Wiesław Kotański

japonista polski

Wiesław Roman Kotański (ur. 7 kwietnia 1915, zm. 8 sierpnia 2005) – japonista, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Twórca i nestor polskiej japonistyki.

Wiesław Roman Kotański
Data urodzenia 7 kwietnia 1915
Data śmierci 8 sierpnia 2005
profesor
Specjalność: japonistyka
Alma Mater Instytut Wschodni w Warszawie
nauczyciel akademicki
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złote Promienie ze Wstęgą Orderu Świętego Skarbu (Japonia) (od 2003) Złote Promienie ze Wstęgą Orderu Wschodzącego Słońca (Japonia)
Grób Wiesława Kotańskiego i jego syna Marka na wojskowych Powązkach

Jego synem był Marek Kotański, twórca Monaru.

ŻyciorysEdytuj

Po raz pierwszy zetknął się z językiem japońskim w Sekcji Japońskiej Szkoły Wschodoznawczej przy Instytucie Wschodnim subsydiowanym przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych II Rzeczypospolitej jako ośrodek studiów politycznych nad obszarami ZSRR, Azji i Afryki (sowietologicznych i orientalistycznych). W trakcie trzyletnich studiów japoński był dla niego językiem głównym, obok ubocznych: malajskiego, angielskiego i rosyjskiego.

Doprowadził do powstania w 1955 roku Zakładu Japonistyki przy Katedrze Sinologii UW. Specjalista z dziedziny historii Japonii, językoznawstwa, religioznawstwa, kulturoznawstwa, autor licznych prac, tłumacz, m.in. dwóch fundamentalnych pozycji: Dziesięć tysięcy liści. Antologia literatury japońskiej oraz Kojiki, czyli Księga dawnych wydarzeń.

W 1973 roku został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, w 1977 roku Orderem Świętego Skarbu za osiągnięcia w badaniach kultury Japonii, a w 1986 roku Orderem Wschodzącego Słońca[1]. Był również odznaczony Medalem 10-lecia Polski Ludowej, Medalem 30-lecia Polski Ludowej oraz Medalem 40-lecia Polski Ludowej[2].

Został pochowany na Powązkach Wojskowych w Warszawie (kwatera A-1a-26)[3].

PublikacjeEdytuj

Publikacje książkoweEdytuj

  • Dziesięć tysięcy liści. Antologia literatury japońskiej, PWN, Warszawa 1961
  • Zarys dziejów religii w Japonii, Książka i Wiedza, Warszawa 1963, stron 214.
  • Teksty do nauki pisma japońskiego dla I roku, Wyd. UW, Warszawa 1973, stron 306.
  • Sztuka Japonii, WAiF, Warszawa 1974.
  • Drugi stopień nauki pisma japońskiego, Wyd. UW, Warszawa 1976, stron 344.
  • Japońskie opowieści o bogach, Iskry, Warszawa 1983, ​ISBN 83-207-0196-1
  • Kojiki, czyli Księga dawnych wydarzeń, PIW, Warszawa 1986.
  • Opowieści o pierwszych władcach japońskich, Iskry, Warszawa 1990, ​ISBN 83-207-0940-7
  • Wiśnie rozkwitłe pośród zimy, Wydawnictwo Kokusai Bunka Shuppansha, Tokio 1992; współautor.
  • Dziedzictwo japońskich bogów, Ossolineum, Wrocław 1995, ​ISBN 83-04-04198-7
  • W kręgu shintoizmu, t. 1, Przeszłość i jej tajemnice, Dialog, Warszawa 1995, stron 265.
  • W kręgu shintoizmu, t. 2, Doktryna, kult, organizacja, Dialog, Warszawa 1995, stron 283.

ArtykułyEdytuj

  • Irracjonalizm i nauka, w: Życie Nauki II (11-12), Warszawa 1949, s. 354-364.
  • Japońskie wyrazy w języku polskim, w: Język Polski, XVII, Warszawa 1948, s. 191-196.
  • O nowe ujęcie nauk filologicznych - rozważania orientalisty, w: Życie Warszawy, II (17-18), Warszawa 1948, s. 315-325.
  • Composita w języku japońskim, Sprawozdanie z posiedzenia Komisji Jezykoznawczej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Wydz. I Językoznawstwa i Historii Literatury II, Warszawa 1949, s. 50-66.
  • Pierwotny kult shintō w Japonii, w: Przegląd Orientalistyczny, nr 2, Warszawa 1949, s. 51-61.
  • Katana, w: Słownik historyczny nauk plastycznych, Zeszyt dyskusyjny, PWN, Warszawa 1951, s. 48-50.
  • Z czego się śmieje Japończyk?, w: Przegląd Orientalistyczny, 4(8), Warszawa 1952, s. 119-128.
  • Ewolucja języka japońskiego, w: Przegląd Orientalistyczny, 2(6), Warszawa 1953, s. 97-107.
  • O badaniach nad znajomością Japonii w Polsce, w: Przegląd Orientalistyczny, 4(8), Warszawa 1953, s. 249-254.
  • Struktura zdania japońskiego, w: Rocznik Orientalistyczny, XIX, Warszawa 1954, s. 179-188.
  • Pōrando-ni okeru minzoku-no bunka, w: Nihon bungaku, IV, 4, Tokio 1955, s. 285-289.
  • Tokunaga Sunao jako nowelista, w: Przegląd Orientalistyczny, 4(16), s. 429-438.
  • Malarz japoński Tojo Oda (Sessiu), Wyd. Ministerstwa Kultury i Sztuki, Warszawa 1956, s. 85-94.
  • Mistrz sprzed 450 lat, w: Przegląd Orientalistyczny, 2(18), Warszawa 1956, s. 117-130.
  • Warushawa-de-no Nippon-kodai-bungaku-no yakai, w: Nihon bungaku, V, 5, Tokio 1956, s. 369-370.
  • Pōrando-dayori, w: Izumi, 21, Warszawa 1957, s. 14-15.
  • Japonista w Japonii, w: Przegląd Orientalistyczny, 2(30), Warszawa 1958, s. 161-172.
  • Wystawa drzeworytu japońskiego XVII-XX wieku w Muzeum Narodowym w Krakowie, w: Przegląd Orientalistyczny, 1(33), s. 87-89.
  • Kilka uwag o środkach zdobniczych w starożytnej poezji japońskiej, w: Przegląd Orientalistyczny, 2(38), Warszawa 1961, s. 129-140.
  • Kulty i wierzenia pierwotne w Japonii, w: Euhemer, 2(21), Warszawa 1961, s. 18-34.
  • Spotkanie z orientalistami, w: Euhemer, 5(24), Warszawa 1961, s. 71-74.
  • Stosunki kulturalne między Polską a Japonią (zarys), w: Przegląd Orientalistyczny, 2(38), Warszawa 1961, s. 141-158; współautor
  • Ryōchū Stanisław Umeda - szkic biograficzny, w: Przegląd Orientalistyczny, 3(43), Warszawa 1962, s. 275-288.
  • Chiny a Japonia, w: Chiny, 4, s. 14-15; oraz w: Chiny, 5, Warszawa 1963, s. 16-21.
  • Klucz do "Wrót Piekieł", w: Kontynenty, 5, Warszawa 1963, s. 8-11.
  • Religie współczesnego Nipponu, w: Argumenty, 51-52, Warszawa 1963, s. 1-2.
  • The Stucture of the Japanese Conjugation, w: Trudy XXV Mieżdunarodnowo kongressa wostokowiedow, Moskwa 9-11 awgusta 1960 g., vol. 1, Moskwa 1963, s. 358-362.
  • Religie Japonii, w: Zarys dziejów religii. Praca zbiorowa, Warszawa 1964 (wyd. II - 1968, s. 148-184; wyd. III - 1976, s. 170-206)
  • Japonica u Skargi, w: Prace Filologiczne, XVIII, 4, Warszawa 1965, s. 239-251.
  • Binarnyje swiazi w japonskom tiekstie, w: Issledowania po japonskomu jazyku, Nauka, Moskwa 1967, s. 54-71.
  • Pod znakiem lotosu, w: Kontynenty, 2, Warszawa 1967, s. 16-19.
  • Kaigai-ni okeru nihongo-no kenkyū to nihongo-kyōiku: Pōrando, w: Kokugo-nenkan Shōwa 45-nempan, Shūei-shuppan, Tokio 1970, 40-43.
  • Notatki z podróży do Japonii, w: Przegląd Orientalistyczny, 2(74), Warszawa 1970, s. 139-140.
  • Japoński shintoizm, czyli od magii do metafizyki, w: kontynenty, 3, Warszawa 1972, s. 6-8.
  • Semiotyczne podstawy interpretacji symbolu religijnego (na materiale japońskim), w: Studia Semiotyczne, III, Wrocław 1972, s. 169-175.
  • Czy będziemy czytać polskie przekłady japońskich klasyków?, w: Literatura na świecie, 12(32), Warszawa 1973, s. 258-275.
  • Japoński siedemnastozgłoskowiec haiku, w: Poezja, 1(10), Warszawa 1975, s. 3-21.
  • Kosmogonia japońska, w: Euhemer, 3(97), Warszawa 1975, s. 15-32.
  • Pōrando-bunka to Nihon-bunka, w: Pōrando-no bunka to shakai, Tameidō, Tokio 1975, s. 21-38.
  • Tradycje przeszłości w nowej sztuce Japonii, w: Przegląd Orientalistyczny, 2(940, Warszawa 1975, s. 135-146.
  • The belief in Kotodama and some misinterpretations of Kojiki, w: European Studies on Japan, Paul Norbury Publications, Tenterden 1979, s. 237-242.
  • Imiona bogów w "Kojiki", najstarszej kronice japońskiej, w: Euhemer, 3(117), Warszawa 1980, s. 3-13.
  • Religiozni običaji, obredi i simboli u Japanu, w: Religiozni obredi, običaji i simboli, Radnička Stampa, Beograd, s. 115-121.
  • Semiogramy i sylabogramy, czyli o pismie japońskim, w: Kontynety, 5, Warszawa 1980, s. 26-29.
  • Äußerungsformen der Kategorie des Komischen im Kojiki, w: Literaturen Asien und Afrikas. Theoretische Probleme, Akademie Verlag, Berlin 1981, s. 243-247.
  • Das altjapanische Jenseitsbild, w: Bochumer Jahrbuch zur Ostasienforschung, Bochum 1981, s. 178-195.
  • Poeta japoński w epoce przedpiśmiennej, w: Przegląd Orientalistyczny, 1(11), Warszawa 1981, s. 17-22.
  • Pōrando-ni okeru nihon bungaku-no juryō, w: Bungaku, vol. 50, nr 12, Tokio 1982, s. 162-171.
  • Japanese Studies in Poland, w: Oriental Studies in the Sixty Years of Independent Poland, PWN, Warszawa 1983, s. 53-58.
  • An Attempt at Systematizing Syntagmatic Relations in Japanese Utterance, w: Man and Society in Japan Today, ed. by Mikołaj Melanowicz, Warsaw Univ. Press, Warsaw, pp. 21-36.
  • Ukryta warstwa znaczeniowa w japońskiej kronice "Kojiki", w: Przegląd Orientalistyczny, 1-4, Warszawa 1984, s. 3-12.
  • Generic denotations accompanying names of gods and men in the "Kojiki", w: Rocznik Orientalistyczny, XLIV, 2, Warszawa 1985, s. 5-21.
  • A New Approach to the Problem of Ancient Japanese Funeral Ceremonies as Depicted in the Kojiki, w: Rocznik Orientalistyczny, XLV, 1, Warszawa 1986, s. 35-40.
  • Computer Analysis of Japanese Mythological Names, w: Cahiers d'Etudes et de Documents sur les Religions du Japon, VII, Paris 1986, s. 9-28.
  • Generic Denotations Accompaying Names of Gods and Men in the "Kojiki", II, w: Rocznik Orientalistyczny, XLV, 1, Warszawa 1986, s. 41-58.
  • Haiku i inne tendencje literatury japońskiej - tezy, w: Literackie warsztaty: zen w sztuce - haiku, Wojewódzki Dom Kultury im. Henryka Karlińskiego, Legnica 1986, s. 25-29.
  • Japońskie Quod erat in principio, w: Euhemer, 1(1390, Warszawa 1986, s. 3-20.
  • Shintō jako tło kultury japońskiej - tezy, w: Literackie warsztaty: zen w sztuce - haiku, Wojewódzki Dom Kultury im. Henryka Karlińskiego, Legnica 1986, s. 71-81.
  • Shintō - religia Japonii, w: Euhemer, 3-4(141-142), Warszawa 1986, s. 71-81.
  • Shintō - skansen manaizmu, w: Euhemer, 2(140), Warszawa 1986, s. 71-81.
  • Some Suppositions on Moral Attitudes of the Heroes of Kojiki, w: Cahiers d'Etudes et de Documents sur les Religions du Japon, VII, Paris 1986, s. 29-46.
  • From Ecology to Midufology, w: Orientalia Varsoviensia, nr 1, Warszawa 1987, s. 127-140.
  • Na tropie japońskiego systemu wartości, w: Co badania filologiczne mówią o wartości?, t. 1, Warszawa 1987, s. 9-48.
  • A New Approach to the Problem of Antecedence in the Shintō Pantheon, w: Cahiers d'Etudes et de Documents sur les Religions du Japon, VIII Paris 1988 s. 34-43
  • Tradycja we współczesnej kulturze Japonii, w: Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, XLIV, Warszawa 1990.
  • Kodai bunka denrai genpon no kaishaku no shomondai (Problematyka interpretacji oryginalnych tekstów powstałych w archaicznej kulturze), w: Bunka bengogaku - Culture and Linguistics, Tokio 1992.
  • Wpływ religii shintō na kształtowanie się osobowości Japończyka, w: Japonica, nr 1, Warszawa 1993, s. 13-24.
  • Najnowsze studia nad tekstem Kojiki w Japonii, w: Japonica, nr 2, Warszawa 1994, s. 145-157.
  • Od ekologii do mizuhologii, w: Japonica, nr 2, Warszawa 1993, s. 13-28.
  • Poezja japońskich bogów, czyli na tropie zaczątków satyry (I), w: Japonica, nr 3, Warszawa 1994 s. 23-50.
  • Poezja japońskich bogów, czyli na tropie zaczątków satyry (II), w: Japonica, nr 4 Warszawa 1995 s. 17-52.
  • Intonacja jako narzędzie badań nad tekstem starojapońskim, w: Japonica, nr 5, Warszawa 1995, s. 23-36.
  • Pamięci Profesora Yoshigami Shōzō, w: Japonica, nr 6, s. 13-16.
  • Wspomnienia z początków japonistyki w Polsce i inne refleksje, w: Japonica, nr 12, Warszawa 2000, s. 33-40.

PrzekładyEdytuj

  • Ryūnosuke Akutagawa, Pajęcza nić (Kumo no ito), w: Przegląd Orientalistyczny, 1(5), Warszawa 1952, s. 44-47.
  • Adam Mickiewicz, Wakage e no kō (Oda do młodości), w: Senretsu, 1, Sapporo, s. 35-37; oraz w: Warera no uta, 12, Hiroshima 1955, s. 4-6.
  • Yamabe no Akahito, Wiersz (Man’yōshū, ks. VI, wiersz 36), w: Przegląd Orientalistyczny, 2(14), Warszawa 1955, s. 194.
  • Yamabe no Omi Okura, Dialog o nędzy, w: Przegląd Orientalistyczny, 1(13), Warszawa 1955, s. 66-72.
  • Ze średniowiecznej poezji japońskiej, w: Przegląd Orientalistyczny, 2(22), Warszawa 1957, s. 169-173.
  • Miyazawa Kataharu, Dwudziesty października (Jūgatsu hatsuka), w: Przegląd Orientalistyczny, 2(26), Warszawa 1958, s. 177-178.
  • Opowieści radcy Tsutsumi; Czarna szminka, w: Przegląd Orientalistyczny, 4(32), Warszawa 1958, s. 383-391.
  • Otomo no Yakimochi, Siedem strof do dziewczyny, w: Zwierciadło, 8, Warszawa 1963, s. 6.
  • Kawabata Yasunari, Kraina śniegu, PIW, Warszawa 1964, stron 194 (wyd. II, PIW, 1969, stron 156)
  • Ueda Akinari, Opowieść przy deszczu i księżycu, w: Kontynenty, 12, s. 9-11.
  • Ueda Akinari, Po deszczu przy księżycu, Ossolineum, Wrocław 1968, stron 286.

PrzypisyEdytuj

  1. Wyjazdy zagraniczne polskich orientalistów [w:]Przegląd orientalistyczny. Nr 1-2, 2005, s. 116
  2. Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 595
  3. Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2019-11-30].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj