Otwórz menu główne

Szczekarków (powiat opolski)

wieś w województwie lubelskim, powiecie opolskim
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie opolskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Szczekarkówwieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie opolskim, w gminie Wilków.

Szczekarków
Dwór
Dwór
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat opolski
Gmina Wilków
Strefa numeracyjna (+48) 81
Tablice rejestracyjne LOP
SIMC 0393519
Położenie na mapie gminy Wilków
Mapa lokalizacyjna gminy Wilków
Szczekarków
Szczekarków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szczekarków
Szczekarków
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Szczekarków
Szczekarków
Położenie na mapie powiatu opolskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu opolskiego
Szczekarków
Szczekarków
Ziemia51°14′41″N 21°51′52″E/51,244722 21,864444

W dniu 13 sierpnia 1943 jedenastu partyzantów obwodu Puławy Okręgu Lublin Batalionów Chłopskich pod dowództwem Jana Jabłońskiego rozbiło urząd gminy w Szczekarkowie, niszcząc niemiecką dokumentację (w tym listy osób przeznaczonych do wysłania na roboty przymusowe) oraz uwalniając pięć osób uwięzionych w areszcie za niedostarczanie kontyngentów żywnościowych na rzecz Niemców[1].

Do 1954 roku istniała gmina Szczekarków. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa lubelskiego.

Historia średniowieczaEdytuj

Szczekarków - wieś położona 10 km na południowy zachód od miasta Kazimierza Dolnego nad rzeką Chodelką, około 71 km na północny wschód od klasztoru świętokrzyskiego, 8 km na północ od wsi Braciejowice, klucza dóbr benedyktyńskich.

Nazwy patronimiczne wsi - 1417 Sczekarkow[2][3],1419 Sczecarcow[4], 1451 Szkorkow(!).

Powiat lubelski, parafia Wilków.

Granice, topografiaEdytuj

  • 1465 – las zwany Czarne z jeziorem, własność plebana w Chotczy[5].
  • 1477 – prawo wyrębu w lasach Choteckich z Zawady[6].
  • 1480-1 – granice z Kłodnicą[7].
  • 1485 – granice z Wrzelowem: od kopca między wsią Kłodnicą i Urzędkowem koło doliny, czyli jeziora zwanym Wisłka lasem do zarośli zwanym Księże i dalej do rzeki Wisły[8].

Kalendarium własnościEdytuj

Własność szlachecka

  • 1417 – Jakub, Mikołaj, Piotr dziedzic Szczekarkowa i Zawady[9] Katarzyna z Szczekarkowa[10].
  • 1417-29 – Mikołaj ze Szczekarkowa[11].
  • 1418 – Maciej ze Szczekarkowa[12].
  • 1419 – dziedzice Stachnica Tarłowa, Katarzyna Tomkowa, Hanna, Mikołaj, Jakub, Piotr[13].
  • 1427 – Jan ze Szczekarkowa[14].
  • 1442-4 – Mikołaj ze Szczekarkowa[15].
  • 1443 – Małgorzata żona Mikołaja[16] Jakub z Szczekarkowa[17].
  • 1451 – dziedzic Jakub oraz synowie jego brata Mikołaja z Chotczy Mikołaj i Stanisław[18].
  • 1469 – dziedzicami byli Jerzy Nogawka i Mikołaj Chotecki[19].
  • 1470-80 – dziedzic Jakub, Mikołaj i Stanisław Choteccy herbu Nabra. Folwark na 4 łanach kmiecych (Długosz L.B. II 554, III 243).
  • 1477-85 – dziedzicami byli bracia Mikołaj i Stanisław[20][21].
  • 1531-3 – pobór łącznie z Urzędkowem z 1 1/2 łana[22].
  • 1704 – wieś należącą do dóbr opolskich w województwie lubelskim odziedziczyła Teresa Dunin-Borkowska, żona wojewody lubelskiego Stanisława Tarły[23].

Powinności dziesięcinneEdytuj

Dziesięcina należy do klasztoru świętokrzyskiego i plebana w Chotczy.

  • 1465 – dziesięcina z folwarku należy do plebana Chotczy[24].
  • 1470-80 – z 4 łanów kmiecych dziesięcina snopowa i konopna wartości do 3 grzywien dowożą klasztorowi świętokrzyskiemu (Długosz L.B. II 554; III 243);
  • 1529 – dziesięcina snopowa wartości 2 grzywny należy do stołu konwentu świętokrzyskiego[25].
  • 1542-3 – z powodu zniszczeń spowodowanych przez wylew Wisły wieś nie oddaje klasztorowi świętokrzyskiemu dziesięciny [26][a]
  • 1595 – z części Szczekarkowa dziesięcinę pobiera pleban Chotczy[27], który ma tu las z jeziorem Białym obecnie okupowany przez dziedzica Łaszcza[28].
  • 1622-1652 Barbara Słupecka płaci konwentowi świętokrzyskiemu za dziesięciny z wsi Kowala, Wola Kowalska, Wrzelów i Szczekarków 60 zł[29].
  • 1659 – Jerzy z Konar Słupecki podkomorzy lubelski zobowiązuje się płacić dożywotnio klasztorowi świętokrzyskiemu 33 zł rocznie za dziesięcinę ze Szczekarkowa[30].
  • 1721 – dziesięcina należała do plebana Chotczy[31].
  • 1819 – dziesięcina snopowa z wsi Kowala i Szczekarków kupowana była przez gromadę za 54 zł i należy do stołu konwentu [30].

Badania archeologiczneEdytuj

Podczas badań archeologicznych na terenie Szczekarkowa odkryto osadę wczesnośredniowieczną[32][33] . Ślady materialne osadnictwa z VII-XIII wieku stwierdzono w trakcie badań prowadzonych w ramach programu Archeologiczne Zdjęcie Polski [34][35].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru zabytków NID[36] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • zespół dworski, XIX/XX, nr rej.: A/785 z 24.07.1979:
    • dwór
    • rządcówka
    • budynek gospodarczy
    • park.

LiteraturaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. W tym czasie wylew Wisły dotknął także inne włości dziesięcinne klasztoru, to znaczy oprócz Szczekarkowa również Janowice , Jarnołtowice, Kłodnicę, Lucimię, Głodno, Wrzelów i Zakrzów

PrzypisyEdytuj

  1. Stefan Rodak Marszem Podziemnym s. 126-127
  2. Niec. ↓, s. 203.
  3. Kosyl ↓, s. 21-2.
  4. SHGL ↓, s. 231-2.
  5. OL ↓, s. XVIII 98-99.
  6. ZL ↓, s. IX 211.
  7. ZL ↓, s. IX 307, 339.
  8. LP ↓, s. 101-2.
  9. ZL ↓, s. X 188.
  10. ZL ↓, s. X 131.
  11. ZL ↓, s. II 94-230, X 188-290.
  12. ZL ↓, s. X 219-33.
  13. ZL ↓, s. X 315.
  14. ZL ↓, s. II 119.
  15. ZL ↓, s. I 62-143, V 219-223.
  16. ZL ↓, s. I 209.
  17. ZL ↓, s. I 143.
  18. ZL ↓, s. X 53.
  19. ZL ↓, s. VIII 85-99.
  20. LP ↓, s. 101.
  21. ZL ↓, s. t.IX s.211,339.
  22. RP ↓.
  23. Wiesław Bondyra, Dobra ziemskie Tarłów w Małopolsce w czasach saskich, w: Tarłowie. Z dziejów kulturalnych, gospodarczych i politycznych rodu, Janowiec 2009, s. 51.
  24. Wiś.Ił. ↓, s. 15, 17.
  25. LR ↓, s. 351.
  26. Gacki ↓, s. 280.
  27. Wiś.Ił. ↓, s. 12.
  28. AVCap. ↓, s. III 81v.
  29. AG nab. ↓, s. 936 1v 2.
  30. a b Gacki ↓, s. 304.
  31. AV ↓, s. XX 756.
  32. Gurba ↓, s. 51,55.
  33. Żaki ↓, s. 523.
  34. Rozwałka ↓, s. 166.
  35. Hoczyk ↓, s. 120.
  36. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo lubelskie. [dostęp 30 grudnia 2015].

BibliografiaEdytuj

  • Franciszek Niec.. F. Nieckuła, Nazwy miejscowe z sufiksem -ov-, -in- na obszarze Wielkopolski i Małopolski, Wr. 1971.. . 
  • Kosyl: Nazwy miejscowe dawnego województwa lubelskiego. Wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1978 - 85. Wrocław 1978: Archiwum Państwowe w Radomiu. ISSN 0079-4775.
  • Stanisław Kuraś SHGL. Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu, oprac. S. Kuraś (Dzieje Lubelszczyzny, 3),. „Dzieje Lubelszczyzny, 3”. Lublin 1998. 
  • OL. Acta officialatus Lublinensis, wg kartoteki w Pracowni Słownika historyczno-geograficznego Małopolski w średniowieczu, Kr.. . 
  • ZL. Księgi Ziemskie Lubelskie w Archiwum Państwowym w Lublinie.. „Archiwa Państwowe”. 
  • LP. Lubelska księga podkomorska piętnastego wieku, wyd. L. Białkowski, Lublin 1934.. . Lublin 1934. 
  • RP. Rejestry poborowe, wykorzystane za kartoteką Słownika historyczno-geograficznego Małopolski w średniowieczu.. „Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu”. 
  • Wiś.Ił.. J. Wiśniewski, Dekanat Iłżecki, Radom 1909-1911.. „Historyczny opis kościołów”. 
  • LR. Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber retaxationum), wyd. Z. Leszczyńska-Skrętowa, 1968.. „Liber retaxationum”. 
  • Gacki. J. Gacki, Benedyktyński klasztor na Łysej Górze. „Benedyktyński klasztor na Łysej Górze”. 
  • AVCap.. Acta Visitationis capituli cracoviensis, rps w AMetr.. „Archiwa Państwowe”. 
  • AV. Acta Visitationis, dział w AMetr.. „Akta wizytacyjne”. 
  • Gurba. J. Gurba, Z problematyki osadnictwa wczesnośredniowiecznego na Wyżynie Lubelskiej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”. Sectio F., „Nauki filozoficzne i humanistyczne” 20, Lublin 1965, s. 45-58.. . 
  • Żaki. A. Żaki, Archeologia Małopołski wczesnośredniowiecznej, Wrocław 1974.. . 
  • Andrzej Rozwałka, Sieć osadnicza w archidiakonacie lubelskim w średniowieczu. Studium archeologiczno-historyczne (Wydział Humanistyczny UMCS, Rozprawy habilitacyjne, 98), Lublin 1999., wyd. Wydział Humanistyczny UMCS, Lublin 1998, ISBN 83-227-1478-5.
  • Hoczyk. S. Hoczyk-Siwkowa, Małopolska północno-wschodnia w VI-X wieku. Struktury osadnicze (Lubelskie Materiały Archeologiczne, 12), Lublin 1999.. . Lublin 1999. 
  • AG nab.. Rejestry dziesięcin, czynszów i wyderkafów, powinności poddanych i poborów z dóbr i dochodów konwentu świętokrzyskiego z lat 1650-1689, AG, nabytki Oddziału I, nr 936.. „Archiwum Główne”.