Otwórz menu główne

Zakłady Chemiczne „Nitro-Chem”

Zakłady Chemiczne Nitro-Chem SAprzedsiębiorstwo przemysłu chemicznego i zbrojeniowego z siedzibą w Bydgoszczy. Należy do Polskiej Grupy Zbrojeniowej.

Zakłady Chemiczne „Nitro-Chem” SA
Ilustracja
Biurowiec
Państwo  Polska
Siedziba Bydgoszcz
Adres 85-862 Bydgoszcz
ul. Theodora Wulffa 18
Data założenia 1992 (1948)
Forma prawna spółka akcyjna
Prezes Krzysztof Kozłowski[1]
Nr KRS 0000006791
Zatrudnienie 344
Dane finansowe
Kapitał zakładowy 15 293 980,00 PLN
brak współrzędnych
Strona internetowa
Brama wjazdowa na teren przedsiębiorstwa (wspólna z firmą Zachem S.A.)
Trotyl – jeden z produktów zakładu

HistoriaEdytuj

Zobacz więcej w artykule Zakłady Chemiczne Zachem w Bydgoszczy, w sekcji Historia.

Przedsiębiorstwo znajduje się na terenie dawnej fabryki DAG Fabrik Bromberg (1939–1945), wzniesionej przez władze III Rzeszy, przeznaczonej do produkcji materiałów wybuchowych i elaboracji amunicji na potrzeby Wehrmachtu. W 1945 na polecenie Komisji Trofeów Wojennych Armii Czerwonej, żołnierze radzieccy wywieźli wszystkie urządzenia techniczne do ZSRR. Pozostały jedynie puste budynki produkcyjne i socjalne, linie technologiczne (nitrocelulozy, nitrogliceryny, prochu, trotylu i nitrozwiązków) oraz setki kilometrów dróg wewnętrznych, bocznic kolejowych i sieci podziemnych i napowietrznych. Latem 1945 po wycofaniu Armii Czerwonej, na terenie fabryki stacjonowały oddziały Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a zakład przejął Centralny Zarząd Przemysłu Zbrojeniowego w Warszawie.

W części obiektów pofabrycznych, położonych na wschód od magistrali węglowej utworzono Państwową Wytwórnię Prochu w Łęgnowie, przemianowaną w 1951 na Wytwórnię Chemiczną nr 9, którą w 1959 przekształcono w Zakłady Chemiczne Zachem w Bydgoszczy. Wykorzystywały one część istniejącej po DAG Fabrik Bromberg infrastruktury, a oprócz produkcji cywilnej prowadziły ściśle tajną produkcję materiałów wybuchowych dla sił zbrojnych państw Układu Warszawskiego. Od 1948 produkowano trotyl, od 1950 także heksogen. W 1952 doszło do potężnej eksplozji na linii produkcyjnej trotylu, w wyniku której zginęło 15 pracowników, 84 zostało rannych, a skutki wybuchu (potłuczone szyby w oknach) były odczuwalne w promieniu 10 km[2]. W 1968 nastąpił kolejny wybuch, mniejszy i nie tak tragiczny w skutkach[3]. W kolejnych latach dokonywano rozbudowy przedsiębiorstwa, dywersyfikacji produkcji oraz wymiany wyposażenia linii technologicznych na nowoczesne, bezpieczne i niezawodne instalacje. W 1990 roku przychody Zachemu z produkcji materiałów wybuchowych wynosiły ok. 5% sprzedaży całego zakładu.

1 stycznia 1992 r. zakład podzielono na dwa niezależne przedsiębiorstwa: „Nitro-Chem” w części wschodniej, który prowadził produkcję materiałów wybuchowych i „Zachem” w części zachodniej, prowadzący produkcję cywilną. 24 października 1994 zakład przekształcono w spółkę Skarbu Państwa[4]. W latach 90. XX w. produkowano m.in. chloronitrobenzen, chlorodinitrobenzen, trinitrotoluen, pentryt, nitrobenzen[5]. Oprócz materiałów wybuchowych wytwarzano półprodukty do produkcji barwników oraz przemysłu farmaceutycznego. Jako produkty uboczne otrzymywano m.in.: kwas siarkowy, kwas azotowy, naftalen, pentryt flegmatyzowany, pentaerytryt[5]. W tym okresie możliwości produkcyjne zakładu wykraczały znacznie ponad potrzeby gospodarki kraju. Wykorzystanie mocy produkcyjnych w 1992 wynosiło ok. 20%[5]. Zakład był krajowym monopolistą w zakresie produkcji trinitrotoluenu, pentrytu, chloronitrobenzenu i pochodnych nitrobenzenu oraz elaboracji określonych typów pocisków dla sił zbrojnych[5]. Sieci technologiczne, energetyczne, wodociągowe i kanalizacyjne, bazę transportową współużytkowano razem z Zakładami Chemicznymi Zachem[5].

W 2003 wdrożono systemy zarządzania jakością wg norm ISO 9001 i AQAP 2110, a w 2006 przedsiębiorstwo przystąpiło do grupy kapitałowej Bumar (od 2013 Polski Holding Obronny) zrzeszającej wiodące firmy reprezentujące polski przemysł obronny[4]. W 2008 dokonano modernizacji linii technologicznej do produkcji wysokoenergetycznych materiałów wybuchowych (RDX, HMX), zaś w 2011 po wykorzystaniu środków z Unii Europejskiej uruchomiono instalację do produkcji folii z tworzyw sztucznych według własnej technologii.

Po wejściu Polski do NATO spółka nastawiła działalność na eksport wyrobów za granicę, głównie do państw Organizacji, a później także do Azji. Budowie międzynarodowej marki zakładu pomogła umowa offsetowa z Lockheed Martin w 2013, związana z kontraktem na samoloty F-16[6]. Po wygaśnięciu zobowiązań offsetowych przedłużono umowy z zakładem, który uzyskał certyfikaty dostawcy dla Armii USA[6]. Wyroby Nitrochemu ceni się za wysoką jakość, co umożliwia bezproblemowe elaborowanie amunicji. W 2015 ukończono budowę w Wietnamie licencyjnej linii technologicznej do produkcji TNT[6]. Nitro-Chem inwestuje również w badania i rozwój, dzięki czemu zbudowano nową linię technologiczną mało wrażliwych materiałów wybuchowych nowej generacji[6]. Wśród inwestycji proekologicznych, największe znaczenie miało zamknięcie obiegu wody technologicznej oraz rozpoczęcie budowy własnej oczyszczalni ścieków[6]. W 2015 przedsiębiorstwo otrzymało 30 mln zł na uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej[7] oraz modernizację linii technologicznych produkcji trotylu, heksogenu i oktogenu[8]. Inwestycję sfinansowano z Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców, w ramach którego Ministerstwo Skarbu Państwa udzieliło spółce wsparcia nie będącego pomocą publiczną.

W 2015 obroty spółki przekroczyły 150 mln zł, a 85% przychodów uzyskano z eksportu[6]. Bydgoska fabryka jest największym w państwach członkowskich NATO producentem trotylu (10 tys. ton rocznie[9]) i eksportowym prymusem w polskiej branży zbrojeniowej[6]. W 2018 obroty spółki wynosiły 200 mln zł[10], a w 2019 przedsiębiorstwo we współpracy z firmą RWM Italia z grupy Rheinmetall Defence podjęło produkcję 250-kilogramowych bomb lotniczych Mk 82 przeznaczonych do przenoszenia przez samoloty F-16[11].

Infrastruktura produkcyjnaEdytuj

  • Instalacja do produkcji trotylu i dinitrotoluenu;
  • Instalacja do produkcji heksogenu i oktogenu;
  • Linia do produkcji kawałkowanego trotylu i tritonalu;
  • Linia elaboracji metodą ślimakowania amunicji kalibru od 60 do 160 mm;
  • Linia do produkcji metodą prasowania pobudzaczy i ładunków;
  • Instalacja do produkcji folii z tworzyw sztucznych.

ProduktyEdytuj

  • Materiały wybuchowetrotyl (TNT), heksogen (RDX), oktogen (HMX), kompozycje na bazie ww. materiałów oraz tritonalu i dinitrotoluenu;
  • Cywilne środki strzałowe – pobudzacze trotylowe prasowane, ładunki zalewane na bazie trotylu, pobudzacze prasowane na bazie kompozycji materiałów wybuchowych;
  • Amunicja i usługi elaboracji – pociski i głowice bojowe, amunicja saperska, miny przeciwpancerne, bomby lotnicze, granaty chemiczne (dymne, łzawiące), usługi elaboracji;
  • Produkty chemiczne – dinitrotoluen;
  • Folie z tworzyw sztucznych – polipropylenowa i poliestrowa

Logistyka i rynki zbytuEdytuj

Przedsiębiorstwo specjalizuje się w produkcji eksportowej materiałów wybuchowych (75% produkcji). Specyfika transportu materiałów niebezpiecznych wymaga specjalnej obsługi logistycznej, które zapewnia Wewnętrzna Służba Ochrony. Spółka sprzedaje swoje wyroby m.in. do USA, Kanady, Francji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Izraela, a także dla Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i pozostałych służb mundurowych oraz innych spółek związanych dawniej z PHO. Wśród odbiorców wyrobów Nitro-Chemu znajdują się m.in. Dyno Nobel (górnictwo), – amerykański koncern zbrojeniowy General Dynamics, izraelski Rafael Advanced Defense Systems, państwowy przemysł surowców skalnych Algierii, koncerny kanadyjskie, górnicze i drogowe koncerny z Południowej Afryki, przedsiębiorcy ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Korei Płd. i Turcji[6]. Od 2009 jest głównym dostawcą trotylu dla amerykańskiego potentata amunicyjnego ATK[12].

OchronaEdytuj

Przedsiębiorstwo należy do branży zbrojeniowej i podlega specjalnym procedurom NATO, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Gospodarki. Jest chronione przez bramy, ogrodzenia i wały ochronne, a do hal produkcyjnych prowadzą kręte tunele (z uwagi na bezpieczeństwo w razie eksplozji). Firma zajmuje łącznie 150 hektarów powierzchni.

SponsoringEdytuj

Od 2013 firma była sponsorem strategicznym występującej w PlusLidze drużyny siatkarskiej Łuczniczka Bydgoszcz. Wspiera także sport młodzieżowy, imprezy sportowe i kulturalne oraz jednostki medyczne[13].

OsiągnięciaEdytuj

  • Puchar Ministra Gospodarki za „Najlepszy wyrób eksportowy 1997 roku” na VI Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach (1998)
  • Srebrny medal w konkursie „Top Firm 2004” organizowanym przez polską Organizację Handlową na najlepszego polskiego eksportera na rynek amerykański (2004)
  • Nagroda Gospodarcza Wojewody Kujawsko-Pomorskiego (2006)
  • Certyfikat „Przejrzysta Firma” przyznany przez firmę Dun and Bradstreet we współpracy z Getin Bankiem za prowadzenie jawnej polityki informacyjnej i propagowanie dobrych praktyk biznesowych w tej sferze (2008)
  • Godło „Europejski Standard 2009” za prowadzenie aktywnej polityki rozwoju zarządzania jakością, innowacyjność i dbałość o rozwój pracowników (2010)
  • Nagroda Ministra Gospodarki dla najlepszego eksportera sektora obronnego (2010)
  • Certyfikat „Najwyższa Jakość – Firma Roku 2010”
  • Tytuł „Pracodawca roku regionu kujawsko-pomorskiego (2011)
  • Tytuł „Jakość Roku 2010”
  • Tytuł Innowacyjnej Firmy 2011
  • Złoty Medal Międzynarodowych Targów Techniki Pakowania i Logistyki Taropak 2012
  • Tytuł Mecenasa Bydgoskiego Sportu – 2012, 2013
  • I miejsce w rankingu Złotej Setki Pomorza i Kujaw 2013 – Filar regionu, Duża najbardziej innowacyjna firma regionu

PrzypisyEdytuj

  1. Krzysztof Kozłowski nowym Prezesem Zakładów Chemicznych „NITRO-CHEM” S.A.. Nitrochem, 2017-04-03. [dostęp 2017-04-15].
  2. Maciej Jasiński „Wielka eksplozja trotylu wstrząsnęła całym miastem” http://bydgoszcz.gazeta.pl/kapusciska/56,112595,12881250,Wielka_eksplozja_trotylu_wstrzasnela_calym_miastem.html [dostęp 2012-11-20].
  3. Bacciarelli Krystyna: Przemiana wilka w czerwonego kapturka. Kalendarz Bydgoski 1996.
  4. a b http://nitrochem.com.pl/cms/wczoraj_i_dzis/ dostęp 2017-06-09.
  5. a b c d e   Wanda Wasilewska, Utworzenie Zakładów Chemicznych „NITRO-CHEM” w Bydgoszczy, „Przemysł Chemiczny”, 9/1993, s. 379–380 [dostęp 2018-09-18].
  6. a b c d e f g h http://www.rp.pl/Przemysl-Obronny/305189854-Bydgoski-Nitro-Chem-zawojowal-swoim-trotylem-Europe-Afryke--i-Ameryke.html dostęp 2016-09-22.
  7. http://www.bydgoszcz.pl/miasto/aktualnosci/aktualnosci-2015-czerwiec/Wa_ne_wsparcie_dla_Bydgoszczy.aspx dostęp 2016-09-22.
  8. http://www.bydgoszcz.pl/miasto/aktualnosci/aktualnosci-2015-lipiec/_Nitro_Chem___inwestuje_w_nowoczesne_technologie.aspx dostęp 2016-09-22.
  9. http://tvn24bis.pl/z-kraju,74/trotyl-z-nitro-chem-na-calym-swiecie,645053.html dostęp 2016-09-22.
  10. Wojciech Mąka. Protest przeciwko haraczowi. „Express Bydgoski”, 2018-11-23. 
  11. Małgorzata Czajkowska: Tak bydgoski Nitro-Chem produkuje bomby do F-16. 2019-07-15. [dostęp 2019-07-15].
  12. http://www.strefabiznesu.pomorska.pl/artykul/wybuchowy-biznes-w-bydgoskim-nitro-chemie-ich-trotyl-i-heksogen-znaja-na-calym-swiecie-wideo dostęp 2011-03-11.
  13. http://www.luczniczkabydgoszcz.pl/rozgrywkimlodziezowe/Nitro-chem_sponsorem_strategicznym_Dobra_atmosfera_w_zespole,23251 dostęp 2016-09-22.

BibliografiaEdytuj