Otwórz menu główne

Stanisław Lanckoroński (hetman)

wojewoda ruski, hetman polny koronny 1654-1657
Ten artykuł dotyczy hetmana polnego koronnego. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Stanisław Lanckoroński herbu Zadora (ur. 1590, zm. przed 19 lutego 1657 roku[1]) – hetman polny koronny w latach (1654–1657), wojewoda ruski w latach 1651–1656, wojewoda bracławski w latach 1649–1651, regimentarz koronny w latach 1649–1650, kasztelan kamieniecki w 1649 roku, kasztelan halicki w latach 1646–1649, dworzanin królewski w 1641 roku, starosta nossowski[2], skalski, starosta ratneński[1].

Stanisław Lanckoroński
Herb
Zadora
Rodzina Lanckorońscy
Data urodzenia 1590
Data śmierci przed 19 lutego 1657

Studiował w Lejdzie w 1635 roku, w Orleanie w 1635 roku[3].

Był posłem na sejm z województwa ruskiego i sandomierskiego. W młodości służył w wojsku pod dowództwem Stanisława Koniecpolskiego, walcząc zarówno z Tatarami (m.in. pod Martynowem w 1624) jak i ze Szwedami na Pomorzu (gdzie zdobył okręt szwedzki). Walczył pod Ujściem, pobił chana tatarskiego Gałgę pod Bełzem. Od roku 1646 kasztelan halicki.

W czasie powstania Chmielnickiego obronił skutecznie Kamieniec Podolski przed Kozakami. W czasie sejmu w 1649 roku mianowany przez króla regimentarzem koronnym i kasztelanem kamienieckim. W 1649 roku bronił przed Kozakami Zbaraż. Od roku 1649 wojewoda bracławski i starosta stopnicki. Na sejmie 1649/1650 roku wyznaczony z Senatu na komisarza komisji wojskowej lubelskiej, która zająć się miała wypłatą zaległych pieniędzy wojsku[4]. Brał udział w bitwie pod Beresteczkiem w 1651. W 1652 został mianowany wojewodą ruskim. W 1653 brał udział w wyprawie żwanieckiej. Od roku 1654 hetman polny koronny.

Odznaczył się w bitwie pod Ochmatowem w 1655 z Rosjanami i Kozakami. W czasie potopu szwedzkiego stoczył zwycięską bitwę pod Piątkiem. Niedługo potem doznał jednak porażki w bitwie pod Wojniczem (ocalili go wtedy od śmierci Stefan Bidziński i Wespazjan Kochowski). Odstąpił wraz z wojskiem kwarcianym Jana Kazimierza II Wazę i uznał za króla Karola X Gustawa.

W grudniu 1655 powrócił do Jana Kazimierza i zawiązał konfederację tyszowiecką przeciwko Szwedom. Wziął udział w trzydniowej bitwie pod Warszawą.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565–1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 227.
  2. Nosówka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa 1886., s. 186.
  3. Marcin Broniarczyk. Wykształcenie świeckich senatorów w Koronie za Władysława IV.Kwartalnik Historyczny”. 2, 2012 (R. 119), s. 285.
  4. Volumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 129.

BibliografiaEdytuj

  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1934–1939)
Poprzednik
Jeremi Wiśniowiecki
  wojewoda ruski
1652–1657
  Następca
Stefan Czarniecki