Otwórz menu główne

Tunel (budownictwo)

budowla komunikacyjna w postaci długiego korytarza, podziemna lub podwodna
Tunel drogowy
Tunel kolejowy
Tunel kanałowy

Tunelbudowla transportowa w postaci długiego korytarza, podziemna lub podwodna, wykonana metodą odkrywkową lub drążenia, umiejscowiona pod przeszkodą. Tunele to najczęściej budowle geotechniczne mające swoje wyloty na powierzchni ziemi.

Spis treści

Podział ze względu na funkcjeEdytuj

Ze względu na przeznaczenie można je podzielić na:

  • tunele kolejowe – dla ruchu pociągów
  • tunele drogowe – dla ruchu samochodowego
  • tunele kanałowe – dla przepływających nimi jednostek pływających
  • tunelowe przejście podziemne – dla ruchu pieszych (jedną z odmian jest womitorium – przejście w trybunie, łączące zewnętrzne ciągi komunikacyjne obiektu widowiskowego (np. stadionu) z widownią[1]).
  • budowle hydrotechniczne – przeznaczone do transportu wody, sztolnie wodne (głównie w elektrowniach wodnych)
  • tunele kablowe – przeznaczone do układania w nich kabli i przystosowane do poruszania się obsługi w ich wnętrzu

Tunel w ruchu drogowymEdytuj

 
Znak D37
 
Znak D38

W Polsce w myśl obowiązującej Ustawy Prawo o ruchu drogowym, tunel jest to budowla na drodze, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi[2]. W praktyce oznacza to, że tunelem jest każdy odcinek drogi rozpoczynający się i kończący odpowiednio znakami D37 i D38 (nawet jeśli nie występowałaby na nim wspomniana budowla).

W myśl tej samej Ustawy w tunelu zabrania się: zawracania, cofania i zatrzymania pojazdu.

Metody drążenia tuneliEdytuj

Metody górniczeEdytuj

Drążenie tunelu metodami górniczymi, np. za pomocą robót strzałowych. Wyrobisko jest wykonywane segmentami, zazwyczaj najpierw stabilizowane jest obudową tymczasową. Tą metodą tunele wykonywane są na dużych głębokościach.

  • Metoda pełnego przekroju
  • Metoda podpartego sklepienia (ze sztolnią wyprzedającą w stropie przyszłego tunelu)
  • Metoda rdzenia oporowego (wielosztolniowa)
  • NATM – Nowa metoda austriacka

Metoda tarczowaEdytuj

Drążenie tunelu za pomocą maszyn borujących (TBM) o średnicy 2–12 m, drążenie tunelu i montaż obudowy są zmechanizowane.Tunele drążone tą metodą najczęściej mają przekrój kołowy.

Obudowa składa się z pierścieni, tzw. „tubingów”. Na jeden tubing potrzeba około 5-10 (w zależności od rozmiaru tunelu) prefabrykowanych segmentów wykonanych z żelbetu lub z fibrobetonu, przygotowanych w zakładzie prefabrykacji.

Metody odkrywkoweEdytuj

Montaż obudowy w wykopie szeroko- lub wąskoprzestrzennym.

Metody specjalneEdytuj

Wentylacja tuneliEdytuj

Zadaniem systemów wentylacji tuneli jest utrzymanie dopuszczalnego stężenia gazów i pyłów, zapewnienie dobrej widoczności i warunków klimatycznych, oraz, w razie wystąpienia pożaru, zapewnienie możliwości sprawnej ewakuacji oraz ugaszenia pożaru.

  • W trakcie drążenia – jak w wyrobiskach górniczych (za pomocą lutniociągów)
  • W trakcie eksploatacji:
    • Systemy naturalne – ruch powietrza wywołany jest przez różnicę ciśnień, wiatry i ruch pojazdów.
    • Systemy sztuczne – ruch powietrza wywołany wentylatorami, m.in. strumieniowymi.
      • Wzdłużne – powietrze płynie wzdłuż tunelu, od portalu do portalu, lub do szybu wentylacyjnego, czasem wspomagana dodatkowymi wentylatorami osiowymi na trasie tunelu.
      • Poprzeczne – powietrze płynie między kanałami wentylacyjnymi w poprzek tunelu
      • Mieszane – połączenie systemów poprzecznego i podłużnego.
      • Specjalne

Najdłuższe tunele świataEdytuj

Najdłuższy tunel w Polsce znajduje się na trasie kolejowej WałbrzychKłodzko, jest to Tunel pod Małym Wołowcem mający długość 1601 m. Trwają prace przy budowie najdłuższego tunelu drogowego na trasie ekspresowej S7 między Naprawą a Skomielną Białą. Długość tunelu ma wynieść 2,06 km. Przewidywany termin otwarcia grudzień 2020 r.[3]

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 160. ISBN 83-85001-89-1.
  2. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, art. 2, pkt. 14 (Dz.U. z 2018 r. poz. 1990).
  3. Budowa zakopianki.

BibliografiaEdytuj

  • Stefan Gałczyński, Podstawy budownictwa podziemnego, Oficyna wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, ​ISBN 83-7085-583-0​.
  • Kazimierz Furtak, Maciej Kędracki, Podstawy budowy tuneli, Politechnika Krakowska, ​ISBN 83-7242-337-7​.
  • NORMA N-SEP-E-004
  • Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 1985 Nr 14, poz. 60)

Linki zewnętrzneEdytuj