Zaroślówka

Zaroślówka, trzciniak zaroślowy (Acrocephalus dumetorum) – gatunek ptaka z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych.

Zaroślówka
Acrocephalus dumetorum[1]
Blyth, 1849
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina trzciniaki
Rodzaj Acrocephalus
Gatunek zaroślówka
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

WystępowanieEdytuj

Zaroślówki są wędrowne. Gniazdują we wschodniej Europie (głównie południowa Finlandia, kraje bałtyckie, Białoruś) na wschód po centralną Rosję (okolice górnego biegu rzeki Leny i południowo-wschodni Ałtaj) i dalej na południe po północny Afganistan. Migrują na zimowiska w południowo-wschodnim subkontynencie indyjskim i w Mjanmie[3].

Jest to gatunek w ekspansji, poszerzający swój zasięg występowania w kierunku zachodnim[4]. Przykładowo, w Finlandii pojawił się dopiero w latach 30. XX wieku[5]. Ukrainę, Białoruś i kraje bałtyckie zaroślówki skolonizowały w latach 40–60. XX wieku. Na Słowacji po raz pierwszy stwierdzono tego ptaka w 2003, na Węgrzech i w Czechach w 2014[6].

W Polsce stwierdzenia odnotowano po raz pierwszy w 1996 i 1977. Obecnie odnotowywana już corocznie, obserwuje się głównie śpiewające samce i ptaki złapane podczas obrączkowania[4]. W 16 lipca 2011 w Wasilkowie koło Białegostoku odkryto pierwszy pewny lęg[7]. W latach 1967–2014 zaroślówkę stwierdzono około 200 razy. Zaroślówki obserwowane są głównie w północnej i północno-wschodniej części kraju, ale pojedyncze obserwacje miały miejsce między innymi w Wielkopolsce, na Ziemi Łódzkiej, Mazowszu, Lubelszczyźnie i na Podkarpaciu. W 2014 pierwszy raz stwierdzono tego ptaka na Śląsku[6].

Morfologia i rozpoznawanieEdytuj

Zaroślówka osiąga długość ciała około 13 cm i masę ciała 8–16 g[3]. Z wyglądu bardzo przypomina trzcinniczka (A. scirpaceus) i łozówkę (A. palustris). Odróżnić ją można po dłuższej brwi, krótkiej projekcji lotek, sięgającej za oko i po śpiewie – wolniejszym od głosu łozówki, składającym się z różnorodnych, powtarzanych fraz[4].

Ekologia i zachowanieEdytuj

Zaroślówki gnieżdżą się na różnego typu terenach otwartych, w dolinach rzek, również i lasach liściastych. Często obserwuje się te ptaki na porośniętych wierzbą szarą (łozą; Salix cinerea), na obrzeżach łęgów, a niekiedy i śródpolnych zakrzewieniach. W Indiach na zimowiskach przebywają w różnorodnych środowiskach, od suchych lasów po podmokłe obszary z pojedynczymi krzewami. Żywią się głównie owadami[4].

LęgiEdytuj

Przeważnie zaroślówki łączą się w pary, aczkolwiek odnotowywano przypadki poligamii[4]. Ptaki badane w południowo-wschodniej Finlandii przylatywały na obszary lęgowe pod koniec maja lub na początku czerwca; zwykle samce przybywały kilka dni przed samicami. Łączyły się one w pary lub w poligyniczne grupy: samiec+2 samice, samiec+3 samice, a w jednym przypadku w mieszaną międzygatunkowo grupę: samiec zaroślówki + samica zaroślówki i samica łozówki (A. palustris). Samce ustalały wówczas więcej niż 1 terytorium; u monogamicznych samców ma ono średnicę 15–30 m. Zniesienia liczyły 5–6 jaj. Okres inkubacji trwał 12–13 dni, pisklęta przebywały w gnieździe 9–11 dni[5].

StatusEdytuj

IUCN uznaje zaroślówkę za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku (stan w 2016). BirdLife International uznaje trend populacji za wzrostowy ze względu na postępującą ekspansję ptaków tego gatunku[8]. Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[9].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Acrocephalus dumetorum, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Acrocephalus dumetorum. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Dyrcz, A.: Blyth's Reed-warbler (Acrocephalus dumetorum). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 14 września 2016].
  4. a b c d e Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 356. ISBN 978-83-7845-983-5.
  5. a b Pertti Koskimies. Polygyny in Blyth's Red Warbler. „Annales Zoologici Fennici”. 21, s. 239–242, 1984. 
  6. a b Aleksandra Wasińska, Krzysztof Koźlik, Katarzyna Mazur, Krzysztof Ostrowski & Szymon Beuch. Zaroślówka Acrocephalus dumetorum nowym gatunkiem w awifaunie Śląska. „Ptaki Śląska”. 22, s. 151–155, 2015. 
  7. Zaroślówka lęgowa w Polsce!. BirdWatching.pl. [dostęp 14 września 2016].
  8. Blyth's Reed-warbler Acrocephalus dumetorum. BirdLife International. [dostęp 14 września 2016].
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)