Otwórz menu główne

Stara Sól (ukr. Стара Сіль, Stara Sil) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w rejonie starosamborskim obwodu lwowskiego. Status osiedla typu miejskiego od 1940 r. Liczy około 1221 mieszkańców.

Stara Sól
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Populacja (2001)
• liczba ludności

1221
Kod pocztowy 82066
Tablice rejestracyjne +380 3238
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Stara Sól
Stara Sól
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Stara Sól
Stara Sól
Ziemia49°29′N 22°57′E/49,483333 22,950000
Portal Portal Ukraina
Stara Sól, cerkiew pw. Zmartwychwstania Pańskiego

HistoriaEdytuj

Pierwsze wzmianki na temat Starej Soli pochodzą z roku 1502, było to miasto królewskie należące do ekonomii samborskiej Rzeczypospolitej. Starasol położona była na przełomie XVI i XVII wieku w powiecie samborskim ziemi przemyskiej województwa ruskiego[1], w 1565 roku należała do żupy solnej przemyskiej[2]. Przywileje królewskie i dotacje miasto otrzymało w roku 1557 oraz 1578. W roku 1614 miasto otrzymało dotację Mikołaja Daniłowicza na utrzymanie kościoła. Z 1615 r. pochodzą pierwsze wzmianki o Żydach osiedlających się w mieście[3]. W roku 1660 powstaje murowany kościół rzymskokatolicki, następnie konsekrowany w roku 1743 pw. św. Michała Archanioła. W XVIII w. w Starej Soli powstaje samodzielna gmina żydowska, a w 1765 r. mieszka tu 229 Żydów. Zapewne w tym czasie powstaje tutejsza synagoga. Miasto było ważnym ośrodkiem ważenia soli z żup królewskich. Do 1772 w ziemi przemyskiej województwa ruskiego Rzeczypospolitej.

Od rozbioru Polski w 1772 r. w składzie Królestwa Galicji i Lodomerii. W roku 1853 zamknięto żupy solne ze względu na wyeksploatowanie surowicy. W 1880 r. Stara Sól liczy 1347 mieszkańców, z czego 732 rzymskich katolików, 416 żydów, oraz 198 grekokatolików. W tym roku prowadzono tu badania geologiczne w poszukiwaniu pokładów soli, jednak nie dały one oczekiwanych rezultatów. Od roku 1905 w pobliżu miejscowości prowadzi linia kolejowa łączącą Użhorod z Samborem.

W 1921 r. Stara Sól liczy 1170 mieszkańców, z czego 211 to Żydzi. W okresie międzywojennym Stara Sól leży w powiecie starosamborskim województwa lwowskiego w niepodległej Polsce. W tym czasie burmistrzem jest Franciszek Korostyński. 1 kwietnia 1932 r. w związku z likwidacją powiatu starosamborskiego miasto włączone zostało do powiatu samborskiego[4].

Po przegranej przez Polskę wojny obronnej w '39 Stara Sól znalazła się w części zajętej przez ZSRR. 4 grudnia 1939 r. została wcielona w rozszerzone inicjatywą radziecką granice Ukraińskiej SRR (obwód drohobycki). Po ataku Niemiec na ZSRR miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. Od 1 sierpnia 1941 r. na terenie powiatu Sambor Dystryktu Galicja w składzie Generalnego Gubernatorstwa. W marcu 1942 r. Niemcy tworzą getto dla żydowskich mieszkańców Starej Soli, które likwidują w sierpniu tego samego roku, wywożąc starosolskich Żydów do getta w Samborze a stamtąd do obozu zagłady w Bełżcu. W sierpniu 1944 miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie[5]. Po II wojnie światowej formalnie odłączone od Polski i włączone do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej – początkowo w obwodzie drohobyckim, później ponownie we lwowskim. Po uzyskaniu w 1991 niepodległości przez Ukrainę w jej składzie. Silskiej radzie w Starej Soli podlegają Stara Ropa i Twary.

Rejon starosamborski, w którym leży Stara Sól, należy do transgranicznego mikroregionu Dolina Wiaru.

Ważniejsze obiektyEdytuj

Kościół przetrwał obie wojny światowe, został zamknięty dopiero po wysiedleniu Polaków z przedwojennych województw wschodnich II RP. Od tego czasu kościół służył jako magazyn. W latach '70 został spalony wraz z niemal całym cennym zabytkowym wyposażeniem, ocalały jedynie trzy boczne ołtarze i cudowny ołtarz Matki Bożej. Podczas akcji przeciwpożarowej ze względu na używanie zasolonej wody zniszczono dodatkowo ceglane mury kościoła. Od tego czasu kościół pozostawał w zupełnej ruinie. W okresie USRR kościół stanowił trzecią w mieście cerkiew greckokatolicką, został przez Polaków odzyskany w 1995 i od tego czasu są czynione przez tę społeczność starania o podjęcie działań celem jego zabezpieczenia i remontu[6].

DemografiaEdytuj

  • 1880 r. – 1347 z czego: 732 rzymskich katolików, 416 żydów, oraz 198 grekokatolików;
  • 1921 r. – 1170 z czego: 211 żydów;
  • 1966 r. – 2800;
  • 2001 r. – 1221.

Związani ze Starą SoląEdytuj

Urodzeni
Honorowi obywatele

PrzypisyEdytuj

  1. Atlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie , [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej, Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 3.
  2. Aleksander Jabłonowski, Ziemie ruskie. Ruś Czerwona. W: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. VII. Cz. II-a. Warszawa, 1903, s. 460.
  3. Zobacz stronę Żydowskiego Instytutu Historycznego poświęconą Starej Soli http://www.jewishinstitute.org.pl/pl/gminy/miasto/835.html.
  4. Dz.U. z 1932 r. nr 6, poz. 36.
  5. ВОВ-60 – Сводки.
  6. Kościół rzymskokatolicki w Starej Soli.
  7. Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 26.
  8. Sprawozdanie Dyrekcyi c. k. Wyższego Gimnazyum w Tarnopolu za rok szkolny 1904. Tarnopol: drukarnia Leona Wierzbickiego, 1904, s. 31.

BibliografiaEdytuj

  • Mapa WIG Stary Sambor Pas 51 Słup 36, Warszawa 1929.
  • Księga adresowa Polski (wraz z W.M. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej, Warszawa 1928, s. 806.

Linki zewnętrzneEdytuj