęła organizować rokrocznie Memoriał im. Eugeniusza Nazimka. Tym razem śmierć na torze wspaniałego zawodnika i trenera nie pogrążyły doświadczonej już drużyny, a zmobilizowała do wysiłku, który już w następnym sezonie zaprocentowało.

Jesienią 1959 zespół ponownie awansował do grona najlepszych drużyn w kraju. Analizując skład zespołu można było dopatrzyć się realnych szans w sięgnięciu po najwyższe trofeum DMP. Tak też się stało: Florian Kapała, Jan Malinowski, Stefan Kępa, Janusz Kościelak, Marian Stawecki, Marian Pilarczyk, Wiktor Brzozowski, Hieronim Unicki, Józef Batko zdobyli mistrzostwo Polski. W sezonach 1960-1961 Rzeszów szczycił się bezapelacyjnie najlepszą drużynę w kraju. Na stadionie średnio zasiadało około 30 tys. kibiców. W latach 1962-1963 Stalowcy sięgnęli po wicemistrzowski tytuł. Natomiast brązowy medal zespół wywalczył w roku 1966.

Po spektakularnych sukcesach przyszedł kryzys, po dziewięcioletnim (z jednoroczną przerwą) pobycie w I lidze Stal opuściła szeregi najlepszych drużyn w kraju. Stary już zespół Stali trzeba było budować od początku. Przebudowano tor, szkolono młodzież, więc trzeba było czekać na rozwój rzeszowskich talentów. Dzięki odnowie drużyny po dwunastu latach Stal powróciła do I dywizji. Od 1981 nieprzerwanie do 1990 Stalowcy bronili się przed spadkiem do niższej klasy rozgrywek. Kłótnie klubowe i zmiany personalne wpłynęły negatywnie na żużlowców, którzy zostali zdegradowani do II ligi. Jednak już w następnym sezonie awansowali do najwyższej ligi. W sezonie 1992 rzeszowianie obronili się przed spadkiem, jednak w następnym sezonie ta sztuka im się nie udała. Miała to być roczna kwarantanna żużlowców znad Wisłoka. Młodzi zawodnicy odnoszący sukcesy indywidualne i drużynowe stali się podporą zespołu. Dzięki waleczności Piotra Winiarza, Macieja Kuciapy, Rafała Wilka, Piotra Gancarza i Rafała Trojanowskiego Rzeszów cieszył się awansem do I ligi. Szkolenie młodzieży stało się klubową specjalnością. Taka taktyka działaczy doprowadziła w 1998 do drugiego brązowego medalu DMP. Piotr Winiarz, Maciej Kuciapa, Rafał Trojanowski, Janusz Stachyra, Piotr Świst, Grzegorz Rempała, Tomasz Rempała, Andrzej Rybka, Sławomir Czarnik i dwóch obcokrajowców – Joe Screen i Antonín Kasper, nie startowali już w następnym sezonie z taką werwą i determinacją. Wycofanie się dotychczasowego sponsora – Van-Puru wpłynęło negatywnie na zespół, a nowy sponsor KKER nie stworzył najlepszych warunków dla teamu znad Wisłoka. Drużyna spadła do niższej klasy rozgrywek, gdzie walczył wspomagany przez Rafinerię Jasło o awans, aż do 2005 roku, kiedy żużlowcy sponsorowani przez Marmę Polskie Folie wygrali rozgrywki I ligi i powrócili do grona zespołów Ekstraligi.

Przez 11 lat drużynę sponsorowała Marta Półtorak (prezes firmy Marma), która była też prezesem klubu.

Poszczególne sezonyEdytuj

Sezon Rozgrywki ligowe Uwagi
Liga Miejsce
1955 II II liga 4/7
1956 II liga (gr. „południe”) 3/8
1957 II liga   1/7
1958 I I liga   7/8
1959 II II liga   1/8
1960 I I liga   1/8
1961 I liga   1/8
1962 I liga   2/8
1963 I liga   2/8 2/8
1964 I liga 4/8
1965 I liga 4/8 4/8
1966 I liga   3/8
1967 I liga 4/8 5/8
1968 I liga 4/8
1969 I liga   8/8
1970 II II liga 2/8 Przegrane baraże o awans
1971 II liga 6/8
1972 II liga 5/8
1973 II liga 5/8
1974 II liga 6/8
1975 II liga 7/8
1976 II liga 6/6
1977 II liga 4/7
1978 II liga 5/7
1979 II liga 3/8
1980 II liga 2/8 Przegrane baraże o awans
1981 II liga   1/7
1982 I I liga 7/10
1983 I liga 7/10
1984 I liga 9/10 Wygrane baraże o utrzymanie
1985 I liga 7/10
1986 I liga 6/10
1987 I liga 8/10
1988 I liga 9/10 Wygrane baraże o utrzymanie
1989 I liga 6/10
1990 I liga   8/8
1991 II II liga   1/12
1992 I I liga 8/10
1993 I liga   10/10
1994 II II liga   2/10
1995 I I liga 7/10
1996 I liga 8/10
1997 I liga 7/10
1998 I liga   3/10
1999 1 I liga   9/10
II II liga   11/13
2000 II I liga 4/8
2001 I liga 3/8
2002 I liga 4/8
2003 I liga 6/8
2004 I liga 3/7
2005 I liga   1/8
2006 I Ekstraliga 6/8
2007 Ekstraliga 4/8
2008 Ekstraliga 7/8   Przegrane baraże o utrzymanie
2009 II I liga 3/8
2010 I liga   1/8
2011 I Ekstraliga 5/8
2012 Ekstraliga 7/10
2013 Ekstraliga   8/10
2014 II I liga   1/8
2015 I Ekstraliga 7/8 Wygrane baraże o utrzymanie
  Spadek – klub nie wystąpił o licencję na starty w Ekstralidze
2016 II I liga 4/11
2017 I liga 7/8   Przegrane baraże o utrzymanie
2018 III II liga   1/7
Poziom ligowy Liczba sezonów Sezony
I 34 1958, 1960–1969, 1982–1990, 1992–1993, 1995–1999, 2006–2008, 2011–2013, 2015
II 29 1955–1957, 1959, 1970–1981, 1991, 1994, 2000–2005, 2009–2010, 2014, 2016–2017
III 1 2018

1 W 1999 r. w rozgrywkach ligowych występowała również druga drużyna.

OsiągnięciaEdytuj

KrajoweEdytuj

Poniższe zestawienia obejmują osiągnięcia klubu oraz indywidualne osiągnięcia zawodników reprezentujących klub w rozgrywkach pod egidą PZM, GKSŻ oraz Ekstraligi.

Mistrzostwa PolskiEdytuj

Drużynowe mistrzostwa Polski

Młodzieżowe drużynowe mistrzostwa Polski

Mistrzostwa Polski par klubowych

Młodzieżowe mistrzostwa Polski par klubowych

Indywidualne mistrzostwa Polski

Młodzieżowe indywidualne mistrzostwa Polski

PozostałeEdytuj

Puchar Polskiego Związku Motorowego

Indywidualny Puchar Polski

Złoty Kask

Srebrny Kask

Brązowy Kask

Liga Juniorów

  • 2. miejsce (1): 2008
  • 3. miejsce (1): 2015

Indywidualne międzynarodowe mistrzostwa Ekstraligi

MiędzynarodoweEdytuj

Poniższe zestawienia obejmują indywidualne osiągnięcia zawodników krajowych na arenie międzynarodowej, a także w barwach reprezentacji Polski, w rozgrywkach pod egidą FIM oraz FIM Europe.

Mistrzostwa świataEdytuj

Drużynowe mistrzostwa świata

Drużynowe mistrzostwa świata juniorów

Mistrzostwa EuropyEdytuj

Drużynowe mistrzostwa Europy juniorów

Mistrzostwa Europy par

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

BibliografiaEdytuj