Otwórz menu główne

Wincenty Aleksander Ambroży Stroka, pseudonimy: W.S.; W.Str.; Wi.St; Win.Str.; Winc. Stroka; Wincenty Srokacz; Stroka Vincenz; von V.Stroka; Almeristo Peliaco (ur. 8 grudnia 1837 we Frydrychowicach, zm. 1 lutego 1928 w Pleszewie) – polski poeta doby romantyzmu i Młodej Polski[1], filozof, publicysta, poliglota, tłumacz[2] i profesor gimnazjalny zawodowo związany z Krakowem, członek rzeczywisty Pontificia Accademia degli Arcadi[3].

Wincenty Stroka
Almeristo Peliaco, Stroka Vincenz, Wincenty Srokacz, W. S
Ilustracja
prof. Wincenty Stroka
Imię i nazwisko Wincenty Aleksander Ambroży Stroka
Data i miejsce urodzenia 8 grudnia 1837
Frydrychowice
Data i miejsce śmierci 1 lutego 1928
Pleszew
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Lwowski
Dziedzina sztuki poezja, publicystyka
Prof. Wincenty Stroka w okresie pracy w Gimnazjum Nowodworskim w Krakowie
Wincenty Stroka
Grobowiec rodziny Stroków w Pleszewie
Wizerunek prof. Stroki, autorstwa rzeźbiarza Antoniego Madeyskiego

Polski poeta i dramaturg, dr Kazimierz Lubecki (ur. 1880, zm.1939) nazwał Wincentego Strokę ostatnim wielkim literatem pokolenia twórców epoki romantyzmu[4].

Biegle posługiwał się wieloma językami: m.in. klasyczną łaciną, francuskim, niemieckim, włoskim, hiszpańskim[5].

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Młodość i edukacjaEdytuj

Urodził się we wsi Frydrychowice koło Wadowic jako syn Wincentego (zarządcy dworskich dóbr ziemskich) i Marianny z domu Słomka[6]. Następnie wraz z rodzicami zamieszkał w majątku Choynowskich w Bączalu Górnym koło Jasła, gdzie w 1839 przyszedł na świat jego młodszy brat Henryk – powstaniec styczniowy, profesor gimnazjalny, poeta i metodyk. Najpewniej ukończył szkołę ludową w sąsiednim Bączalu Dolnym, po czym w latach 1850–1857 kontynuował naukę w Gimnazjum i Liceum im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu[3]. Następnie, w latach 1858–1861, studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim, a także kontynuował studia na Wydziale Filozoficznym tegoż Uniwersytetu[7].

Praca dydaktyczno-wychowawczaEdytuj

Karierę dydaktyczną rozpoczął w 1866 roku jako zastępca nauczyciela w Gimnazjum w Drohobyczu, po czym w latach 1868–1874 uczył w C.K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie[8]. Od 1874 do 1880 uczył w gimnazjum w Kołomyi. Od 1876 był prezesem, a od 1878 członkiem Wydziału Kołomyjskiego Oddziału Towarzystwa Pedagogicznego we Lwowie.

W latach 1880–1896 uczył języków: polskiego, niemieckiego i łaciny jako profesor VII rangi w Kolegium Nowodworskim św. Anny w Krakowie[9], był także zawiadowcą czytelni dla młodzieży gimnazjum niższego. W latach 1894–1901 uczył języka polskiego i propedeutyki filozofii w III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Krakowie[10]. Będąc emerytowanym profesorem gimnazjalnym pracował jako urzędnik w Kasie Oszczędności Miasta Krakowa[3].

Działalność poetycka i literackaEdytuj

Wincenty Stroka tworzył przez niemal 70 lat, od 1858 do swojej śmierci w lutym 1928[11]. Jest autorem ponad dwudziestu wydawnictw i tomików poezji, a także bardzo licznych wykładów, nekrologów, broszur, odczytów okolicznościowych, tłumaczeń i publikacji m.in. do dzienników krakowskich, „Dziennika Literackiego”, „Nowej Reformy” i „Głosu Narodu[8]. Za pierwszy publiczny utwór uznaje się napisany 19 września 1858 sonet Róże. Tworzył pod wieloma pseudonimami. Był także tłumaczem dzieł polskiej i światowej literatury, głównie z zakresu łaciny[12], języka włoskiego i hiszpańskiego. Szerzej znany we Włoszech jako tłumacz dzieł Zygmunta Krasińskiego, a w Hiszpanii jako tłumacz utworów Juliusza Słowackiego[4]. W 1921 na prośbę ówczesnego proboszcza pleszewskiego ks. Kazimierza Niesiołowskiego i miejscowych sióstr zakonnych napisał kilka wierszy powitalnych i honorujących prymasa Polski kardynała Edmunda Dalbora – odbywającego wizytację kanoniczą parafii[13].

W 1913 roku za całokształt dorobku złotego jubileuszu pracy twórczej został mianowany członkiem rzeczywistym Literackiej Akademii Papieskiej Arkadia z siedzibą w Rzymie, otrzymał wówczas imię pasterskie: Almeristo Peliaco[14].

EmeryturaEdytuj

Po przejściu na emeryturę, wraz z małżonką poświęcił się podróżowaniu. Od 1901 r. przez kilka lat mieszkał w Rzymie, gdzie wziął udział w kilku audiencjach m.in. u papieża Piusa X i Benedykta XV, z którym rozmawiał o Krakowie i ówczesnym biskupie krakowskim Adamie Księciu Sapiesze. W trakcie audiencji przekazał Ojcu Świętemu własne tłumaczenie na język włoski Snu Cezary z Trzech myśli LigięzyZygmunta Krasińskiego[15]. Następnie zamieszkał w San Sebastián. W latach 1914–1918 przebywał w Rorschach w Szwajcarii, w tym okresie przez kilka miesięcy zamieszkiwał w austriackim mieście Graz. Pod koniec życia od 1920 roku zamieszkał w Pleszewie (Wielkopolska). Po śmierci żony znajdował się pod opieką sióstr ze Zgromadzenia Służebniczek NMP Niepokalanie Poczętej[8]. Zmarł w 91 roku życia i spoczywa w rodzinnym grobowcu na starym cmentarzu przy kościele św. Floriana w Pleszewie.

PrywatnieEdytuj

Był głęboko wierzącym katolikiem, podczas pobytu w Watykanie nawiązał kontakty z ówczesnymi dygnitarzami kościelnymi. W 1868 zawarł związek małżeński z Albertyną Beatą Marią Robertyną de Myszka herbu Korczak Chołoniewską (1843–1927), córką Hipolita Augusta de Myszka-Korczak Chołoniewskiego (1807–1877) i Emilii z Kotkowskich[16]. Mieli dwójkę dzieci: zmarłego zaraz po narodzinach Mieczysława Feliksa Strokę (ur. 1869)[17] i córkę Marię Strokę-Onyszkiewiczową (1871–1940)[18], która wyszła za mąż za Józefa Onyszkiewicza h. Jacyna. Starszy brat Henryka Stroki – powstańca styczniowego, metodyka i poety.

Pradziadek prof. dra hab. Zbigniewa Jacyny-Onyszkiewicza – fizyka, wykładowcy akademickiego i polityka.

Przyjaciel poetów romantycznych: Kornela Ujejskiego, Teofila Lenartowicza i historyka literatury prof. Antoniego Małeckiego[19]

UpamiętnienieEdytuj

  • w Rzymie znajduje się płaskorzeźba z podobizną prof. Wincentego Stroki zaprojektowana i stworzona przez polskiego rzeźbiarza i medaliera Antoniego Madeyskiego.
  • osobliwą pamiątką po profesorze Stroce jest ofiarowana Mu przez Baranieckich szafka relikwiarzowa z 1907 roku znajdująca się w zakonnym Domu Prowincjalnym Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej w Pleszewie[20].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Bibliografia Estreichera | STROKA Wincenty prof., estreicher.uj.edu.pl [dostęp 2016-04-09].
  2. NUKAT | Prosto do informacji – katalog zbiorów polskich bibliotek naukowych, katalog.nukat.edu.pl [dostęp 2016-04-09].
  3. a b c Immaculata Kowalska, Rocznik Pleszewski 2014, 2015.
  4. a b Biuletyn Muzeum w Pleszewie, Profesor Wincenty Stroka (garść dopowiedzeń), czerwiec 2014.
  5. Rocznik Pleszewski, 2014
  6. Wincenty Stroka, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2016-04-09].
  7. Biuletyn Muzeum w Pleszewie, Próba opisania życia i dzieła Wincentego Stroki, grudzień 2014.
  8. a b c Immaculata Kowalska, O życiu i dziele profesora Wincentego Stroki, 2014.
  9. Kulczyński, Leon (1847-1932), Sprawozdanie Dyrektora c. k. Gimnazyum Nowodworskiego czyli Św. Anny w Krakowie za rok szkolny 1888, pbc.up.krakow.pl, 1888 [dostęp 2016-04-09].
  10. Janusz Stankiewicz, Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne, stankiewicze.com [dostęp 2016-04-09].
  11. Biuletyn Muzeum w Pleszewie, Błogosławiony Edmund i służebniczki.
  12. Grzegorz z Sambora (1523-1573), Życie świętego Stanisława Kostki : poemat Grzegorza z Sambora wydany w Krakowie r. 1570 u Szarffenbergera / z łac. na jęz. pol. przeł. i słowem wstępnem o życiu i pismach Grzegorza poprzedził Wincenty Stroka, [s.n.], 1894 [dostęp 2016-04-09].
  13. Rocznik Pleszewski 2014, Profesor Wincenty Stroka (w 85 rocznicę śmierci), 2015.
  14. Immaculata Kowalska, Rocznik Pleszewski 2014, 2015.
  15. Głos Narodu, Korespondencji z Watykańskiej audiencji, 1915.
  16. Intersim, Robertyna Maria Albertyna Stroka – ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy, ogrodywspomnien.pl [dostęp 2016-04-09].
  17. Intersim, Mieczysław Feliks Stroka – ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy, ogrodywspomnien.pl [dostęp 2016-04-09].
  18. Intersim, Wincenty Aleksander Ambroży Stroka – ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy, ogrodywspomnien.pl [dostęp 2016-04-09].
  19. Biuletyn Muzeum w Pleszewie, Prof. Henryk Stroka – pleszewianin, wrzesień 2013.
  20. Biuletyn Muzeum w Pleszewie, Ołtarzyk Wincentego Stroki – Ad maiorem Dei gloriam et Beatissime Virginis Mariae honorem, wrzesień 2013.