Zdzisław Krasnodębski (pilot)

polski pilot wojskowy
Ten artykuł dotyczy pilota. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Zdzisław Krasnodębski ps. „Król” (ur. 10 lipca 1904 w Woli Osowińskiej, zm. 3 sierpnia 1980 w Toronto) – pułkownik dyplomowany pilot Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, twórca i dowódca 303 Dywizjonu Myśliwskiego.

Zdzisław Krasnodębski
Król
Ilustracja
Zdzisław Krasnodębski wraz z żoną Wandą (1948)
pułkownik dyplomowany pilot pułkownik dyplomowany pilot
Data i miejsce urodzenia 10 lipca 1904
Wola Osowińska
Data i miejsce śmierci 3 sierpnia 1980
Toronto
Przebieg służby
Lata służby 1920 i 1925–1948
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne
Formacja Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo
Polskie Siły Powietrzne
Jednostki 111 Eskadra Myśliwska,
III/1 Dywizjon Myśliwski
Dywizjon I/55
Dywizjon 303
131 Polowy Port Lotniczy
Stanowiska dowódca eskadry
dowódca dywizjonu
dowódca polowego portu lotniczego
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Kampania francuska 1940
bitwa o Anglię
Późniejsza praca kierowca, inspektor
Odznaczenia
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941) Srebrny Krzyż Zasługi Medal Lotniczy (czterokrotnie)

ŻyciorysEdytuj

Wnuk powstańca styczniowego z roku 1863 i zesłańca na Sybir, Józefa Krasnodębskiego[1] z Krasnodębów Kasm herbu Pobóg odmiana Krasnodębski[2] i Teofili z domu Krasnodębskiej. Syn Zdzisława Jana Krasnodębskiego, zarządcy majątku Makowskich w Woli Osowińskiej i Marii Wiktorii z Sułkowskich. Żona – Wanda z domu Ciołczyk, córka Jana i Janiny z domu Witkowskiej, (ur. 4 listopada 1909 w Bucharze, Uzbekistan zm. 7 lipca 2006 w Toronto) (ślub w 1932 r.)[3], żołnierz Armii Krajowej, uczestniczka powstania warszawskiego[4], po wojnie wyjechała z Polski i dołączyła do męża w Wielkiej Brytanii.

Uczył się w szkołach w Siedlcach, Łomży i w Warszawie[5]. Gdy miał 11 lat zmarła jego matka, ojciec wysłał go do swojego brata, Stanisława Krasnodębskiego, do Warszawy[6]. Służbę żołnierską rozpoczął jako szesnastoletni ochotnik w roku 1920 w warszawskim 201 Pułku Piechoty, podczas wojny polsko-bolszewickiej, brał udział w bitwie nad Niemnem[6]. W 1925 w Korpusie Kadetów Nr 1 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego we Lwowie zdał maturę i wstąpił do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie[5]. Ukończył ją (II promocja, 17. lokata) i został promowany 15 sierpnia 1928 roku na stopień podporucznika z tytułem obserwatora. W następnym roku odbył kurs pilotażu podstawowego w Dęblinie. W maju 1930 roku ukończył kurs pilotażu wyższego w dywizjonie myśliwskim 2 Pułku Lotniczego w Krakowie. Po ukończeniu kursu otrzymał przydział do 111 Eskadry Myśliwskiej[5]. W październiku 1933 roku wszedł w skład delegacji pilotów 111 Eskadry wysłanej do Bukaresztu. W maju 1935 roku był członkiem delegacji 1 Pułku Lotniczego składającej kwiaty na grobie marszałka Józefa Piłsudskiego, w październiku brał udział w zawodach pilotów myśliwskich w Grudziądzu[5].

Od 13 listopada 1935 do 19 października 1937 dowodził 111 Eskadrą Myśliwską. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 33. lokatą w korpusie oficerów aeronautyki (od 1937 korpus oficerów lotnictwa, grupa liniowa)[7]. Następnie został dowódcą III/1 Dywizjonu Myśliwskiego[8][9].

Na czele dywizjonu walczył w kampanii wrześniowej 1939. 3 września podczas walki z Bf 110 został zestrzelony. Ratował się skokiem ze spadochronem[10]. Pomimo odniesionych ran powrócił do eskadry, z którą przekroczył granicę rumuńską i przedostał się do Francji[6].

Po krótkim przeszkoleniu na samolotach francuskich został dowódcą grupy polskich pilotów (I Klucz Kominowy "Kr") dołączonej do francuskiego dywizjonu I/55[9]. W końcu maja i pierwszych dniach lipca 1940 roku brał udział w walkach z Niemcami. 17 czerwca wraz ze swoją grupą przez Algier ewakuował się do Wielkiej Brytanii.

W RAF otrzymał numer służbowy P-1505[11]. 2 sierpnia objął dowództwo 303 dywizjonu myśliwskiego w Northolt[5]. Jednostka weszła do walki 30 sierpnia 1940 roku. 6 września Zdzisław Krasnodębski został zestrzelony podczas walki, między Hextable a Wilmington. Ciężko poparzony trafił do szpitala. Tam z rąk gen. Władysława Sikorskiego otrzymał 5 października 1940 roku Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari[5]. Po powrocie ze szpitala w czerwcu 1941 został wysłany z Misją Wojskową do Kanady, której celem było werbowanie w Ameryce młodych rekrutów do Polskich Sił Zbrojnych. Do końca wojny pełnił wiele funkcji dowódczych naziemnego personelu obsługi lotnictwa, m.in. był dowódcą stacji myśliwskiej w Heston. Od 4 października 1943 do 17 lutego 1944 był dowódcą 131 Polowego Portu Lotniczego[10]. Był też dowódcą Polskiej Szkoły Pilotów w Newton pod Nottingham. Od 2 stycznia do 17 września 1945 był słuchaczem VI Kursu Wyższej Szkoły Lotniczej w Weston-super-Mare[9].

W 1946 roku dołączyła do niego żona Wanda, której powiodła się dopiero trzecia próba ucieczki z Polski[10]. Po wojnie przeniósł się do Południowej Afryki, gdzie pracował czas jakiś jako kierowca taksówki. W 1951 roku przeprowadził się wraz z żoną do Kanady. Początkowo pracował jako kierowca, następnie był inspektorem w firmie lotniczej Sanderson Aircraft Lim. w Malton. W późniejszym okresie pracował w Motorola Canada Ltd., Addison Industries Ltd. w Toronto, Canadian Radio Manufacturing Corp. Lim. w Toronto[5].

W 1956 roku uzyskał obywatelstwo kanadyjskie. Wiele czasu poświęcał pracy społecznej w organizacjach polonijnych. Działał głównie w polskim środowisku lotniczym. Ponadto był mocno zaangażowany w działalność upamiętniającą polskość Lwowa i ziem południowo-wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej. W 1976 otrzymał Złotą odznakę honorową Koła Lwowian[12].

Zmarł 3 sierpnia 1980 roku w szpitalu Women’s College Hospital w Toronto. Pochowany ze zmarłą 7 lipca 2006 roku żoną Wandą na Prospect Cemetery w Toronto[13] – section 3, cremation burial plot nr. 3782 przy 1450 St. Clair Ave. West.

W 1990 roku silnik jego Hurricane'a został wydobyty z ziemi i wyeksponowany w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, a następnie od 2014 roku w Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie[6].

19 września 2010 jego imieniem została nazwana Szkoła Podstawowa w Woli Osowińskiej.

Jego wizerunek został umieszczony na samolocie myśliwskim MiG-29 nr 15 z 23 Bazy Lotnictwa Taktycznego[14].

1 listopada 2013, z inicjatywy komendanta Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce Pl.114 Toronto, Krzysztofa Tomczaka, prochy Państwa Krasnodębskich zostały wydobyte i przetransportowane do Polski. Uroczysty pogrzeb odbył się na cmentarzu Wojskowym na Powązkach Wojskowych 14 maja 2014[15] (kwatera 20D kolumbarium I-3-3)[16].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Zesłańcy Powstania Styczniowego z Królestwa Polskiego, sygnatura 11:1340, Zofia Strzyżowska, 2001.
  2. Ród Krasnodębskich Herbu Krzywda. Szkic Heraldyczno-Historyczny Ze Źródeł Archiwalnych. Autor: Aleksander Włodarski Kustosz Archiwum Głównego, strona 5, Warszawa 1927, Druk Piotra Laskauera.
  3. Sprawa Honoru. Dywizjon 303 Kościuszkowski. Zapomniani Bohaterowie II Wojny Światowej. Autorzy: Lynne Olson i Stanley Cloud. s. 54. Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz.
  4. Sprawa Honoru. Dywizjon 303 Kościuszkowski. Zapomniani Bohaterowie II Wojny Światowej. Autorzy: Lynne Olson i Stanley Cloud, s. 123 i 201. Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz.
  5. a b c d e f g Krasnodębski. „Lotnictwo z szachownicą”. 1/2002, s. 38-40, 2002. Wrocław: Wydawnictwo Sanko. ISSN 1643-5702. OCLC 69537539. 
  6. a b c d Zdzisław Krasnodębski (pol.). muzeum303.pl. [dostęp 2019-06-15].
  7. a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 210.
  8. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 774.
  9. a b c d Zdzisław Krasnodębski (pol.). mysliwcy.pl. [dostęp 2019-06-15].
  10. a b c Zdzisław Krasnodębski. Twórca i pierwszy dowódca Dywizjonu 303 imienia Tadeusza Kościuszki (pol.). mapakultury.pl. [dostęp 2019-06-15].
  11. Krasnodębski Zdzisław. listakrzystka.pl. [dostęp 2019-06-15].
  12. Odznaki honorowe Koła Lwowian. „Biuletyn”. Nr 31, s. 95, Grudzień 1976. Koło Lwowian w Londynie. 
  13. Prochy pierwszego dowódcy Dywizjonu 303 sprowadzone do Polski (pol.). newsweek.pl. [dostęp 2019-06-15].
  14. Myśliwce z portretami wybitnych pilotów (pol.). polska-zbrojna.pl, 1 marca 2015. [dostęp 2016-01-31].
  15. Pożegnanie dowódcy Dywizjonu 303. Nasz Dziennik, 14 maja 2014.
  16. Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2019-11-30].
  17. M.P. z 2009 r. nr 41, poz. 647.

BibliografiaEdytuj

  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.