Otwórz menu główne

Szare

wieś w województwie śląskim

Szarewieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Milówka. Powierzchnia sołectwa wynosi 725 ha, a liczba ludności 800, co daje gęstość zaludnienia równą 109 os./km²[2]. Herbem wsi Szare są trzy podkowy.

Szare
Herb
Herb
Zabudowa wsi
Zabudowa wsi
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat żywiecki
Gmina Milówka
Liczba ludności (2008) 805
Strefa numeracyjna 33
Kod pocztowy 34-360[1]
Tablice rejestracyjne SZY
SIMC 0062662
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie gminy Milówka
Mapa lokalizacyjna gminy Milówka
Szare
Szare
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szare
Szare
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Szare
Szare
Położenie na mapie powiatu żywieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żywieckiego
Szare
Szare
Ziemia49°33′25″N 19°02′25″E/49,556944 19,040278

PołożenieEdytuj

Wieś leży na wysokości 400-600 m n.p.m. w południowo-wschodniej części Beskidu Śląskiego. Rozciągnięta jest w dolince potoku Szarego - pomiędzy niewysokim grzbietem, zakończonym górą Suchą (zwaną też Sybirką; 637 m n.p.m.) na południowym wschodzie a grzbietem Szarego na północnym zachodzie.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Szare[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
1003495 Krutaki część wsi
0062691 Suche część wsi

HistoriaEdytuj

Szare, według wójta żywieckiego Andrzeja Komonieckiego nazywane również Śmierlawką, powstało ok. 1625 r. - prawdopodobnie przez podniesienie przez królową Konstancję do rangi wsi starszej osady wołoskiej. Na terenie tym osiedleni zostali również chłopi z Lipowej, których ziemie zabrał w 1608 r. Mikołaj Komorowski, tworząc lipowski folwark. Szare było wsią zarębną i należało do klucza folwarcznego Węgierskiej Górki; jego mieszkańcy byli zobowiązani m.in. do "wyrabiania" w lasach określonej ilości drewna i spławiania go Sołą do Żywca lub nawet Krakowa.

Z Szarego pochodził Tomasz Masny – jeden z "najsłynniejszych" żywieckich zbójników, herszt zbójnickiej familii, grasującej w latach 1623-1624 po całej Żywiecczyźnie.

W 1672 r. wieś liczyła 20 gospodarstw i 170 mieszkańców, oprócz prac w lesie zajmujących się głównie pasterstwem. Według inwentarza z 1817 r. należało do niej 366 polan o łącznej powierzchni ok. 820 ha. W XIX w. działał tu prymitywny zakład produkujący tekturę.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 297 budynkach w Szarych (obejmujących również późniejsze Laliki) na obszarze 2168 hektarów mieszkało 1945 osób (gęstość zaludnienia 89,7 os./km²), z czego 1934 (99,4%) było katolikami, 10 (0,5%) wyznawcami judaizmu a 1 innej religii, 1937 (99,6%) polsko- a 8 (0,4%) niemieckojęzycznymi[5].

7 października 1940 r. w ramach hitlerowskiej "Saybusch-Aktion" (Akcja Żywiec) wysiedlono z Szarego 58 polskich rodzin (318 osób), osiedlając na ich miejsce 18 rodzin (70 osób) niemieckich. Wyzwolenie wsi nastąpiło 6 kwietnia 1945 r., lecz na odległej o parę km na południe górze Szklanówce okrążone oddziały niemieckie broniły się aż do 30 kwietnia.

W 1948 z miejscowości wyodrębniły się Laliki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

WspółczesnośćEdytuj

W ostatnich latach uruchomiono w Szarem kilka gospodarstw agroturystycznych. W jednym z nich prowadzona jest hodowla koni – w połączeniu z prowadzeniem ścieżek turystycznych do jazdy konnej.

ZabytkiEdytuj

 
Dzwonnica w Szarem z 1784 roku

We wsi, przy drodze na Pawlicznem, znajduje się kaplica pw. Wniebowzięcia Matki Boskiej. Wystawiona w 1826 r. przez Szczepana Kuśnierza. Murowana, z kamienia, na rzucie prostokąta, ma kolebkowe sklepienie i gontowy dach z wydatnym okapem od frontu. We wnętrzu ołtarzyk z obrazem Wniebowzięcia, o charakterze ludowego baroku. We wsi znajduje się także drewniana dzwonnica z 1784 roku[6].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. UG Milówka: Statut Sołectwa Szare. W: www.milowka.com.pl [on-line]. 2009-12-28, 2009. [dostęp 2011-01-01].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XII. Galizien. Wien: 1907.
  6. Drewniana architektura sakralna - Dzwonnica w Szarem. „Nad Sołą i Koszarawą”. 10 (161), 2005-05-15.